Hơn 20 năm trôi qua kể từ ngày thầy Fesenko qua đời, nhưng PGS Đỗ Văn Dũng vẫn giữ một góc nhỏ trong lòng để tưởng nhớ vị thầy kiệt xuất đã dìu dắt ông từ những ngày đầu bỡ ngỡ trên đất Nga. Với PGS Dũng, thầy không chỉ là người hướng dẫn luận án tiến sĩ, mà còn là người cha tinh thần, truyền cho ông ngọn lửa nghề vẫn cháy đến hôm nay.
Gặp gỡ định mệnh trên đất Nga
Mỗi dịp 20/11 về, nỗi nhớ về thầy Fesenko - Michail Nikonorovich Fesenko lại ùa về trong lòng PGS Dũng. Thầy đã rời xa hơn 21 năm nhưng hình ảnh thầy vẫn hiện hữu như ngày nào, lặng lẽ nhìn ông như thuở còn là sinh viên Trường Đại học Bách khoa Moscow.
45 năm trước, khi mới chân ướt chân ráo từ quê nhà Phú Yên sang Nga, PGS Dũng đã gặp được thầy - một trong những nhà khoa học xuất sắc nhất ngành điện ô tô. Ở Việt Nam, chỉ có hai người may mắn được học thầy là tiến sĩ Đinh Ngọc Ân - Đại học Bách khoa Hà Nội và ông.
Trong lĩnh vực cơ điện tử, điện ô tô, đặc biệt là điện xe tăng, thầy Fesenko sở hữu khoảng 150 bằng sáng chế - con số cực khủng luôn! Thầy không chỉ giỏi lý thuyết mà còn là bậc thầy về sáng kiến kỹ thuật. Tuy nhiên do phần lớn nghiên cứu thuộc lĩnh vực quân sự, nhiều phát minh của thầy mãi đến khi lỗi thời mới được phép công bố. PGS Dũng may mắn được học thầy môn Cơ điện tử ô tô và được thầy trực tiếp hướng dẫn luận án tiến sĩ những năm 1990.
Vợ thầy là bác sĩ phục vụ chiến trường. Hai người kết hôn giữa thời chiến nhưng không có con. Vì vậy suốt những năm tháng học tập ở Nga, PGS Dũng và thầy như cha con thật sự.
Thầy từng nói một câu mà PGS Dũng nhớ mãi: "Người thầy chỉ thật sự thành công khi học trò của mình đam mê hơn mình". Quote này theo ông suốt đời, đi vào từng bài giảng và từng bước chân trên bục giảng. Khi chia tay về Việt Nam, ông hứa sẽ đón thầy sang thăm quê hương. Nhưng lời hứa ấy chẳng bao giờ thành hiện thực, phần vì cuộc sống bận rộn, phần vì liên lạc thời đó khó khăn vô cùng.
20 năm giữ mãi một góc thờ trong lòng ️
Từ ngày thầy mất năm 2004, PGS Dũng vẫn giữ nguyên góc thờ nhỏ trong phòng làm việc. Mỗi sáng trước khi bắt đầu công việc, ông cúi đầu chào thầy. Thỉnh thoảng thắp nén nhang, gửi lời cầu nguyện thầy bình yên nơi phương trời xa.
Năm 2018, trở lại Nga, ông đi tìm mộ thầy nhưng tìm mãi không ra. Điều duy nhất còn lại là hình bóng thầy trong tim. Thầy dạy ông yêu nghề đến mức sẵn sàng đốt cháy đời mình để truyền lửa. Và có lẽ vì thế ông chưa bao giờ thấy mình "thờ ảnh", mà là giữ một người cha tinh thần luôn hiện diện.
Nghĩ đến thầy, đôi khi PGS Dũng thật sự sợ. Sợ một ngày nào đó lớp trẻ sẽ quên rằng đằng sau mỗi tấm bằng, mỗi thành công là mồ hôi, nước mắt và sự hy sinh thầm lặng của những người thầy đã tự đốt cháy chính mình để soi đường cho học trò.
Sợ một ngày ít người nhớ ơn thầy cô. Không còn ai giữ một góc nhỏ trong tâm hồn để "thờ" người đã nâng bước mình qua những năm tháng trưởng thành. 20/11 năm nay, ông lại lặng lẽ cắm hoa, thắp hương và nói thật khẽ: "Thầy ơi, con vẫn đang cố gắng. Con vẫn đang truyền lửa như thầy từng truyền cho con"
Tôn sư trọng đạo - giá trị đang dần mờ phai?
Trong truyền thống phương Đông, đạo làm trò chưa bao giờ chỉ là học chữ, mà là học làm người. Vì vậy tôn sư không phải nghi thức, mà là lòng biết ơn sâu thẳm. Thầy cho ta đôi mắt để nhìn đời, đôi cánh để bay và ngọn lửa để vượt qua đêm tối.
Thế nhưng ngày nay, khi mọi thứ đều có thể định giá bằng tiền, tri thức cũng bị định giá bằng điểm, học phí, tấm bằng. Người ta quên rằng thầy không bán kiến thức mà thầy trao cả cuộc đời. Khi học trò gọi thầy cô bằng những tiếng thiếu tôn trọng hoặc xem thầy như "người bán kiến thức", sợi dây thiêng liêng ngàn đời giữa thầy và trò đang bị cắt đứt. Điều đau lòng là sự mai một ấy không phải lỗi của giới trẻ mà vì người lớn quên dạy các em biết tri ân.
Tình thầy trò không nằm ở điểm số hay tấm bằng, nó nằm ở việc người thầy tự cháy mình để soi sáng tương lai học trò. Còn trò thì đôi khi trưởng thành rồi lại quên mất ánh lửa ấy.
Lời nhắn gửi đến giới trẻ nhân 20/11
Ngày 20/11 năm nay, PGS Dũng chỉ mong các bạn trẻ thử một lần gọi điện cho thầy cô chỉ để nói: "Con nhớ thầy/cô". Về thăm thầy cô mà không cần quà to, chỉ cần ngồi nghe chuyện xưa. Nếu có thể, hãy đặt một góc nhỏ trong trái tim để "tôn thờ" người đã nâng bước các bạn. Chỉ khi biết giữ gìn ngọn lửa ấy, đạo lý "uống nước nhớ nguồn", "tôn sư trọng đạo" mới không bao giờ tắt.
Nguồn: svvn.tienphong.vn