Dạo này lướt mạng hay nghe gen Z nhắc đến "chánh niệm" lắm phải không? Giữa đời sống ngày càng xô bồ, nhiều bạn trẻ đang tìm về những giá trị tinh thần để chữa lành tâm hồn. Vậy chánh niệm là gì và làm sao để thực hành nó trong cuộc sống hàng ngày?
Thời COVID khiến thế giới lung lay, nhưng cũng nhờ đó mà nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, bắt đầu quan tâm đến sức khỏe tinh thần hơn. Chắc hẳn bạn đã từng thấy ai đó share story "từ giờ mình sẽ sống chánh niệm hơn" hay comment "chánh niệm tí đi bạn ơi!" đúng không nào?
Chánh niệm - từ một khái niệm nghe có vẻ xa lạ, giờ đang âm thầm len lỏi vào đời sống của nhiều bạn trẻ, cùng hàng với những trend sống tối giản kiểu minimalist, lagom của Thụy Điển hay hygge của Đan Mạch.
Vậy chánh niệm thực sự là gì và làm sao để thực hành nó?
Có những bạn đăng ảnh ngồi thiền với caption "Sống chánh niệm từ bây giờ" kèm theo hướng dẫn "ngồi im, nhắm mắt, cảm nhận". Ừm... có gì đó sai sai?
Giữa muôn vàn tuyên bố về việc "sống chánh niệm", có khá nhiều cách hiểu sai lệch hoặc làm nó trở nên quá mỹ miều, lãng mạn hóa. Thực ra, chánh niệm không phải là thiền định, cũng chẳng đơn thuần là cách thư giãn - bạn có thể làm như vậy, nhưng đó không phải cách duy nhất.
Hai điều cốt lõi bạn cần nhớ:
1. Nhận thức được bản thân đang sống trong hiện tại
2. Chấp nhận mọi thứ xảy ra, không phán xét, không cố xua đuổi hay tích cực hóa một cách gượng ép
Sống thật với từng giây phút
Có lý do để người ta nói chánh niệm khác với thiền định hay thư giãn. Bạn không cần phải ngồi đúng tư thế nào, mặc đồ thoải mái hay chọn góc sống ảo để thực hành đâu nhé!
Sự nhận thức về hiện tại có thể diễn ra bất cứ đâu - trong từng hơi thở, từng bước chân, từng hành động. Dù nhắm hay mở mắt, bạn biết mình đang tồn tại và cảm nhận qua mọi giác quan, tập trung vào từng thay đổi trong cơ thể - vậy là bạn đã bắt đầu thực hành chánh niệm rồi đó!
Chưa bao giờ người trẻ lại cần chánh niệm nhiều như bây giờ. Không ai muốn bị cuốn trôi trong dòng đời mà không kịp ngắm nhìn cảnh đẹp hai bên bờ cả. Chúng ta cứ nói về ngày mai, về tương lai, về những lời hứa hẹn nhiều hơn là sống trọn trong khoảnh khắc hiện tại. Tại sao lại ít ai quan tâm đến "bây giờ" - nơi chúng ta thực sự thuộc về nhỉ?
Khi đọc sách về chánh niệm, tác giả có hướng dẫn đơn giản: Trong bất cứ việc gì làm, hãy cố gắng cảm nhận mọi thứ xung quanh đang tác động lên cơ thể. Mình bắt đầu để ý hơn theo cách này. Khi uống trà, mình cảm nhận hơi nóng bốc lên, sự tiếp xúc giữa ngón tay và thành cốc, âm thanh leng keng của chiếc thìa. Sự hiện diện của mình trong thực tại gắn liền với tách trà đang cầm trên tay.
Bạn không cần chọn một góc thật đẹp với chim hót và gió mát để chánh niệm đâu. Hãy cảm nhận sự tồn tại của mình trên con phố đông đúc, trong dòng người kẹt xe mỗi sáng, khi uống cà phê hay nghe nhạc. Đừng nghe ai đó nói rằng chánh niệm là giải thoát hay cảm giác siêu hình gì cả - nó chỉ đơn giản là việc bạn luôn thấy mình đang hiện diện trong thực tại thôi.
Mình luôn nghĩ chánh niệm là cách tuyệt vời nhất để cảm nhận vẻ đẹp cuộc sống xung quanh - những điều mà ta thường bỏ lỡ. Sự yên bình chỉ đến khi trong lòng không xao động, như khi chúng ta thực sự lắng nghe tiếng chim hót giữa ồn ào thành phố. Trong thế giới chánh niệm, vẻ đẹp đến từ sự thấu hiểu. Giống như thành công được xây từ những điều nhỏ bé, niềm yêu đời của bạn cũng nảy nở từ sự bình yên giản đơn khi ngắm bông hoa ven đường.
