Mặc dù số lượng thí sinh đang có chiều hướng giảm dần, nhưng kỳ thi đại học quốc gia Trung Quốc hay còn gọi là "cao khảo" vẫn được coi là một trong những cuộc chiến khốc liệt bậc nhất thế giới luôn nha các bạn! Kỳ thi này ảnh hưởng trực tiếp đến việc các bạn trẻ sẽ học trường nào, làm nghề gì và cả tương lai mai sau ra sao nữa đó!
Năm nay, cao khảo ghi nhận có 12,9 triệu thí sinh tham gia - đánh dấu năm thứ hai liên tiếp số lượng người dự thi giảm. Nhưng mà điều này không hề làm giảm đi tầm quan trọng của kỳ thi này chút nào đâu nhé! Đối với hàng triệu học sinh Trung Quốc, cao khảo vẫn là cánh cửa quyết định họ có vào được đại học không, làm nghề gì, có địa vị xã hội thế nào và liệu có thể "đổi đời" hay không.
Theo ông Xue Haibo - giáo sư lịch sử tại Đại học Sư phạm Nam Kinh, thì mặc dù cao khảo không phải là con đường để trở thành quan lại như các kỳ thi thời phong kiến trước kia, nhưng kỳ thi này vẫn mang ý nghĩa văn hóa cực kỳ sâu sắc, gợi nhớ đến chế độ khoa cử đã tồn tại hàng thế kỷ ở Trung Quốc.
Ông còn cho rằng niềm tin "tri thức có thể thay đổi số phận" đã được duy trì qua biết bao nhiêu thế hệ rồi, phản ánh việc các gia đình và cả nhà nước Trung Quốc coi trọng giáo dục đến mức nào.
Từ khoa cử đến cao khảo - hành trình ngàn năm của "kỳ thi đổi đời"
Bắt nguồn từ thời nhà Tùy (581 - 618), chế độ khoa cử từng là cơ hội vàng hiếm hoi để các anh chàng xuất thân bình dân có thể bước chân vào tầng lớp quan lại và thay đổi địa vị xã hội của mình.
Sau nhiều thế kỷ tồn tại và được điều chỉnh liên tục, triều đình nhà Thanh (1644 - 1912) đã chính thức bãi bỏ khoa cử vào năm 1905 với lý do chương trình học quá cứng nhắc, không còn phù hợp với nhu cầu hiện đại hóa đất nước nữa. Nhiều học giả Trung Quốc xem đây là bước ngoặt siêu quan trọng trong quá trình hình thành nền giáo dục hiện đại.
Sau năm 1905, các trường học kiểu mới nhanh chóng mọc lên như nấm trên khắp cả nước. Những môn học như toán, lý, hóa và kỹ thuật dần thay thế vị trí trung tâm của kinh điển Nho giáo. Đồng thời, các trường chuyên ngành và dạy nghề về y học, nông nghiệp, tơ tằm hay thương mại cũng được nhà nước support phát triển.
Chỉ trong vòng 7 năm thôi, số lượng học sinh theo học tại các trường hiện đại đã tăng thêm hơn 100.000 người luôn! Cùng thời điểm đó, ngày càng nhiều người Trung Quốc ra nước ngoài du học, mặc dù quy mô vẫn còn khá khiêm tốn so với hiện nay.
Ông Xu Hui - giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Hạ Môn cho biết thế hệ các nhà khoa học và chuyên gia kỹ thuật hiện đại đầu tiên của Trung Quốc đã xuất hiện ngay sau khi khoa cử bị bãi bỏ đó.
Theo ông Xu Hui, khác với tầng lớp trí thức thời phong kiến vốn gắn bó chặt chẽ với quyền lực hoàng đế, thế hệ trí thức mới theo đuổi khoa học, đề cao tự chủ cá nhân cùng các giá trị tự do và bình đẳng hơn nhiều.
Cao khảo ra đời - "cuộc đua ngựa" công bằng nhất
Sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập năm 1949, trong bối cảnh tỷ lệ mù chữ được ước tính lên tới khoảng 80% (khủng vãi chưng!), kỳ thi cao khảo lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1952 nhằm nâng cao trình độ giáo dục trên toàn quốc.
Năm đầu tiên, có khoảng 59.000 người tham gia kỳ thi.
Cao khảo sau đó bị gián đoạn một thời gian do biến động chính trị trước khi được khôi phục vào năm 1977. Kể từ đó, kỳ thi này trở thành trụ cột của hệ thống giáo dục Trung Quốc với các môn thi như ngữ văn, toán học, tiếng Anh và các tổ hợp khoa học tự nhiên hoặc khoa học xã hội.
Tại những tỉnh đông dân như Hà Nam hay Quảng Đông, chưa đến 40% thí sinh có thể giành được một suất vào đại học, thấy chưa mức độ cạnh tranh khốc liệt đến mức nào rồi đó!
