Trận Chung kết Đường Lên Đỉnh Olympia năm thứ 26 sáng 1/11 đã khép lại với chiến thắng thuộc về nam sinh Đoàn Lê Anh Đức đến từ trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam. Thế nhưng sau trận đấu, dân tình vẫn còn nhắc mãi về một câu hỏi trong phần thi Về đích. Không phải vì câu hỏi quá dài hay quá hóc búa gì đâu, mà vì đáp án của nó khiến ai nấy đều... sốc nặng
Đó là câu hỏi đầu tiên, trị giá 20 điểm, trong gói câu hỏi Về đích của thí sinh Lý Thái Dương (THPT chuyên Hùng Vương, Phú Thọ). Nội dung câu hỏi như sau:
"Trong bộ sách khoa học kinh điển Các Nguyên Lý Toán Học Của Triết Học Tự Nhiên, Isaac Newton đã mô tả lại những quan sát về chế độ thủy triều tại cảng Batsham nằm ở vĩ độ 20 độ 50 phút Bắc, từ đó minh họa cho lý thuyết về lực hấp dẫn. Vị trí của cảng Batsham nay thuộc quốc gia nào?".
Thái Dương đưa ra đáp án Thụy Điển nhưng không chính xác. Các thí sinh còn lại có quyền giành trả lời. Nguyễn Huy Quang Minh (THPT chuyên Thái Bình, Hưng Yên) nhanh tay bấm chuông với đáp án Hà Lan, song đây cũng không phải câu trả lời đúng.
Có lẽ cái tên Batsham nghe khá "Tây", cộng thêm bối cảnh sách khoa học châu Âu thế kỷ 17, đã khiến các thí sinh nghĩ ngay đến một quốc gia châu Âu. Thế nhưng khi MC Khánh Vy công bố đáp án, cả trường quay đều ngỡ ngàng không thốt nên lời
"Nơi đây có chế độ nhật triều điển hình. Và cảng Batsham ngày nay thuộc địa phận thành phố Hải Phòng. Và câu trả lời là Việt Nam", MC Khánh Vy cho biết.
Plot twist quá mạnh luôn á! Theo chương trình, câu trả lời này cho thấy dấu ấn của Việt Nam tại một thời khắc quan trọng của khoa học nhân loại đó nha.
Các Nguyên Lý Toán Học Của Triết Học Tự Nhiên (tên Latin là Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica) được Isaac Newton xuất bản năm 1687. Đây là công trình đặt nền móng cho cơ học cổ điển và định luật vạn vật hấp dẫn, thường được xem là một trong những cuốn sách khoa học quan trọng nhất mọi thời đại luôn.
Chi tiết về cảng Batsham nằm ở Quyển III, Mệnh đề XXIV của cuốn sách, phần Newton bàn về thủy triều. Nguyên văn tiếng Latin như sau:
"Quorum omnium exemplum, in portu regni Tunquini ad Batsham, sub latitudine Boreali 20 gr. 50 min. Halleius ex Nautarum Observationibus patefecit".
Câu này có thể tạm dịch là "Ví dụ cho tất cả những điều này đã được Halley công bố từ quan sát của các thủy thủ, tại cảng Batsham thuộc vương quốc Tunquin, ở vĩ độ 20 độ 50 phút Bắc".
Trong đó, "Tunquin" là cách người phương Tây thời ấy gọi vùng Đàng Ngoài, phiên âm từ tên Đông Kinh đó. Còn Halley chính là nhà thiên văn học người Anh Edmond Halley, người nổi tiếng với sao chổi mang tên ông.
Theo mô tả của Newton, thủy triều ở cảng Batsham vô cùng khác lạ. Vào ngày sau khi Mặt Trăng đi qua xích đạo, nước ở đây gần như đứng yên. Khi Mặt Trăng lệch dần về phía Bắc, nước bắt đầu lên xuống, nhưng chỉ một lần mỗi ngày chứ không phải hai lần như ở các cảng khác. Nước dâng cao nhất vào lúc trăng lặn và rút thấp nhất khi trăng mọc. Con nước mạnh dần đến ngày thứ 7 hoặc thứ 8, sau đó yếu dần trong khoảng 7 ngày tiếp theo.
Để lý giải hiện tượng này, Newton cho rằng vùng biển quanh cảng có hai lối dẫn nước vào. Một lối đi qua vùng biển giữa lục địa và đảo Luzon. Lối còn lại đi qua vùng biển giữa lục địa và đảo Borneo. Hai con nước đến từ hai hướng, lệch giờ nhau, khi gặp nhau đã tạo nên chế độ chỉ một lần nước lên và một lần nước xuống mỗi ngày. Dù vậy, Newton cũng thận trọng để ngỏ khả năng còn những yếu tố khác, cần được xác định thêm qua việc quan sát các vùng bờ biển lân cận.
Ngày nay, các nhà khoa học gọi chế độ thủy triều này là nhật triều, đặc trưng điển hình của vùng biển Hải Phòng thuộc vịnh Bắc Bộ. Trong khi đó, phần lớn các vùng biển trên thế giới có chế độ bán nhật triều, tức mỗi ngày nước lên xuống hai lần.