Chánh niệm giúp ta cảm nhận được sự hòa hợp của bản thân trong mối quan hệ với xã hội - môi trường là sự tương tác hai chiều. Với mình, đây là điều tích cực cho những bạn trẻ luôn hoang mang về bản sắc cá nhân. Chúng ta không tồn tại đơn lẻ hay tách biệt; để hiểu chính mình cần phải hiểu những tác động qua lại và liên kết giữa ta và thế giới.
Chấp nhận thực tại, đừng trốn tránh hay ép mình tích cực ảo
Nguyên tắc thứ hai của chánh niệm: Hãy chấp nhận mọi cảm xúc đến với tâm trí, không cố xua đuổi hay tích cực hóa vấn đề một cách gượng ép. Thực hành chánh niệm không có nghĩa bạn có thể xóa sổ hay giải quyết tất cả vấn đề trong đời. Nó chỉ giúp bạn nhận ra rằng các vấn đề như đám mây trôi ngang qua đầu và sẽ tự bay đi. Hãy nhìn nhận mọi thứ với sự hiểu rằng nó tồn tại.
Tổn thương hay đau khổ là điều ai cũng phải đối mặt, nhưng việc chấp nhận hay chìm đắm trong đau khổ là lựa chọn của mỗi người. Tất nhiên, nói thì dễ hơn làm, chúng ta cũng cần thời gian để thực hành.
Khi chia tay người cũ, mình từng cố né tránh bằng cách xóa ảnh, block Facebook, tránh mặt. Mình nghĩ đó là cách tốt để đối phó với vấn đề cho đến khi tình cờ gặp người ấy trên đường với người yêu mới. Mọi ký ức ùa về và nỗi đau lại đeo bám một thời gian. Mình không chấp nhận thực tại là đã chia tay, cố né tránh để rồi vỡ òa khi phải đối mặt lại. Nếu từ lúc chia tay, mình chấp nhận sự thật đó, chắc chắn cảm giác sụp đổ kia sẽ không ập đến.
Bạn có thấy chánh niệm ở khắp mọi nơi không - từ học tập đến công việc? Giá như chúng ta có thể coi những lời sếp mắng (kiểu không mang tính xây dựng) như đám mây trôi qua mà không bận tâm? Giá như ta không phải lúc nào cũng ép mình tỏ ra lạc quan dù cuộc sống đang chao đảo?
Chánh niệm bao trùm nhiều ý nghĩa cho cuộc sống - là sống thật với bản thân, là chấp nhận không gì là mãi mãi, là hiểu giá trị của sự chia sẻ thực sự. Đừng bảo ai đó "đừng khóc nữa" khi họ sụt sùi sau lần đầu thất tình, cứ để họ khóc và chấp nhận rằng mình đang đau. Khoan dung với bản thân là chấp nhận cho những cảm xúc, dù tiêu cực, trôi qua tâm trí, chứ không phải gồng mình chống chọi dù đã quá mệt mỏi.
Tại sao chúng ta cần sống chánh niệm?
Giá trị của hạnh phúc nằm trong sự cảm nhận về thực tại. Bạn không thể hạnh phúc khi cứ đắm đuối trong những ý niệm về tương lai, luôn nghĩ rằng "Ừ cố lên rồi một ngày nào đó mình sẽ hạnh phúc". "Một ngày nào đó" - điểm dừng của tâm trí bạn sẽ lại hướng về một tương lai được cho là đầy đủ hơn, hoàn thiện và đẹp đẽ hơn.
Người trẻ học cách sống chánh niệm để trân trọng giá trị cuộc sống. Đã bao giờ có ai nói rằng: Còn được thở là còn may mắn khi bạn vẫn còn sống? Chúng ta chỉ có thể ý thức về việc thở khi ý thức được sự hiện diện của bản thân trong khoảnh khắc, không phải ở quá khứ hay tương lai. Bạn luôn được dạy phải sống trọn vẹn từng khoảnh khắc, nhưng không ai để ý những thứ tưởng như hiển nhiên: hơi thở. Chỉ khi sống trọn vẹn từng khoảnh khắc, người trẻ mới thực sự hiểu ý nghĩa của cuộc sống này.