An ninh bảo vệ đề thi nghiêm ngặt như... bảo vệ kho vàng
Để đảm bảo tính công bằng, cao khảo được bảo vệ bằng các biện pháp an ninh cực kỳ nghiêm ngặt luôn á!
Theo các nguồn tin, những giáo viên tham gia ra đề thi thường phải làm việc trong các cơ sở được kiểm soát chặt chẽ suốt khoảng một tháng. Đề thi nhiều khi được in tại các đơn vị có mức độ bảo mật cao, bao gồm cả nhà tù nữa đó! Hệ thống xử lý rác thải và thoát nước cũng được giám sát nhằm ngăn chặn nguy cơ rò rỉ thông tin.
Các đề thi sau đó được vận chuyển bằng đoàn xe có vũ trang theo lộ trình cố định, sử dụng định vị vệ tinh và hệ thống giám sát trực tiếp (có khác gì vận chuyển vàng đâu các bạn ơi!).
Khi đến điểm thi, đề được lưu trữ trong các phòng bảo mật với cửa sắt, cửa sổ có song chắn, tủ khóa và lực lượng bảo vệ túc trực 24/24 giờ. Để vào khu vực này, thông thường phải đi qua ba lớp cửa, mỗi lớp do một người khác nhau giữ chìa khóa. Nghe xong mà thấy rợn luôn!
Không chỉ là kỳ thi, đây còn là sự kiện quốc gia!
Không chỉ là một kỳ thi bình thường, cao khảo còn trở thành sự kiện quốc gia có sức ảnh hưởng cực lớn mỗi năm.
Trong các ngày thi từ 7 đến 9/6, nhiều phụ huynh tập trung bên ngoài điểm thi, mặc áo sườn xám hoặc cầm hoa hướng dương để cầu may cho con cái mình. Áo sườn xám được xem là biểu tượng của "khởi đầu thuận lợi", còn hoa hướng dương mang ý nghĩa "thành công ngay trong lần đầu tiên" (vibe phong thủy rất là mạnh nha!).
Một số gia đình còn tìm đến các loại "thuốc thông minh", bất chấp cảnh báo từ truyền thông nhà nước về nguy cơ gây mất ngủ, tim đập nhanh hoặc lệ thuộc thuốc ở những đứa trẻ khỏe mạnh.
Không ít người còn cho con hít oxy trước khi bước vào phòng thi với niềm tin điều này giúp não bộ hoạt động hiệu quả hơn (chưa biết có thật không nhưng nghe có vẻ fancy đó ).
Ngành công nghiệp "ăn theo" cao khảo phát triển mạnh mẽ
Áp lực từ cao khảo cũng tạo nên một ngành công nghiệp giáo dục phát triển cực mạnh. Thị trường tư vấn chiến lược thi cử, lựa chọn ngành học và định hướng nghề nghiệp ngày càng sôi động.
Những chuyên gia tư vấn như cố vấn giáo dục nổi tiếng Zhang Xuefeng trở thành người có tầm ảnh hưởng trên mạng xã hội. Trong khi đó, các "nhà máy gaokao" với chế độ quản lý kiểu quân đội và lịch kiểm tra dày đặc được nhiều phụ huynh xem là con đường ngắn nhất giúp con vào các trường đại học danh tiếng.
Những câu chuyện đời thực về cao khảo
Cao khảo cũng tạo nên nhiều nhân vật gây chú ý, phản ánh quan niệm đa dạng của xã hội Trung Quốc về thành công, thất bại và số phận.
Năm 2009, Huang Ling khi đó 20 tuổi đã thu hút sự chú ý khắp cả nước khi viết bài luận cao khảo bằng giáp cốt văn - loại chữ cổ xuất hiện trên mai rùa và xương động vật từ hàng nghìn năm trước (xịn sò chưa kìa!). Dù bài viết chỉ được 6/60 điểm vì lạc đề, tài năng đặc biệt của anh đã được các chuyên gia ghi nhận và giúp anh được nhận vào Đại học Tứ Xuyên.
Tuy nhiên, hai năm sau, truyền thông Trung Quốc đưa tin người hướng dẫn của Huang Ling đã từ chức và cho rằng anh "gần như không có thành tựu học thuật đáng kể", đồng thời chỉ trích thái độ học tập của học trò. Drama thật sự!
Một trường hợp khác là ông Liang Shi - doanh nhân 59 tuổi đến từ tỉnh Tứ Xuyên. Ông đã tham dự cao khảo 29 lần nhưng vẫn chưa thể đỗ vào trường đại học mơ ước (nghe mà thương luôn á!).
