Thay vì lập quỹ từ thiện kiểu truyền thống, anh T. nghĩ ra cách chơi lớn: lục lại các video trải nghiệm, check kỹ địa chỉ rồi ghim những gánh hàng của các cụ lên Google Maps luôn. Giờ chỉ cần search một từ khóa là tìm được ngay, đến ủng hộ các cụ thêm khách - xịn sò phết!
Dạo này lướt mạng là thấy dân tình share ầm ầm về một loạt địa điểm siêu đặc biệt ở Sài Gòn mang tên "Gánh Mưu Sinh" trên Google Maps. Chỉ cần gõ cụm từ này vào là ra cả tá địa điểm: gánh chè bà Mai ở Xuân Hòa, bột chiên cụ Chiếu, hot dog chú Thông ở Hạnh Thông, bún xào chay của 3 anh em ở Bình Lợi Trung, bánh đậu xanh dì Hai ở Bàn Cờ, cho đến sạp trái cây của cụ bà 95 tuổi ở Phú Lâm...
Điểm chung của các tọa độ này? Đều là những người lớn tuổi, hoàn cảnh khó khăn, đứng bán những món ăn, hàng hóa bình dân để kiếm sống qua ngày.
Comment của netizen đều là những lời có cánh: "Ý tưởng hay quá", "ai nghĩ ra ý tưởng dễ thương này vậy", "hy vọng cách làm này sẽ được nhân rộng nhiều nơi"... Ấm lòng ghê!
Hành trình từ lướt mạng đến hành động
Phóng viên đã tìm được "tác giả" của ý tưởng này - anh D. L. T. T. (sinh năm 1992, ở Sài Gòn). Anh T. kể rằng mọi thứ bắt đầu từ những quan sát và trăn trở rất... đời thường thôi.
"Mình hay lướt mạng, vào mấy trang kể chuyện mưu sinh rồi thấy nhiều clip về các cụ buôn bán kiếm sống. Coi nhiều, đọc nhiều, đến dịp lễ 30/4 - 1/5 vừa rồi thì quyết định làm luôn", anh T. chia sẻ.
Từ đó, ý tưởng ghim tọa độ và đặt tên chung là "Gánh Mưu Sinh" ra đời. Mục đích của anh là tạo một điểm đến chung trên không gian số để support các cụ mưu sinh ở Sài Gòn. Người dùng chỉ cần gõ từ khóa là tìm thấy ngay, giống app nhưng không tốn tiền phát triển - thông minh vãi!
Do công việc bận rộn, không có thời gian đi thực địa nhiều nơi, anh T. đã kiên nhẫn tìm các bài viết, video của người dùng từ năm 2023 - 2024 hoặc xa hơn. Để đảm bảo độ chuẩn, anh còn tra cứu các clip mới nhất của các reviewer, sau đó đính kèm link và địa chỉ cụ thể vào bản đồ. Người dùng chỉ cần click vào là xem được video trải nghiệm thực tế ngay.
"Xem clip thôi chưa đủ đâu, mình còn phải đọc kỹ comment của cộng đồng mạng nữa. Dù là hoạt động mưu sinh nhưng chất lượng hàng hóa và dịch vụ vẫn phải đảm bảo, đặc biệt là vệ sinh an toàn thực phẩm với thái độ phục vụ. Nếu gặp trường hợp người bán thái độ không ổn, đồ ăn không sạch, mình không đưa vào danh sách", anh T. nói.
Giá trị chữa lành từ những gánh hàng nhỏ bé
Với anh T., việc giúp các cụ quảng bá nơi mưu sinh qua cách làm này là chuyện nhỏ so với thời gian ngày càng ngắn dần của các cụ ông, cụ bà.
"Mình nghĩ đến những cụ mà mọi người làm clip hôm nay, có thể 2-3 năm sau họ không còn nữa. Như gánh của cụ Hoa, cụ Nguyệt, giờ chỉ còn cụ Nguyệt... Với người già, mình không quá tính toán việc đồ họ bán có thực sự ngon hay không. Quan trọng là khi có người đến thăm, các cụ cảm thấy vui, bớt thiếu thốn tình cảm. Nhiều bạn trẻ có thể nhớ ông bà, muốn nghe những câu chuyện chữa lành nên tìm đến ủng hộ, hỏi thăm các cụ một chút. Người già họ chỉ cần vậy thôi", anh T. tâm sự.
Anh cũng đề cao vai trò của các bạn trẻ - việc một người trẻ cất công đi quay và truyền tải câu chuyện chữa lành đã là điều rất ý nghĩa rồi. Anh T. hy vọng cộng đồng sẽ cùng chung tay giữ gìn "Gánh Mưu Sinh".
Tuy nhiên, theo anh T., yếu tố quan trọng nhất để duy trì dự án chính là tính thực tế và minh bạch. Anh để ý thấy có vài người cũng bổ sung thêm địa điểm nhưng thiếu thông tin và clip, hình ảnh thật.
"Một số bạn tạo địa điểm nhưng lại thiếu hình ảnh. Phải có hình ảnh và có người đến tìm hiểu câu chuyện đàng hoàng. Người xem phải nghe, phải cảm nhận được câu chuyện có chạm đến trái tim hay không thì mới tìm đến ủng hộ các cụ", anh nhấn mạnh.
Ranh giới để tránh biến tướng
Trong quá trình triển khai, anh T. vạch ra ranh giới rõ ràng để tránh mô hình bị biến tướng thành "ăn xin online" hay lợi dụng lòng tốt - điều này quan trọng lắm!
"Những trường hợp bán vé số, nhặt ve chai mình không đưa lên bản đồ vì họ di chuyển liên tục và không thuộc lĩnh vực ăn uống. Nếu làm không khéo sẽ dễ thành ăn xin online. Tuy nhiên, nếu các hoàn cảnh đó tập hợp lại thành gánh, họ có thể tự giúp đỡ lẫn nhau và khi đó các hoạt động từ thiện cũng dễ tiếp cận hơn", anh giải thích.
Ngoài ra, anh cũng cảnh báo về những rủi ro khi mô hình này viral quá mạnh. "Nếu lan tỏa quá nhanh, có thể xảy ra tình trạng dàn dựng, thuê người già đứng bán. Mình nghĩ xa như vậy, mong là không xảy ra. Việc dàn dựng để hình thành chuyện ăn xin online là điều rất không hay", anh chia sẻ.
Theo anh T., nhận diện đúng đối tượng cũng là để bảo vệ sự tự trọng của người lao động. Ví dụ như trường hợp tiệm trà chanh của một người đàn ông ở đường Vạn Kiếp, anh T. quyết định không đưa vào "Gánh Mưu Sinh".
"Mình thấy, ở đó, ông có người thân support, có mặt bằng buôn bán đàng hoàng. Nếu gắn nhãn Gánh Mưu Sinh vào, chưa chắc họ đã vui, và họ cũng không cần sự trợ giúp đó. Người mưu sinh có sĩ diện và lòng tự trọng riêng", anh cho biết.
Phải nói là ý tưởng này vừa đơn giản mà lại vừa ý nghĩa, giúp được nhiều người mà không phải tốn kém gì nhiều. Hy vọng mô hình này sẽ được nhân rộng và duy trì lâu dài nhé!
Nguồn: svvn.tienphong.vn