Mình cũng tin rằng chánh niệm là cách để người trẻ hiểu hơn về khoan dung và gây dựng lòng trắc ẩn. Lòng trắc ẩn là phẩm chất bắt nguồn từ sự thấu hiểu và chấp nhận. Thay vì tránh né nỗi đau của bản thân hay nhìn nỗi đau người khác một cách hời hợt, với chánh niệm, chúng ta chấp nhận thực tế để trao đi tình yêu thương một cách thấu hiểu hơn.
Cuộc sống luôn đầy bất mãn khi chúng ta không biết hài lòng. Bạn luôn than không thỏa mãn, không hạnh phúc, không đủ đầy vì chưa bao giờ thực sự cảm nhận sự hiện diện của những thứ mình có. Lần cuối cùng bạn ăn một món bằng mọi giác quan là khi nào? Bạn có thực sự ngửi thật kỹ, nhai thật chậm, nếm từ từ để hương vị hòa quyện trong miệng không?
Chúng ta có thể sống chánh niệm trong mọi hoàn cảnh: Ăn chánh niệm, học chánh niệm, uống cà phê chánh niệm và kể cả yêu chánh niệm. Mọi vẻ đẹp của cuộc sống chỉ có thể cảm nhận khi bạn tương tác bằng mọi giác quan. Làm sao có thể yêu một người và duy trì mối quan hệ tích cực khi bạn chỉ chạm đến vẻ bề ngoài của tình yêu hoặc luôn lo lắng về những thứ tiêu cực sẽ tới? Nhiều bạn trẻ không yêu với sự chấp nhận, họ yêu với mong muốn thay đổi đối phương hoặc hy vọng đối phương có thể thay đổi mình.
Suy nghĩ về chánh niệm thực sự thay đổi thế giới quan của mình, dù còn trẻ. Đáng buồn thay, chúng ta thường hiểu về ý nghĩa và tầm quan trọng của chánh niệm khi đã băng qua những năm tháng chông chênh nhất với đầy vết sẹo. Nếu có tâm thế sẵn sàng, chủ động hơn với chánh niệm, có lẽ thế giới vội vã sẽ không quăng quật người trẻ rồi mới ném cho bài học. Dù chánh niệm không thể giải quyết mọi vấn đề nhưng sẽ giúp bạn thay đổi thái độ nhìn nhận vấn đề.
Và mình nghĩ rằng, chỉ một chút thôi, cũng đủ khiến cuộc sống của bạn dễ dàng hơn nhiều rồi.
Nguồn: kenh14.vn
Thời COVID khiến thế giới lung lay, nhưng cũng nhờ đó mà nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, bắt đầu quan tâm đến sức khỏe tinh thần hơn. Chắc hẳn bạn đã từng thấy ai đó share story "từ giờ mình sẽ sống chánh niệm hơn" hay comment "chánh niệm tí đi bạn ơi!" đúng không nào?
Chánh niệm - từ một khái niệm nghe có vẻ xa lạ, giờ đang âm thầm len lỏi vào đời sống của nhiều bạn trẻ, cùng hàng với những trend sống tối giản kiểu minimalist, lagom của Thụy Điển hay hygge của Đan Mạch.
Vậy chánh niệm thực sự là gì và làm sao để thực hành nó?
Có những bạn đăng ảnh ngồi thiền với caption "Sống chánh niệm từ bây giờ" kèm theo hướng dẫn "ngồi im, nhắm mắt, cảm nhận". Ừm... có gì đó sai sai?
Giữa muôn vàn tuyên bố về việc "sống chánh niệm", có khá nhiều cách hiểu sai lệch hoặc làm nó trở nên quá mỹ miều, lãng mạn hóa. Thực ra, chánh niệm không phải là thiền định, cũng chẳng đơn thuần là cách thư giãn - bạn có thể làm như vậy, nhưng đó không phải cách duy nhất.
Hai điều cốt lõi bạn cần nhớ:
1. Nhận thức được bản thân đang sống trong hiện tại
2. Chấp nhận mọi thứ xảy ra, không phán xét, không cố xua đuổi hay tích cực hóa một cách gượng ép
Sống thật với từng giây phút
Có lý do để người ta nói chánh niệm khác với thiền định hay thư giãn. Bạn không cần phải ngồi đúng tư thế nào, mặc đồ thoải mái hay chọn góc sống ảo để thực hành đâu nhé!
Sự nhận thức về hiện tại có thể diễn ra bất cứ đâu - trong từng hơi thở, từng bước chân, từng hành động. Dù nhắm hay mở mắt, bạn biết mình đang tồn tại và cảm nhận qua mọi giác quan, tập trung vào từng thay đổi trong cơ thể - vậy là bạn đã bắt đầu thực hành chánh niệm rồi đó!
