Hãng xe điện này từng được truyền thông thổi phồng khét lẹt đấy!
Windrose - startup xe tải điện do một anh boss Trung Quốc lập ra, từng được coi là "hiện tượng" trên báo chí quốc tế, giờ đang fail toàn tập với kế hoạch chinh phục thị trường Mỹ. Các cựu nhân viên tố thẳng công ty nợ lương... cả trăm nghìn USD luôn á!
Từ "thiên tài Stanford" đến ông chủ tai tiếng
Wen Han, 36 tuổi, gốc Trung Quốc, có bằng kinh doanh xịn xò của Stanford, từng làm ở các công ty đầu tư đình đám như Bridgewater Associates và GSR Ventures. Năm 2022, anh thành lập Windrose với tham vọng "đảo lộn" ngành vận tải toàn cầu và thách thức luôn xe tải điện Semi của Tesla. Tham vọng thì khủng, nhưng thực tế... hơi bị khác xa
Ban đầu đăng ký tại Quần đảo Cayman, sau chuyển sang Bỉ, Windrose đặt nhà máy sản xuất tại Trung Quốc để tận dụng chuỗi cung ứng pin xịn sò của họ. Kế hoạch là bán xe tải ra toàn thế giới và xây nhà máy ở Mỹ cùng nhiều nơi khác.
Theo Han, công ty huy động được 100 triệu USD từ các nhà đầu tư Trung Quốc (như FountainVest Partners, Hefei Industry Investment Group), cộng thêm công ty bất động sản Australia Goodman Group và nhà quản lý tài sản Mỹ Hite Hedge Asset Management. Windrose còn vay được 200 triệu USD từ các ngân hàng Trung Quốc và HSBC. Đến tháng 2, công ty công bố thêm vòng gọi vốn 100 triệu USD từ China Mobile và nhà phát triển bất động sản Pháp PRD.
Truyền thông hype tới mức nào?
Quyết tâm chinh phục thị trường Mỹ của Windrose tạo ra làn sóng trên truyền thông khủng khiếp luôn! The New York Times, Forbes, Nikkei Asia đều đưa tin, còn Time đưa Windrose vào top 10 công ty vận tải có ảnh hưởng nhất 2026. Xe tải của công ty thậm chí được giới thiệu với Chủ tịch Tập Cận Bình khi ông thị sát tỉnh An Huy tháng 10/2024. Level nào cũng đủ cả!
Năm ngoái, Han tự tin nói sẽ hoàn tất cải tạo nhà máy lắp ráp xe tải cũ ở California vào tháng 7/2025, rồi xây nhà máy thứ hai trị giá 100 triệu USD ở Georgia hoặc Arizona, dự kiến sản xuất tháng 6/2026. Nhưng giờ... một cơ sở nào cũng chưa xây xong cả
Drama nợ lương bùng nổ
Hồ sơ pháp lý và phỏng vấn 6 cựu nhân viên đặt ra dấu hỏi nghiêm túc về khả năng công ty hoàn thành mục tiêu.
Han đã tuyển hơn chục kỹ sư, kỹ thuật viên, chuyên gia vận hành người Mỹ (phần lớn từ Nikola - công ty xe tải điện đã phá sản) để phát triển hoạt động ở Mỹ. Đến tháng 2, hầu hết đã nghỉ hoặc bị sa thải qua... tin nhắn hoặc email. Ơ kìa sao lạ thế?
Jason Gies, cựu giám đốc hoạt động Bắc Mỹ, kiện công ty vào tháng 10 năm ngoái đòi 412.500 USD tiền trợ cấp thôi việc sau khi bị "đuổi" qua tin nhắn. Tòa án liên bang Michigan tuyên Gies thắng kiện tháng 1 vì Windrose... không phản hồi gì cả
Han biện minh rằng sa thải qua tin nhắn là "sai lầm" và nói không nhận được thông báo kiện vì gửi tới văn phòng ở Sunnyvale mà ông không thường xuyên kiểm tra thư (!). Ông nói luật sư đã kháng cáo, nhưng khi báo chí check thì... không thấy hồ sơ nào cả
Tháng 3, Bộ Lao động Michigan ra lệnh Windrose trả cho cựu giám đốc Kyle Maki hơn 9.700 USD lương truy lĩnh và lãi. Han khẳng định đã trả tiền cho Maki rồi.