Tháng 6 năm nay, ông tiếp tục bước vào phòng thi lần thứ 30, khẳng định sẽ "không bao giờ chấp nhận thất bại". Kết quả của lần thi đặc biệt này hiện vẫn chưa được công bố. Tinh thần quật cường đáng nể thật sự!
Nguồn: kenh14.vn
Năm nay, cao khảo ghi nhận có 12,9 triệu thí sinh tham gia - đánh dấu năm thứ hai liên tiếp số lượng người dự thi giảm. Nhưng mà điều này không hề làm giảm đi tầm quan trọng của kỳ thi này chút nào đâu nhé! Đối với hàng triệu học sinh Trung Quốc, cao khảo vẫn là cánh cửa quyết định họ có vào được đại học không, làm nghề gì, có địa vị xã hội thế nào và liệu có thể "đổi đời" hay không.
Theo ông Xue Haibo - giáo sư lịch sử tại Đại học Sư phạm Nam Kinh, thì mặc dù cao khảo không phải là con đường để trở thành quan lại như các kỳ thi thời phong kiến trước kia, nhưng kỳ thi này vẫn mang ý nghĩa văn hóa cực kỳ sâu sắc, gợi nhớ đến chế độ khoa cử đã tồn tại hàng thế kỷ ở Trung Quốc.
Ông còn cho rằng niềm tin "tri thức có thể thay đổi số phận" đã được duy trì qua biết bao nhiêu thế hệ rồi, phản ánh việc các gia đình và cả nhà nước Trung Quốc coi trọng giáo dục đến mức nào.
Từ khoa cử đến cao khảo - hành trình ngàn năm của "kỳ thi đổi đời"
Bắt nguồn từ thời nhà Tùy (581 - 618), chế độ khoa cử từng là cơ hội vàng hiếm hoi để các anh chàng xuất thân bình dân có thể bước chân vào tầng lớp quan lại và thay đổi địa vị xã hội của mình.
Sau nhiều thế kỷ tồn tại và được điều chỉnh liên tục, triều đình nhà Thanh (1644 - 1912) đã chính thức bãi bỏ khoa cử vào năm 1905 với lý do chương trình học quá cứng nhắc, không còn phù hợp với nhu cầu hiện đại hóa đất nước nữa. Nhiều học giả Trung Quốc xem đây là bước ngoặt siêu quan trọng trong quá trình hình thành nền giáo dục hiện đại.
Sau năm 1905, các trường học kiểu mới nhanh chóng mọc lên như nấm trên khắp cả nước. Những môn học như toán, lý, hóa và kỹ thuật dần thay thế vị trí trung tâm của kinh điển Nho giáo. Đồng thời, các trường chuyên ngành và dạy nghề về y học, nông nghiệp, tơ tằm hay thương mại cũng được nhà nước support phát triển.
Chỉ trong vòng 7 năm thôi, số lượng học sinh theo học tại các trường hiện đại đã tăng thêm hơn 100.000 người luôn! Cùng thời điểm đó, ngày càng nhiều người Trung Quốc ra nước ngoài du học, mặc dù quy mô vẫn còn khá khiêm tốn so với hiện nay.
Ông Xu Hui - giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Hạ Môn cho biết thế hệ các nhà khoa học và chuyên gia kỹ thuật hiện đại đầu tiên của Trung Quốc đã xuất hiện ngay sau khi khoa cử bị bãi bỏ đó.
Theo ông Xu Hui, khác với tầng lớp trí thức thời phong kiến vốn gắn bó chặt chẽ với quyền lực hoàng đế, thế hệ trí thức mới theo đuổi khoa học, đề cao tự chủ cá nhân cùng các giá trị tự do và bình đẳng hơn nhiều.
Cao khảo ra đời - "cuộc đua ngựa" công bằng nhất
Sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập năm 1949, trong bối cảnh tỷ lệ mù chữ được ước tính lên tới khoảng 80% (khủng vãi chưng!), kỳ thi cao khảo lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1952 nhằm nâng cao trình độ giáo dục trên toàn quốc.
Năm đầu tiên, có khoảng 59.000 người tham gia kỳ thi.
Cao khảo sau đó bị gián đoạn một thời gian do biến động chính trị trước khi được khôi phục vào năm 1977. Kể từ đó, kỳ thi này trở thành trụ cột của hệ thống giáo dục Trung Quốc với các môn thi như ngữ văn, toán học, tiếng Anh và các tổ hợp khoa học tự nhiên hoặc khoa học xã hội.
Tại những tỉnh đông dân như Hà Nam hay Quảng Đông, chưa đến 40% thí sinh có thể giành được một suất vào đại học, thấy chưa mức độ cạnh tranh khốc liệt đến mức nào rồi đó!
An ninh bảo vệ đề thi nghiêm ngặt như... bảo vệ kho vàng
Để đảm bảo tính công bằng, cao khảo được bảo vệ bằng các biện pháp an ninh cực kỳ nghiêm ngặt luôn á!