Chưa bao giờ người trẻ lại cần chánh niệm nhiều như bây giờ. Không ai muốn bị cuốn trôi trong dòng đời mà không kịp ngắm nhìn cảnh đẹp hai bên bờ cả. Chúng ta cứ nói về ngày mai, về tương lai, về những lời hứa hẹn nhiều hơn là sống trọn trong khoảnh khắc hiện tại. Tại sao lại ít ai quan tâm đến "bây giờ" - nơi chúng ta thực sự thuộc về nhỉ?
Khi đọc sách về chánh niệm, tác giả có hướng dẫn đơn giản: Trong bất cứ việc gì làm, hãy cố gắng cảm nhận mọi thứ xung quanh đang tác động lên cơ thể. Mình bắt đầu để ý hơn theo cách này. Khi uống trà, mình cảm nhận hơi nóng bốc lên, sự tiếp xúc giữa ngón tay và thành cốc, âm thanh leng keng của chiếc thìa. Sự hiện diện của mình trong thực tại gắn liền với tách trà đang cầm trên tay.
Bạn không cần chọn một góc thật đẹp với chim hót và gió mát để chánh niệm đâu. Hãy cảm nhận sự tồn tại của mình trên con phố đông đúc, trong dòng người kẹt xe mỗi sáng, khi uống cà phê hay nghe nhạc. Đừng nghe ai đó nói rằng chánh niệm là giải thoát hay cảm giác siêu hình gì cả - nó chỉ đơn giản là việc bạn luôn thấy mình đang hiện diện trong thực tại thôi.
Mình luôn nghĩ chánh niệm là cách tuyệt vời nhất để cảm nhận vẻ đẹp cuộc sống xung quanh - những điều mà ta thường bỏ lỡ. Sự yên bình chỉ đến khi trong lòng không xao động, như khi chúng ta thực sự lắng nghe tiếng chim hót giữa ồn ào thành phố. Trong thế giới chánh niệm, vẻ đẹp đến từ sự thấu hiểu. Giống như thành công được xây từ những điều nhỏ bé, niềm yêu đời của bạn cũng nảy nở từ sự bình yên giản đơn khi ngắm bông hoa ven đường.
Chánh niệm giúp ta cảm nhận được sự hòa hợp của bản thân trong mối quan hệ với xã hội - môi trường là sự tương tác hai chiều. Với mình, đây là điều tích cực cho những bạn trẻ luôn hoang mang về bản sắc cá nhân. Chúng ta không tồn tại đơn lẻ hay tách biệt; để hiểu chính mình cần phải hiểu những tác động qua lại và liên kết giữa ta và thế giới.
Chấp nhận thực tại, đừng trốn tránh hay ép mình tích cực ảo
Nguyên tắc thứ hai của chánh niệm: Hãy chấp nhận mọi cảm xúc đến với tâm trí, không cố xua đuổi hay tích cực hóa vấn đề một cách gượng ép. Thực hành chánh niệm không có nghĩa bạn có thể xóa sổ hay giải quyết tất cả vấn đề trong đời. Nó chỉ giúp bạn nhận ra rằng các vấn đề như đám mây trôi ngang qua đầu và sẽ tự bay đi. Hãy nhìn nhận mọi thứ với sự hiểu rằng nó tồn tại.
Tổn thương hay đau khổ là điều ai cũng phải đối mặt, nhưng việc chấp nhận hay chìm đắm trong đau khổ là lựa chọn của mỗi người. Tất nhiên, nói thì dễ hơn làm, chúng ta cũng cần thời gian để thực hành.
Khi chia tay người cũ, mình từng cố né tránh bằng cách xóa ảnh, block Facebook, tránh mặt. Mình nghĩ đó là cách tốt để đối phó với vấn đề cho đến khi tình cờ gặp người ấy trên đường với người yêu mới. Mọi ký ức ùa về và nỗi đau lại đeo bám một thời gian. Mình không chấp nhận thực tại là đã chia tay, cố né tránh để rồi vỡ òa khi phải đối mặt lại. Nếu từ lúc chia tay, mình chấp nhận sự thật đó, chắc chắn cảm giác sụp đổ kia sẽ không ập đến.
Bạn có thấy chánh niệm ở khắp mọi nơi không - từ học tập đến công việc? Giá như chúng ta có thể coi những lời sếp mắng (kiểu không mang tính xây dựng) như đám mây trôi qua mà không bận tâm? Giá như ta không phải lúc nào cũng ép mình tỏ ra lạc quan dù cuộc sống đang chao đảo?
