Ở ĐH Bách khoa Hà Nội, việc dâng hoa trước tượng đài kỷ niệm đã trở thành một nét văn hóa đẹp đến nỗi ai cũng làm theo mà không hỏi tại sao. Nhưng ít ai biết rằng, truyền thống ý nghĩa này bắt nguồn từ tấm lòng của một người cựu chiến binh thầm lặng, người đã dành cả đời mình sau chiến tranh để tìm kiếm tên tuổi cho những đồng đội đã hi sinh
Chàng sinh viên gác sách vở để lên đường
Năm 1971, chàng sinh viên khoa Chế tạo máy Nguyễn Dũng (sinh năm 1953) đã tạm gác lại ước mơ học vấn để hưởng ứng lời kêu gọi của Tổ quốc. Anh nhập ngũ vào Trung đoàn 95, Sư đoàn 325, trải qua gần 4 năm chiến đấu ác liệt tại những mặt trận nổi tiếng như Thành cổ Quảng Trị, Buôn Ma Thuột, Xuân Lộc và Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Năm 1976, sau khi xuất ngũ, ông trở về trường tiếp tục con đường học vấn và sau đó công tác tại Viện Kỹ thuật Hóa học, ĐH Bách khoa Hà Nội. Tuy đã trở thành cán bộ kỹ thuật được mọi người quý mến, nhưng ký ức về chiến trường và những người bạn đã nằm lại mãi mãi chưa bao giờ phai nhạt trong trái tim ông. Ngay sau khi về, dù cuộc sống khó khăn, ông vẫn lặn lội đi khắp nơi để thăm bạn bè cũ và gia đình các liệt sĩ
"Dũng khùng" - biệt danh đầy tình nghĩa
Theo lời kể của cựu chiến binh Nguyễn Lương Thái, ông Dũng có biệt danh là "Dũng khùng" - không phải vì điều gì xấu, mà vì ông sống hết mình cho những người đã khuất đến mức gạt bỏ hết hạnh phúc cá nhân.
Không lập gia đình, ông dành dụm từng đồng lương ít ỏi để thực hiện tâm nguyện của mình. Toàn bộ tiền lương đều được ông bỏ ra cho những chuyến đi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ và giúp đỡ các đồng đội khó khăn.
Mỗi đêm, ông ngồi cặm cụi đối chiếu thông tin từ danh sách với từng tấm bia mộ chưa rõ tên, rồi bật khóc nức nở khi nghĩ đến lời hứa với những bà mẹ liệt sĩ vẫn chưa hoàn thành được Nhờ sự kiên trì đó, ông cùng đồng đội đã quy tập, tìm kiếm thông tin cho hơn 200 liệt sĩ và giúp hơn 50 gia đình đưa người thân về quê.
Ông là thành viên tích cực của Hội Cựu chiến binh ĐH Bách khoa Hà Nội, được Hội Cựu chiến binh TP. Hà Nội tặng bằng khen về việc tìm kiếm liệt sĩ, và được cố Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu biểu dương trong dịp kỷ niệm 40 năm ngày nhập ngũ của lính 1969-1971.
Kỷ niệm đáng nhớ nhất mà ông Thái kể lại là lần đến thăm gia đình liệt sĩ Nguyễn Đạt Sử. Trong bữa cơm với cha mẹ liệt sĩ và khoảng mười đồng đội, ông Dũng đã không kìm được nước mắt. Nghĩ đến lời hứa từ lâu mà vẫn chưa tìm được hài cốt bạn, ông ngồi khóc như một đứa trẻ. Tiếng khóc đó thật đau đớn, chứa đựng nỗi day dứt của một người lính may mắn được sống sót.
Không chỉ thức đêm để ghép nối thông tin trên giấy báo tử, ông Dũng còn trực tiếp trở lại chiến trường xưa. Có tận 5 lần ông vác ba lô một mình vào Quảng Trị để thắp hương cho các liệt sĩ vào đêm Giao thừa. Khi mọi người sum họp bên gia đình đón năm mới, ông lại chọn đứng giữa nghĩa trang vắng lặng, thắp nhang tâm sự với những người anh em đã mất ️
Đóa hoa đầu tiên và truyền thống lan tỏa
Không chỉ tìm kiếm hài cốt, ông Nguyễn Dũng còn là người khởi xướng nhiều hoạt động tri ân ý nghĩa. Đặc biệt nhất là việc ông tự bỏ tiền túi, ngày nào cũng mua hoa đến đặt tại tượng đài "Cán bộ và sinh viên xếp bút nghiên lên đường bảo vệ Tổ quốc" trong khuôn viên trường.
"Từ ngày trường có tượng đài, ngày nào Dũng cũng tự bỏ tiền mua hoa mang đến đặt. Dần dần, việc đó trở thành thói quen của các sinh viên sau khi ra trường", cựu chiến binh Nguyễn Lương Thái kể lại.
Ban đầu chỉ là hành động thầm lặng của riêng ông để tưởng nhớ những người bạn đã gửi lại tuổi thanh xuân nơi chiến trường. Nhưng dần dần, hình ảnh bó hoa tươi bên tượng đài đã chạm đến trái tim của bao thế hệ giảng viên và sinh viên. Từ một việc làm cá nhân, nó đã lan tỏa và trở thành truyền thống thiêng liêng của nhà trường Giờ đây, mỗi dịp kỷ niệm, các lớp sinh viên lại nối tiếp nhau dâng hoa, biến tượng đài thành biểu tượng của lòng biết ơn và sự kế thừa giữa các thế hệ.
Tháng 6 năm 2020, người cựu chiến binh trọn đời vì nghĩa tình đồng đội đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 68. Lễ truy điệu có sự góp mặt của đông đảo đồng đội từ khắp nơi và thân nhân của vô số gia đình liệt sĩ mà ông từng giúp đỡ.
Dù ông đã ra đi, nhưng di sản tinh thần và tấm lòng vô tư của ông vẫn sống mãi. Đóa hoa bên tượng đài ngày nào giờ vẫn được thế hệ trẻ tiếp tục ươm mầm, giữ cho ngọn lửa tri ân luôn rực sáng trên các giảng đường sinh viên Việt Nam
Nguồn: svvn.tienphong.vn