Harold Keller, quản lý cấp cao phụ trách kỹ thuật, nói công ty nợ ông 63.000 USD lương và 4.000 USD phí bảo hiểm y tế mà ông phải tự chi trả. Ông kể Windrose nhiều lần trả lương trễ hẹn và cấp thẻ tín dụng công ty... không hoạt động, buộc ông phải tự bỏ tiền túi trả chi phí công việc. Dù vậy, nhân viên lúc đó vẫn "bỏ qua", coi đó là chuyện bình thường ở startup non trẻ
Travis Waite, cựu nhân viên khác, nói công ty nợ ông 29.500 USD. Ông làm việc một năm cho đến 30/1, khi bị... sa thải qua email với lý do công ty đang "phát triển mô hình kinh doanh tại Mỹ". Lương đầu tiên bị chậm, các lần sau trả không đều. Thỉnh thoảng nhận được "khoản thưởng giữ chân" 1.000-5.000 USD. Càng về cuối năm 2025, Han càng chậm trả lương hơn.
Han thừa nhận thường trả lương chậm "vì đôi khi chúng tôi không xoay xở được" và nói đã gửi tổng 30.000 USD thưởng giữ chân cho ba nhân viên, trong đó có Keller và Waite.
"Chúng tôi đã vượt qua rất nhiều chuyện... nhưng nhiều sai lầm đã xảy ra, đặc biệt ở khâu tuyển dụng và sa thải", Han thừa nhận. "Không có nghi ngờ về việc tôi đã tuyển dụng và sa thải rất kém. Tôi thừa nhận điều đó"
Plot twist: Ông chủ cáo buộc... bị phân biệt chủng tộc?!
Han đổ lỗi cho nhân viên, nói họ lợi dụng startup Trung Quốc và cảm thấy có "hàm ý" phân biệt chủng tộc. "Có một mức độ đối kháng cá nhân nhắm vào tôi, hoặc nhắm vào những người trông giống tôi... điều mà tôi đã phải chịu đựng", ông nói.
Các cựu nhân viên bức xúc với cáo buộc này và khẳng định đội ngũ Mỹ làm việc chuyên nghiệp, hợp tác suốt năm ngoái.
"Những lo ngại mà các cựu nhân viên, nhà cung cấp và đối tác nêu ra chưa bao giờ liên quan đến quốc tịch, chủng tộc hay việc Windrose là startup Trung Quốc", Waite phản bác. "Chúng tập trung vào các thông lệ kinh doanh, khoản bồi thường chưa được thanh toán, các nghĩa vụ còn tồn đọng và cách đối xử với những người đã đóng góp thời gian và chuyên môn".
Keller nhấn mạnh nhân viên "làm việc chặt chẽ với đội Trung Quốc và có quan hệ làm việc tốt", đồng thời nói: "Chúng tôi đã cố gắng xây dựng tinh thần đội nhóm và khiến họ cảm thấy đặc biệt khi họ tới đây".
Kế hoạch nhà máy California... tèo luôn
Han nói kế hoạch cho nhà máy California và cơ sở thứ hai bị hoãn nửa cuối 2025 do tranh chấp lao động. Ông nói Windrose đang chọn địa điểm mới ở California.
Các cựu nhân viên bóc phốt: địa điểm ban đầu chỉ là nhà kho, quá nhỏ để sản xuất. Tranh chấp với chủ nhà buộc công ty phải rời đi tháng 6/2025, vài tháng sau khi ký thuê. Nguyên nhân? Tiền thuê chưa thanh toán
Nhưng Han đổ lỗi cho nhà tư vấn đại diện Windrose, nói hành vi người này khiến chủ nhà lo ngại, dẫn đến mất 200.000 USD tiền thuê đã đặt cọc. Chủ nhà từ chối bình luận.