Chính sự "khác thường" ấy đã khiến một cảng biển nhỏ ở Hải Phòng xuất hiện trong cuốn sách khoa học vĩ đại của Newton, như một ví dụ minh họa cho lý thuyết thủy triều dựa trên lực hấp dẫn. Tự hào quá đi mất thôi!
Nguồn: kenh14.vn
Đó là câu hỏi đầu tiên, trị giá 20 điểm, trong gói câu hỏi Về đích của thí sinh Lý Thái Dương (THPT chuyên Hùng Vương, Phú Thọ). Nội dung câu hỏi như sau:
"Trong bộ sách khoa học kinh điển Các Nguyên Lý Toán Học Của Triết Học Tự Nhiên, Isaac Newton đã mô tả lại những quan sát về chế độ thủy triều tại cảng Batsham nằm ở vĩ độ 20 độ 50 phút Bắc, từ đó minh họa cho lý thuyết về lực hấp dẫn. Vị trí của cảng Batsham nay thuộc quốc gia nào?".
Thái Dương đưa ra đáp án Thụy Điển nhưng không chính xác. Các thí sinh còn lại có quyền giành trả lời. Nguyễn Huy Quang Minh (THPT chuyên Thái Bình, Hưng Yên) nhanh tay bấm chuông với đáp án Hà Lan, song đây cũng không phải câu trả lời đúng.
Có lẽ cái tên Batsham nghe khá "Tây", cộng thêm bối cảnh sách khoa học châu Âu thế kỷ 17, đã khiến các thí sinh nghĩ ngay đến một quốc gia châu Âu. Thế nhưng khi MC Khánh Vy công bố đáp án, cả trường quay đều ngỡ ngàng không thốt nên lời
"Nơi đây có chế độ nhật triều điển hình. Và cảng Batsham ngày nay thuộc địa phận thành phố Hải Phòng. Và câu trả lời là Việt Nam", MC Khánh Vy cho biết.
Plot twist quá mạnh luôn á! Theo chương trình, câu trả lời này cho thấy dấu ấn của Việt Nam tại một thời khắc quan trọng của khoa học nhân loại đó nha.
Các Nguyên Lý Toán Học Của Triết Học Tự Nhiên (tên Latin là Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica) được Isaac Newton xuất bản năm 1687. Đây là công trình đặt nền móng cho cơ học cổ điển và định luật vạn vật hấp dẫn, thường được xem là một trong những cuốn sách khoa học quan trọng nhất mọi thời đại luôn.
Chi tiết về cảng Batsham nằm ở Quyển III, Mệnh đề XXIV của cuốn sách, phần Newton bàn về thủy triều. Nguyên văn tiếng Latin như sau:
"Quorum omnium exemplum, in portu regni Tunquini ad Batsham, sub latitudine Boreali 20 gr. 50 min. Halleius ex Nautarum Observationibus patefecit".
Câu này có thể tạm dịch là "Ví dụ cho tất cả những điều này đã được Halley công bố từ quan sát của các thủy thủ, tại cảng Batsham thuộc vương quốc Tunquin, ở vĩ độ 20 độ 50 phút Bắc".
Trong đó, "Tunquin" là cách người phương Tây thời ấy gọi vùng Đàng Ngoài, phiên âm từ tên Đông Kinh đó. Còn Halley chính là nhà thiên văn học người Anh Edmond Halley, người nổi tiếng với sao chổi mang tên ông.
Theo mô tả của Newton, thủy triều ở cảng Batsham vô cùng khác lạ. Vào ngày sau khi Mặt Trăng đi qua xích đạo, nước ở đây gần như đứng yên. Khi Mặt Trăng lệch dần về phía Bắc, nước bắt đầu lên xuống, nhưng chỉ một lần mỗi ngày chứ không phải hai lần như ở các cảng khác. Nước dâng cao nhất vào lúc trăng lặn và rút thấp nhất khi trăng mọc. Con nước mạnh dần đến ngày thứ 7 hoặc thứ 8, sau đó yếu dần trong khoảng 7 ngày tiếp theo.
Để lý giải hiện tượng này, Newton cho rằng vùng biển quanh cảng có hai lối dẫn nước vào. Một lối đi qua vùng biển giữa lục địa và đảo Luzon. Lối còn lại đi qua vùng biển giữa lục địa và đảo Borneo. Hai con nước đến từ hai hướng, lệch giờ nhau, khi gặp nhau đã tạo nên chế độ chỉ một lần nước lên và một lần nước xuống mỗi ngày. Dù vậy, Newton cũng thận trọng để ngỏ khả năng còn những yếu tố khác, cần được xác định thêm qua việc quan sát các vùng bờ biển lân cận.
Ngày nay, các nhà khoa học gọi chế độ thủy triều này là nhật triều, đặc trưng điển hình của vùng biển Hải Phòng thuộc vịnh Bắc Bộ. Trong khi đó, phần lớn các vùng biển trên thế giới có chế độ bán nhật triều, tức mỗi ngày nước lên xuống hai lần.
Chính sự "khác thường" ấy đã khiến một cảng biển nhỏ ở Hải Phòng xuất hiện trong cuốn sách khoa học vĩ đại của Newton, như một ví dụ minh họa cho lý thuyết thủy triều dựa trên lực hấp dẫn. Tự hào quá đi mất thôi!
Nguồn: kenh14.vn