Chánh niệm bao trùm nhiều ý nghĩa cho cuộc sống - là sống thật với bản thân, là chấp nhận không gì là mãi mãi, là hiểu giá trị của sự chia sẻ thực sự. Đừng bảo ai đó "đừng khóc nữa" khi họ sụt sùi sau lần đầu thất tình, cứ để họ khóc và chấp nhận rằng mình đang đau. Khoan dung với bản thân là chấp nhận cho những cảm xúc, dù tiêu cực, trôi qua tâm trí, chứ không phải gồng mình chống chọi dù đã quá mệt mỏi.
Tại sao chúng ta cần sống chánh niệm?
Giá trị của hạnh phúc nằm trong sự cảm nhận về thực tại. Bạn không thể hạnh phúc khi cứ đắm đuối trong những ý niệm về tương lai, luôn nghĩ rằng "Ừ cố lên rồi một ngày nào đó mình sẽ hạnh phúc". "Một ngày nào đó" - điểm dừng của tâm trí bạn sẽ lại hướng về một tương lai được cho là đầy đủ hơn, hoàn thiện và đẹp đẽ hơn.
Người trẻ học cách sống chánh niệm để trân trọng giá trị cuộc sống. Đã bao giờ có ai nói rằng: Còn được thở là còn may mắn khi bạn vẫn còn sống? Chúng ta chỉ có thể ý thức về việc thở khi ý thức được sự hiện diện của bản thân trong khoảnh khắc, không phải ở quá khứ hay tương lai. Bạn luôn được dạy phải sống trọn vẹn từng khoảnh khắc, nhưng không ai để ý những thứ tưởng như hiển nhiên: hơi thở. Chỉ khi sống trọn vẹn từng khoảnh khắc, người trẻ mới thực sự hiểu ý nghĩa của cuộc sống này.
Mình cũng tin rằng chánh niệm là cách để người trẻ hiểu hơn về khoan dung và gây dựng lòng trắc ẩn. Lòng trắc ẩn là phẩm chất bắt nguồn từ sự thấu hiểu và chấp nhận. Thay vì tránh né nỗi đau của bản thân hay nhìn nỗi đau người khác một cách hời hợt, với chánh niệm, chúng ta chấp nhận thực tế để trao đi tình yêu thương một cách thấu hiểu hơn.
Cuộc sống luôn đầy bất mãn khi chúng ta không biết hài lòng. Bạn luôn than không thỏa mãn, không hạnh phúc, không đủ đầy vì chưa bao giờ thực sự cảm nhận sự hiện diện của những thứ mình có. Lần cuối cùng bạn ăn một món bằng mọi giác quan là khi nào? Bạn có thực sự ngửi thật kỹ, nhai thật chậm, nếm từ từ để hương vị hòa quyện trong miệng không?
Chúng ta có thể sống chánh niệm trong mọi hoàn cảnh: Ăn chánh niệm, học chánh niệm, uống cà phê chánh niệm và kể cả yêu chánh niệm. Mọi vẻ đẹp của cuộc sống chỉ có thể cảm nhận khi bạn tương tác bằng mọi giác quan. Làm sao có thể yêu một người và duy trì mối quan hệ tích cực khi bạn chỉ chạm đến vẻ bề ngoài của tình yêu hoặc luôn lo lắng về những thứ tiêu cực sẽ tới? Nhiều bạn trẻ không yêu với sự chấp nhận, họ yêu với mong muốn thay đổi đối phương hoặc hy vọng đối phương có thể thay đổi mình.
Suy nghĩ về chánh niệm thực sự thay đổi thế giới quan của mình, dù còn trẻ. Đáng buồn thay, chúng ta thường hiểu về ý nghĩa và tầm quan trọng của chánh niệm khi đã băng qua những năm tháng chông chênh nhất với đầy vết sẹo. Nếu có tâm thế sẵn sàng, chủ động hơn với chánh niệm, có lẽ thế giới vội vã sẽ không quăng quật người trẻ rồi mới ném cho bài học. Dù chánh niệm không thể giải quyết mọi vấn đề nhưng sẽ giúp bạn thay đổi thái độ nhìn nhận vấn đề.
Và mình nghĩ rằng, chỉ một chút thôi, cũng đủ khiến cuộc sống của bạn dễ dàng hơn nhiều rồi.
Nguồn: kenh14.vn