Sản xuất thực tế ra sao?
Hiện các xe tải điện của Windrose được lắp ráp hoàn chỉnh ở các nhà máy thuê ngoài tại Tô Châu, Trung Quốc, dùng linh kiện từ CALB, Zhenghe Motor và Hande Axle.
Năm 2025, Han nói có 200 đơn hàng cam kết toàn cầu, những xe được chính phủ cho phép lưu thông ở châu Á, châu Âu, Bắc Mỹ và Nam Mỹ. Kể từ đó giao 20 xe cho khách hàng.
Nhưng các cựu nhân viên thì kể: Windrose chỉ vận chuyển 6 xe tải từ Trung Quốc sang Mỹ trong 2025, trong đó 4 chiếc chưa đủ chứng nhận lưu thông. Khách hàng không được lái thử hay chở hàng thực.
"Chúng tôi phải kéo rơ-moóc với các khối hàng phía sau để thể hiện tải trọng, nhưng khách hàng không được lái. Người lái phải là nhân viên Windrose", một cựu nhân viên tiết lộ, nói điều này ảnh hưởng nặng đến doanh số.
Thiếu minh bạch tài chính
Các cựu nhân viên cấp cao nói họ nhiều lần yêu cầu Han cung cấp tài liệu tài chính để xây dựng chiến lược và ngân sách. "Chúng tôi cố gắng có sự minh bạch về điều đó, hiểu nguyên nhân gốc rễ của vấn đề và điều chỉnh kế hoạch", một người nói. Nhưng Han lần nào cũng từ chối.
Han nói đã chia sẻ báo cáo tài chính với một số nhân viên nhất định, nhưng nói thêm: "Không phải nghĩa vụ của tôi là cho mọi nhân viên xem mọi con số họ muốn vào bất kỳ thời điểm nào". Fair point hay lờ đờ?
Mở rộng sang châu Âu
Theo đuổi tăng trưởng quốc tế, Windrose chọn Antwerp, Bỉ làm trụ sở toàn cầu năm 2024. Công ty tài trợ cho đội bóng rổ địa phương (giờ là Windrose Giants) và lên kế hoạch xây cơ sở lắp ráp tại Cảng Antwerp-Bruges.
Thông qua quan hệ đối tác công bố tháng trước, Han nói công ty sẵn sàng lắp ráp cuối cùng tại nhà máy ở Mỹ của công ty logistics Bỉ Aertssen, tại Tacoma (Washington) và Rincon (Georgia). Han nói không biết công suất của các cơ sở này (!). Aertssen không phản hồi yêu cầu bình luận.
Giao xe đầu tiên cho khách Mỹ... rồi sao?
Tháng 4, Windrose nói đã giao xe tải điện đầu tiên cho khách hàng Mỹ, gồm công ty logistics Allogic (Texas) và đối tác sạc Greenspace, thông qua nhà phân phối Xos. Xos không phản hồi yêu cầu bình luận.
Allogic và Greenspace nói với Nikkei Asia tháng 6 rằng họ đang chờ xe thứ hai trong những tháng tới và chưa cam kết mua thêm, trong lúc tìm cách huy động vốn.
Han nói công ty đặt mục tiêu vận chuyển 20 xe tải sản xuất tại Trung Quốc sang Mỹ trong quý III năm nay, bất chấp thuế quan cao ít nhất 50% (ouch! ).
"Năm ngoái giống như một cuộc đại tái lập đối với những gì chúng tôi làm", Han nói. "Mọi thứ đang diễn ra trong năm nay".
Liệu Windrose có thực sự "comeback" hay sẽ là thêm một cái tên nữa trong danh sách startup thất bại? Chờ xem thôi!
Nguồn: kenh14.vn