Tháng 3 vừa rồi, phi hành gia Scott Kelly của NASA đã chính thức "comeback" sau 1 năm cày cuốc ngoài trạm vũ trụ quốc tế. Và plot twist ở đây là gì? Anh này cao hơn người anh sinh đôi của mình tới 4,7cm luôn á!
Đây là một phần của dự án nghiên cứu siêu xịn của NASA nhằm đánh giá xem việc du hành vũ trụ ảnh hưởng thế nào đến cơ thể con người. Và ai là "chuột bạch" cho thí nghiệm này? Chính là cặp anh em sinh đôi Scott và Mark Kelly đó!
Có thể nói NASA vô cùng "lucky" khi có được cơ hội vàng này – so sánh hai bộ ADN giống hệt nhau nhưng sống trong hai môi trường khác nhau một trời một vực. Trong khi Mark vẫn sống làm việc bình thường trên Trái Đất thì em trai Scott phải trải qua 340 ngày lơ lửng trong không gian tại trạm ISS, chịu tác động của đủ thứ yếu tố từ môi trường không trọng lực.
Chuyện cao thêm vài cm chỉ là một trong những phát hiện gây sốc mà các nhà khoa học tìm ra thôi nhé! Dù cùng chung một bộ gene, nhưng việc sống ở vũ trụ suốt 1 năm liền đã tác động không nhỏ đến cách biểu hiện gene trong cơ thể Scott.
Christopher Mason – trưởng điều tra viên dự án nghiên cứu này kiêm phó giáo sư tại Trường Đại học Y Weill Cornell – đã chia sẻ với Business Insider: "Ta có thể quan sát được cách toàn bộ hệ sinh thái trong cơ thể người phản ứng ra sao trước tác động của các chuyến du hành vũ trụ"
Nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng cơ thể người chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng mạnh khi bay ra khỏi tầng khí quyển bảo vệ của Trái Đất – kiểu như cột sống bị kéo dãn, cơ bắp co lại, giấc ngủ rối loạn vân vân. Nhưng ít ai thực sự quan tâm đến tác động lâu dài của việc tiếp xúc quá lâu với môi trường vũ trụ không trọng lực.
Kết quả nghiên cứu này tuy mới chỉ là bước đầu nhưng đã khiến các nhà khoa học phải "đau đầu" suy nghĩ rồi đấy.
Mason cho biết ông đã chứng kiến "hàng ngàn kiểu biến đổi gene khác nhau, đảo ngược quá trình kích hoạt cũng như ức chế chức năng hoạt động của gene", diễn ra gần như ngay lập tức khi phi hành gia bước vào vũ trụ.
Những thay đổi này vẫn được duy trì trong vài ngày hoặc vài tuần sau khi các nhà thám hiểm vũ trụ trở về Trái Đất.
Những phát hiện mới về sự biến đổi gene ngoài không gian này cùng với các kết luận bước đầu sẽ được NASA công bố vào tháng 2 năm sau.
Các nhà nghiên cứu hy vọng những dữ liệu này, sau khi được kiểm định và đánh giá kỹ lưỡng, sẽ góp phần tạo nền tảng cho những chuyến thám hiểm sâu hơn vào không gian trong tương lai.
Dưới đây là chi tiết những kết luận bước đầu đáng chú ý nhất về sự thay đổi của phi hành gia Scott Kelly sau 1 năm làm việc ngoài không gian:
1. Những đoạn mã ở hai đầu mút của ADN trong cơ thể Scott có xu hướng kéo dài ra, sau đó tự động thu ngắn về mức bình thường
Người ta phát hiện rằng những đoạn đầu mút nhiễm sắc thể trong cơ thể Scott (gọi là telomere trong khoa học) dài hơn hẳn so với anh trai Mark trong thời gian Scott sống ngoài vũ trụ. Nhưng ngay sau khi về mặt đất thì nó tự động co ngắn lại như cũ.
Susan Bailey – chuyên gia về sinh học phóng xạ thuộc Đại học bang Colorado, Fort Collins – chia sẻ với tờ Nature vào tháng 2: "Điều đó trái ngược hoàn toàn với suy nghĩ ban đầu của chúng tôi"
Lý do là vì telomere thường chỉ ngắn đi khi con người bước vào giai đoạn lão hóa thôi.
Tuy các nhà nghiên cứu đang cố gắng lý giải tác động của hiện tượng này, NASA cho rằng chính khối lượng vận động lớn cũng như chế độ ăn ít calo hơn trong không gian đã góp phần gây ra sự thay đổi trong cơ thể Scott.
2. Biểu hiện gene của Scott có nhiều dấu hiệu biến đổi
Hệ gene của Scott xuất hiện cả dấu hiệu tăng và giảm mức độ methyl hóa – quá trình tác động đến khả năng kích thích cũng như ức chế chức năng gene.
Trong một thông cáo báo chí gần đây, Mason nói rằng: "Một trong những phát hiện thú vị nhất khi chúng tôi nghiên cứu về quá trình biến đổi gene khi con người bay vào vũ trụ đó là việc xuất hiện một vụ nổ lớn ngay bên trong cơ thể con người, giống hệt như cách pháo hoa phát nổ vậy"
Theo NASA thì điều này có nghĩa là hệ gene của con người cực kỳ nhạy cảm với những thay đổi của môi trường sống, cho dù đó là ở Trái Đất hay ngoài không gian.
3. Cặp song sinh có hệ tế bào vi khuẩn đường ruột hoàn toàn khác biệt
Sự khác biệt về hệ vi khuẩn đường ruột trong cơ thể Scott và Mark (đặc biệt là số lượng các vi khuẩn hỗ trợ tiêu hóa) là một trong những phát hiện thú vị của dự án nghiên cứu kéo dài hơn 1 năm này.
Theo NASA thì nguyên nhân đơn giản là do sự khác biệt về chế độ ăn cũng như môi trường sống thay đổi.
4. Các nhà khoa học đang tìm kiếm thứ được gọi là "gene vũ trụ" trong cơ thể người
Bằng cách sắp xếp thứ tự các ARN có trong tế bào bạch cầu của hai anh em nhà Kelly, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra gần 200.000 phân tử ARN có biểu hiện hoàn toàn khác biệt.
Nguồn: soha.vn