Chung kết Đường Lên Đỉnh Olympia năm thứ 26 sáng 1/11 vừa rồi đã khép lại với chiến thắng thuộc về bạn Đoàn Lê Anh Đức từ THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam. Nhưng mà sau trận đấu, cư dân mạng vẫn réo gọi mãi một câu hỏi trong phần thi Về đích. Không phải vì nó dài ngoằng hay khó đến mức "troll não" đâu, mà là vì đáp án của nó... chấn động luôn ấy!
Đó là câu hỏi mở màn 20 điểm trong gói câu hỏi Về đích của bạn Lý Thái Dương (THPT chuyên Hùng Vương, Phú Thọ). Câu hỏi như này nè:
"Trong bộ sách khoa học kinh điển Các Nguyên Lý Toán Học Của Triết Học Tự Nhiên, Isaac Newton đã mô tả lại những quan sát về chế độ thủy triều tại cảng Batsham nằm ở vĩ độ 20 độ 50 phút Bắc, từ đó minh họa cho lý thuyết về lực hấp dẫn. Vị trí của cảng Batsham nay thuộc quốc gia nào?".
Thái Dương trả lời Thụy Điển nhưng... sai rồi bạn ơi! Các thí sinh còn lại được quyền giành quyền trả lời. Nguyễn Huy Quang Minh (THPT chuyên Thái Bình, Hưng Yên) chớp nhoáng bấm chuông với đáp án Hà Lan, nhưng tiếc là vẫn chưa đúng lunn
Chắc là vì cái tên Batsham nghe hơi "Western" phết, lại thêm bối cảnh là sách khoa học châu Âu thế kỷ 17, nên các bạn thí sinh tự động nghĩ đến một nước châu Âu nào đó rồi. Thế mà khi MC Khánh Vy công bố đáp án, cả trường quay phải "ơ kìa" luôn!
"Nơi đây có chế độ nhật triều điển hình. Và cảng Batsham ngày nay thuộc địa phận thành phố Hải Phòng. Và câu trả lời là Việt Nam", MC Khánh Vy công bố. Theo chương trình, câu trả lời này cho thấy dấu ấn của Việt Nam tại một thời khắc quan trọng của khoa học nhân loại đó nha!
Cuốn Các Nguyên Lý Toán Học Của Triết Học Tự Nhiên (tên Latin là Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica) được Isaac Newton xuất bản năm 1687. Đây là công trình đặt nền móng cho cơ học cổ điển và định luật vạn vật hấp dẫn, được coi là một trong những cuốn sách khoa học quan trọng nhất mọi thời đại luôn.
Chi tiết về cảng Batsham nằm ở Quyển III, Mệnh đề XXIV của cuốn sách, phần Newton bàn về thủy triều. Nguyên văn tiếng Latin như này:
"Quorum omnium exemplum, in portu regni Tunquini ad Batsham, sub latitudine Boreali 20 gr. 50 min. Halleius ex Nautarum Observationibus patefecit".
Dịch nôm na là: "Ví dụ cho tất cả những điều này đã được Halley công bố từ quan sát của các thủy thủ, tại cảng Batsham thuộc vương quốc Tunquin, ở vĩ độ 20 độ 50 phút Bắc".
Trong đó, "Tunquin" là cách người phương Tây thời xưa gọi vùng Đàng Ngoài, phiên âm từ tên Đông Kinh đó. Còn Halley chính là nhà thiên văn học người Anh Edmond Halley, anh chàng nổi tiếng với sao chổi mang tên mình ấy!
Theo mô tả của Newton, thủy triều ở cảng Batsham lạ lắm nha. Vào ngày sau khi Mặt Trăng đi qua xích đạo, nước ở đây gần như đứng yên hẳn. Khi Mặt Trăng lệch dần về phía Bắc, nước bắt đầu lên xuống, nhưng chỉ một lần mỗi ngày chứ không phải hai lần như các cảng khác. Nước dâng cao nhất lúc trăng lặn và rút thấp nhất khi trăng mọc. Con nước mạnh dần đến ngày thứ 7 hoặc thứ 8, rồi yếu dần trong khoảng 7 ngày tiếp theo.
Để giải thích hiện tượng này, Newton cho rằng vùng biển quanh cảng có hai lối dẫn nước vào. Một lối đi qua vùng biển giữa lục địa và đảo Luzon. Lối còn lại đi qua vùng biển giữa lục địa và đảo Borneo. Hai dòng nước từ hai hướng, lệch giờ nhau, khi gặp nhau đã tạo nên chế độ chỉ một lần nước lên và một lần nước xuống mỗi ngày. Tuy nhiên, Newton cũng khá cẩn thận khi để ngỏ khả năng còn những yếu tố khác, cần được xác định thêm qua việc quan sát các vùng bờ biển lân cận.
Ngày nay, các nhà khoa học gọi chế độ thủy triều này là nhật triều, đặc trưng điển hình của vùng biển Hải Phòng thuộc vịnh Bắc Bộ. Trong khi đó, phần lớn các vùng biển trên thế giới có chế độ bán nhật triều, tức mỗi ngày nước lên xuống hai lần. Chính sự "khác người" này đã khiến một cảng biển nhỏ ở Hải Phòng xuất hiện trong cuốn sách khoa học đỉnh cao của Newton, như một ví dụ minh họa cho lý thuyết thủy triều dựa trên lực hấp dẫn.
