Các bác nghiên cứu từ viện khoa học và công nghệ Okinawa (OIST) vừa làm giới khoa học "tấm tắc khen ngơi" với phát hiện chấn động: cây nắp ấm Darlingtonia californica không phải là sát thủ máu lạnh, mà đang... chăn nuôi ong bắp cày như nông dân chăn bò vậy!
Thế giới tự nhiên vẫn luôn là kho báu bí ẩn vượt xa trí tưởng tượng của loài người mình nha. Từ xưa tới giờ, giới khoa học đã "bắt gặp" hơn 800 loài cây ăn thịt khác nhau trên khắp hành tinh. Điểm chung của bọn này? Đều có những "bẫy tử thần" cực kỳ tinh vi để bắt và "xử" con mồi, lấy dinh dưỡng để sống.
Nhưng mà, một nghiên cứu mới đây đã literally "tạt gáo nước lạnh" vào tất cả những gì chúng ta từng nghĩ suốt hơn 100 năm qua về mối quan hệ giữa cây ăn thịt và côn trùng nè!
Các nhà nghiên cứu ở viện khoa học và công nghệ Okinawa (OIST) vừa chứng minh rằng ranh giới trong thiên nhiên không "cứng nhắc" như mình vẫn tưởng đâu. Họ phát hiện một loài cây ăn thịt siêu kỳ lạ: để 98% số côn trùng mắc bẫy... bay đi thoải mái luôn!
Nghe vô lý chưa? Trong thế giới sinh tồn tàn khốc, mấy đứa không biết săn thường bị "out" khỏi cuộc chơi gene ngay. Thế mà loài cây này không những không bị đào thải mà còn phát triển mạnh mẽ ầm ầm nè!
Giáo sư David Armitage - tác giả chính nghiên cứu từ đơn vị sinh thái quần xã tích hợp của OIST - chia sẻ rằng các nhà sinh thái học hay có thói quen "nhét" mọi thứ vào khuôn như động vật ăn thịt - con mồi hay cạnh tranh sinh tồn. Nhưng thực tế đang cho thấy các mối quan hệ này linh hoạt và phụ thuộc vào ngữ cảnh hơn nhiều!
Main character của câu chuyện này chính là cây nắp ấm Darlingtonia californica - loài cây có bẫy hình củ hành và dùng mật ngọt trên lá để "lùa gà" côn trùng vào bẫy.
Theo theory thông thường thì: côn trùng đậu xuống ăn mật → trượt vào hố → chết đuối → thành thức ăn cho cây. EZ game! Và món mật đặc biệt này lại là món "khoái khẩu" của loài ong bắp cày - một family côn trùng "đông anh em" với khoảng 5.000 loài đã được biết đến nha.
Nhưng mà plot twist ở chỗ: các nhà nghiên cứu trong chuyến đi thực địa đã "há hốc mồm" khi thấy ong bắp cày vô tư hút mật rồi bay đi an toàn như không! Hiện tượng này thực ra đã từng được Philip Dixon ghi nhận trong nghiên cứu năm 2005 rồi đó.
Trong nghiên cứu đó, những cây nắp ấm ở California chỉ bắt được chưa tới 2% số ong ghé thăm thôi. Tỷ lệ "fail" đến mức này khiến các bác khoa học phải tự hỏi: "Uhm... vậy mục đích thật sự của cái bẫy này là gì?"
Để tìm câu trả lời cho "drama" này, team của giáo sư David Armitage đã lên đường tới California thu thập mẫu vật gồm ong bắp cày, các bộ phận của cây nắp ấm và cả thực vật xung quanh nữa.
Bằng cách dùng phương pháp khối phổ hiện đại để đo nồng độ sinh hóa, đặc biệt là hàm lượng nitơ giữa những con ong ở gần và xa cây nắp ấm, họ đã khám phá ra một cơ chế sinh tồn "big brain" vô cùng!