Theo các nguồn tin, những giáo viên tham gia ra đề thi thường phải làm việc trong các cơ sở được kiểm soát chặt chẽ suốt khoảng một tháng. Đề thi nhiều khi được in tại các đơn vị có mức độ bảo mật cao, bao gồm cả nhà tù nữa đó! Hệ thống xử lý rác thải và thoát nước cũng được giám sát nhằm ngăn chặn nguy cơ rò rỉ thông tin.
Các đề thi sau đó được vận chuyển bằng đoàn xe có vũ trang theo lộ trình cố định, sử dụng định vị vệ tinh và hệ thống giám sát trực tiếp (có khác gì vận chuyển vàng đâu các bạn ơi!).
Khi đến điểm thi, đề được lưu trữ trong các phòng bảo mật với cửa sắt, cửa sổ có song chắn, tủ khóa và lực lượng bảo vệ túc trực 24/24 giờ. Để vào khu vực này, thông thường phải đi qua ba lớp cửa, mỗi lớp do một người khác nhau giữ chìa khóa. Nghe xong mà thấy rợn luôn!
Không chỉ là kỳ thi, đây còn là sự kiện quốc gia!
Không chỉ là một kỳ thi bình thường, cao khảo còn trở thành sự kiện quốc gia có sức ảnh hưởng cực lớn mỗi năm.
Trong các ngày thi từ 7 đến 9/6, nhiều phụ huynh tập trung bên ngoài điểm thi, mặc áo sườn xám hoặc cầm hoa hướng dương để cầu may cho con cái mình. Áo sườn xám được xem là biểu tượng của "khởi đầu thuận lợi", còn hoa hướng dương mang ý nghĩa "thành công ngay trong lần đầu tiên" (vibe phong thủy rất là mạnh nha!).
Một số gia đình còn tìm đến các loại "thuốc thông minh", bất chấp cảnh báo từ truyền thông nhà nước về nguy cơ gây mất ngủ, tim đập nhanh hoặc lệ thuộc thuốc ở những đứa trẻ khỏe mạnh.
Không ít người còn cho con hít oxy trước khi bước vào phòng thi với niềm tin điều này giúp não bộ hoạt động hiệu quả hơn (chưa biết có thật không nhưng nghe có vẻ fancy đó ).
Ngành công nghiệp "ăn theo" cao khảo phát triển mạnh mẽ
Áp lực từ cao khảo cũng tạo nên một ngành công nghiệp giáo dục phát triển cực mạnh. Thị trường tư vấn chiến lược thi cử, lựa chọn ngành học và định hướng nghề nghiệp ngày càng sôi động.
Những chuyên gia tư vấn như cố vấn giáo dục nổi tiếng Zhang Xuefeng trở thành người có tầm ảnh hưởng trên mạng xã hội. Trong khi đó, các "nhà máy gaokao" với chế độ quản lý kiểu quân đội và lịch kiểm tra dày đặc được nhiều phụ huynh xem là con đường ngắn nhất giúp con vào các trường đại học danh tiếng.
Những câu chuyện đời thực về cao khảo
Cao khảo cũng tạo nên nhiều nhân vật gây chú ý, phản ánh quan niệm đa dạng của xã hội Trung Quốc về thành công, thất bại và số phận.
Năm 2009, Huang Ling khi đó 20 tuổi đã thu hút sự chú ý khắp cả nước khi viết bài luận cao khảo bằng giáp cốt văn - loại chữ cổ xuất hiện trên mai rùa và xương động vật từ hàng nghìn năm trước (xịn sò chưa kìa!). Dù bài viết chỉ được 6/60 điểm vì lạc đề, tài năng đặc biệt của anh đã được các chuyên gia ghi nhận và giúp anh được nhận vào Đại học Tứ Xuyên.
Tuy nhiên, hai năm sau, truyền thông Trung Quốc đưa tin người hướng dẫn của Huang Ling đã từ chức và cho rằng anh "gần như không có thành tựu học thuật đáng kể", đồng thời chỉ trích thái độ học tập của học trò. Drama thật sự!
Một trường hợp khác là ông Liang Shi - doanh nhân 59 tuổi đến từ tỉnh Tứ Xuyên. Ông đã tham dự cao khảo 29 lần nhưng vẫn chưa thể đỗ vào trường đại học mơ ước (nghe mà thương luôn á!).
Tháng 6 năm nay, ông tiếp tục bước vào phòng thi lần thứ 30, khẳng định sẽ "không bao giờ chấp nhận thất bại". Kết quả của lần thi đặc biệt này hiện vẫn chưa được công bố. Tinh thần quật cường đáng nể thật sự!
Nguồn: kenh14.vn