Nguồn: soha.vn
Đó là câu hỏi mở màn 20 điểm trong gói câu hỏi Về đích của bạn Lý Thái Dương (THPT chuyên Hùng Vương, Phú Thọ). Câu hỏi như này nè:
"Trong bộ sách khoa học kinh điển Các Nguyên Lý Toán Học Của Triết Học Tự Nhiên, Isaac Newton đã mô tả lại những quan sát về chế độ thủy triều tại cảng Batsham nằm ở vĩ độ 20 độ 50 phút Bắc, từ đó minh họa cho lý thuyết về lực hấp dẫn. Vị trí của cảng Batsham nay thuộc quốc gia nào?".
Thái Dương trả lời Thụy Điển nhưng... sai rồi bạn ơi! Các thí sinh còn lại được quyền giành quyền trả lời. Nguyễn Huy Quang Minh (THPT chuyên Thái Bình, Hưng Yên) chớp nhoáng bấm chuông với đáp án Hà Lan, nhưng tiếc là vẫn chưa đúng lunn
Chắc là vì cái tên Batsham nghe hơi "Western" phết, lại thêm bối cảnh là sách khoa học châu Âu thế kỷ 17, nên các bạn thí sinh tự động nghĩ đến một nước châu Âu nào đó rồi. Thế mà khi MC Khánh Vy công bố đáp án, cả trường quay phải "ơ kìa" luôn!
"Nơi đây có chế độ nhật triều điển hình. Và cảng Batsham ngày nay thuộc địa phận thành phố Hải Phòng. Và câu trả lời là Việt Nam", MC Khánh Vy công bố. Theo chương trình, câu trả lời này cho thấy dấu ấn của Việt Nam tại một thời khắc quan trọng của khoa học nhân loại đó nha!
Cuốn Các Nguyên Lý Toán Học Của Triết Học Tự Nhiên (tên Latin là Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica) được Isaac Newton xuất bản năm 1687. Đây là công trình đặt nền móng cho cơ học cổ điển và định luật vạn vật hấp dẫn, được coi là một trong những cuốn sách khoa học quan trọng nhất mọi thời đại luôn.
Chi tiết về cảng Batsham nằm ở Quyển III, Mệnh đề XXIV của cuốn sách, phần Newton bàn về thủy triều. Nguyên văn tiếng Latin như này:
"Quorum omnium exemplum, in portu regni Tunquini ad Batsham, sub latitudine Boreali 20 gr. 50 min. Halleius ex Nautarum Observationibus patefecit".
Dịch nôm na là: "Ví dụ cho tất cả những điều này đã được Halley công bố từ quan sát của các thủy thủ, tại cảng Batsham thuộc vương quốc Tunquin, ở vĩ độ 20 độ 50 phút Bắc".
Trong đó, "Tunquin" là cách người phương Tây thời xưa gọi vùng Đàng Ngoài, phiên âm từ tên Đông Kinh đó. Còn Halley chính là nhà thiên văn học người Anh Edmond Halley, anh chàng nổi tiếng với sao chổi mang tên mình ấy!
Theo mô tả của Newton, thủy triều ở cảng Batsham lạ lắm nha. Vào ngày sau khi Mặt Trăng đi qua xích đạo, nước ở đây gần như đứng yên hẳn. Khi Mặt Trăng lệch dần về phía Bắc, nước bắt đầu lên xuống, nhưng chỉ một lần mỗi ngày chứ không phải hai lần như các cảng khác. Nước dâng cao nhất lúc trăng lặn và rút thấp nhất khi trăng mọc. Con nước mạnh dần đến ngày thứ 7 hoặc thứ 8, rồi yếu dần trong khoảng 7 ngày tiếp theo.
Để giải thích hiện tượng này, Newton cho rằng vùng biển quanh cảng có hai lối dẫn nước vào. Một lối đi qua vùng biển giữa lục địa và đảo Luzon. Lối còn lại đi qua vùng biển giữa lục địa và đảo Borneo. Hai dòng nước từ hai hướng, lệch giờ nhau, khi gặp nhau đã tạo nên chế độ chỉ một lần nước lên và một lần nước xuống mỗi ngày. Tuy nhiên, Newton cũng khá cẩn thận khi để ngỏ khả năng còn những yếu tố khác, cần được xác định thêm qua việc quan sát các vùng bờ biển lân cận.
Ngày nay, các nhà khoa học gọi chế độ thủy triều này là nhật triều, đặc trưng điển hình của vùng biển Hải Phòng thuộc vịnh Bắc Bộ. Trong khi đó, phần lớn các vùng biển trên thế giới có chế độ bán nhật triều, tức mỗi ngày nước lên xuống hai lần. Chính sự "khác người" này đã khiến một cảng biển nhỏ ở Hải Phòng xuất hiện trong cuốn sách khoa học đỉnh cao của Newton, như một ví dụ minh họa cho lý thuyết thủy triều dựa trên lực hấp dẫn.
Nguồn: soha.vn