Ai học sinh học đều biết: vi khuẩn trong tự nhiên có nhiệm vụ hút nitơ từ không khí và chuyển hóa để thực vật hấp thụ. Động vật ăn cỏ lấy nitơ đó rồi truyền tiếp lên các bậc cao hơn trong chuỗi thức ăn.
Nitơ nhẹ (nitơ-14) dễ bị phân hủy nên hay bị đào thải, trong khi nitơ nặng (nitơ-15) sẽ tích lại trong cơ thể. Vì vậy, nồng độ nitơ nặng là "thước đo vàng" để biết sinh vật đứng ở đâu trong chuỗi thức ăn đó!
Thực vật ăn thịt có nồng độ nitơ rất khác so với cây thường. Ở loài Darlingtonia californica, dấu vết của nitơ nặng được tìm thấy rất nhiều trong mật hoa. Điều "bùm" nhất là: những con ong bắp cày kiếm ăn gần cây nắp ấm có nồng độ nitơ-15 cao vượt mặt hẳn những con ở xa!
Data này chứng minh rõ ràng rằng ong bắp cày đang phụ thuộc nặng vào nguồn mật hoa "xịn xò" này. Với chúng, phần thưởng nhận được lớn hơn nhiều so với nguy cơ bị "ăn thịt". Risk/reward ratio cực hời đó!
Về cơ bản, cây nắp ấm không phải là thợ săn "tệ hại". Thay vì ngồi chờ, loài cây này có thể tự điều chỉnh độ trương của các cửa sập trên lá. Cơ chế này cho phép thỉnh thoảng mới "chốt đơn" một con ong xui xẻo, còn lại thì đóng vai trò như một "quán ăn an toàn" để cung cấp thức ăn cho khách. Bằng cách duy trì tỷ lệ bẫy thấp, cây nắp ấm đã khéo léo biến mình thành "bạn thân" hơn là kẻ thù!
Giáo sư Armitage bày tỏ sự hào hứng với ý tưởng về một cái cây biết chăn nuôi côn trùng để làm thức ăn. Khám phá này không chỉ làm sáng tỏ sự phức tạp của tương tác sinh thái mà còn mở ra một perspective hoàn toàn mới về vai trò của thực vật ăn thịt luôn nha!
Nguồn: soha.vn
Thế giới tự nhiên vẫn luôn là kho báu bí ẩn vượt xa trí tưởng tượng của loài người mình nha. Từ xưa tới giờ, giới khoa học đã "bắt gặp" hơn 800 loài cây ăn thịt khác nhau trên khắp hành tinh. Điểm chung của bọn này? Đều có những "bẫy tử thần" cực kỳ tinh vi để bắt và "xử" con mồi, lấy dinh dưỡng để sống.
Nhưng mà, một nghiên cứu mới đây đã literally "tạt gáo nước lạnh" vào tất cả những gì chúng ta từng nghĩ suốt hơn 100 năm qua về mối quan hệ giữa cây ăn thịt và côn trùng nè!
Các nhà nghiên cứu ở viện khoa học và công nghệ Okinawa (OIST) vừa chứng minh rằng ranh giới trong thiên nhiên không "cứng nhắc" như mình vẫn tưởng đâu. Họ phát hiện một loài cây ăn thịt siêu kỳ lạ: để 98% số côn trùng mắc bẫy... bay đi thoải mái luôn!
Nghe vô lý chưa? Trong thế giới sinh tồn tàn khốc, mấy đứa không biết săn thường bị "out" khỏi cuộc chơi gene ngay. Thế mà loài cây này không những không bị đào thải mà còn phát triển mạnh mẽ ầm ầm nè!
Giáo sư David Armitage - tác giả chính nghiên cứu từ đơn vị sinh thái quần xã tích hợp của OIST - chia sẻ rằng các nhà sinh thái học hay có thói quen "nhét" mọi thứ vào khuôn như động vật ăn thịt - con mồi hay cạnh tranh sinh tồn. Nhưng thực tế đang cho thấy các mối quan hệ này linh hoạt và phụ thuộc vào ngữ cảnh hơn nhiều!
Main character của câu chuyện này chính là cây nắp ấm Darlingtonia californica - loài cây có bẫy hình củ hành và dùng mật ngọt trên lá để "lùa gà" côn trùng vào bẫy.
Theo theory thông thường thì: côn trùng đậu xuống ăn mật → trượt vào hố → chết đuối → thành thức ăn cho cây. EZ game! Và món mật đặc biệt này lại là món "khoái khẩu" của loài ong bắp cày - một family côn trùng "đông anh em" với khoảng 5.000 loài đã được biết đến nha.
Nhưng mà plot twist ở chỗ: các nhà nghiên cứu trong chuyến đi thực địa đã "há hốc mồm" khi thấy ong bắp cày vô tư hút mật rồi bay đi an toàn như không! Hiện tượng này thực ra đã từng được Philip Dixon ghi nhận trong nghiên cứu năm 2005 rồi đó.
Trong nghiên cứu đó, những cây nắp ấm ở California chỉ bắt được chưa tới 2% số ong ghé thăm thôi. Tỷ lệ "fail" đến mức này khiến các bác khoa học phải tự hỏi: "Uhm... vậy mục đích thật sự của cái bẫy này là gì?"
Để tìm câu trả lời cho "drama" này, team của giáo sư David Armitage đã lên đường tới California thu thập mẫu vật gồm ong bắp cày, các bộ phận của cây nắp ấm và cả thực vật xung quanh nữa.
Bằng cách dùng phương pháp khối phổ hiện đại để đo nồng độ sinh hóa, đặc biệt là hàm lượng nitơ giữa những con ong ở gần và xa cây nắp ấm, họ đã khám phá ra một cơ chế sinh tồn "big brain" vô cùng!
Ai học sinh học đều biết: vi khuẩn trong tự nhiên có nhiệm vụ hút nitơ từ không khí và chuyển hóa để thực vật hấp thụ. Động vật ăn cỏ lấy nitơ đó rồi truyền tiếp lên các bậc cao hơn trong chuỗi thức ăn.
Nitơ nhẹ (nitơ-14) dễ bị phân hủy nên hay bị đào thải, trong khi nitơ nặng (nitơ-15) sẽ tích lại trong cơ thể. Vì vậy, nồng độ nitơ nặng là "thước đo vàng" để biết sinh vật đứng ở đâu trong chuỗi thức ăn đó!
Thực vật ăn thịt có nồng độ nitơ rất khác so với cây thường. Ở loài Darlingtonia californica, dấu vết của nitơ nặng được tìm thấy rất nhiều trong mật hoa. Điều "bùm" nhất là: những con ong bắp cày kiếm ăn gần cây nắp ấm có nồng độ nitơ-15 cao vượt mặt hẳn những con ở xa!
Data này chứng minh rõ ràng rằng ong bắp cày đang phụ thuộc nặng vào nguồn mật hoa "xịn xò" này. Với chúng, phần thưởng nhận được lớn hơn nhiều so với nguy cơ bị "ăn thịt". Risk/reward ratio cực hời đó!
Về cơ bản, cây nắp ấm không phải là thợ săn "tệ hại". Thay vì ngồi chờ, loài cây này có thể tự điều chỉnh độ trương của các cửa sập trên lá. Cơ chế này cho phép thỉnh thoảng mới "chốt đơn" một con ong xui xẻo, còn lại thì đóng vai trò như một "quán ăn an toàn" để cung cấp thức ăn cho khách. Bằng cách duy trì tỷ lệ bẫy thấp, cây nắp ấm đã khéo léo biến mình thành "bạn thân" hơn là kẻ thù!
Giáo sư Armitage bày tỏ sự hào hứng với ý tưởng về một cái cây biết chăn nuôi côn trùng để làm thức ăn. Khám phá này không chỉ làm sáng tỏ sự phức tạp của tương tác sinh thái mà còn mở ra một perspective hoàn toàn mới về vai trò của thực vật ăn thịt luôn nha!
Nguồn: soha.vn