Ủa trời ơi, cẩn thận nha các bạn ơi! Các chuyên gia tâm lý học và an ninh mạng từ Đại học RMIT vừa ra cảnh báo siêu quan trọng về chiêu "bắt cóc online" đang ngày càng gia tăng ở Việt Nam đấy. Bọn lừa đảo giờ xịn sò lắm, dùng đủ thứ thủ đoạn tinh vi để thao túng giới trẻ và gia đình mình luôn á!
Mấy ông scammer này chơi trò gì thế?
Khởi đầu thì chúng hay giả mạo công an, cán bộ nhà nước hoặc các tổ chức đáng tin cậy. Nạn nhân bị bắt phải cách ly khỏi gia đình và bạn bè, trong khi người thân thì bị lừa tin rằng con em mình đã bị bắt cóc thật sự luôn. Có khi chúng còn dùng cả công nghệ deepfake để giả giọng nói AI nữa đó – nghe kinh dị ghê!
Tiến sĩ Katrina Phillips, giảng viên cấp cao ngành Tâm lý học tại RMIT Việt Nam, có nói: "Dù các vụ lừa đảo có nhiều hình thức khác nhau, chúng thường rơi vào hai nhóm chính: hứa hẹn mang lại lợi ích và giúp tránh hậu quả tiêu cực. Tại Việt Nam, có một số trường hợp người trẻ bị thao túng vì họ không muốn làm cha mẹ thất vọng".
Đúng kiểu tâm lý con nhà nòi mình luôn đó!
Chúng "giăng bẫy" như nào? ️
Tiến sĩ Phillips giải thích: "Trong đa số trường hợp, kẻ lừa đảo không đưa ra yêu cầu ngay từ đầu. Thay vào đó, chúng 'giăng bẫy', tìm cách thu hút sự chú ý và khiến nạn nhân bắt đầu tương tác".
Quy trình của chúng nó đại loại thế này:
• Bước 1: Tạo niềm tin bằng cách giả danh các cơ quan có thẩm quyền, xài logo và thông tin bị đánh cắp
• Bước 2: Tạo cảm giác cấp bách, kiểu "phải làm ngay không là toang" á
• Bước 3: Đưa ra "giải pháp" để xử lý vấn đề... fake luôn!
"Kẻ lừa đảo sau đó sẽ đưa ra một biện pháp để xử lý vấn đề, thực chất là giải quyết một tình huống không có thật", chị Phillips nói thẳng luôn.
Sao giới trẻ lại dễ "dính" vậy?
Các chuyên gia cho biết người trẻ, đặc biệt là sinh viên mới ra trường hoặc đang trải qua những thay đổi lớn trong cuộc sống là nhóm "mồi ngon" nhất. Bọn tội phạm xài data công khai, database bị leak và info trên mạng xã hội để tìm nạn nhân tiềm năng.
Plot twist: Nếu bạn từng bị lừa rồi, khả năng cao là bạn sẽ bị nhắm tiếp!
"Có quan niệm sai lầm rằng chỉ những người yếu thế mới bị nhắm đến", Tiến sĩ Phillips nói thêm. "Thực tế, kẻ lừa đảo tìm kiếm những người dễ tiếp cận như am hiểu công nghệ, phụ thuộc tài chính vào gia đình hoặc bị cô lập về mặt cảm xúc".
Red flags cần chú ý nha: tự nhiên cô lập bất thường, lén lút trên mạng, hoặc mood swing liên tục – có thể là dấu hiệu đang bị thao túng đấy!
Chiêu trò kỹ thuật xịn sò thế nào?
Các chuyên gia an ninh mạng tại RMIT cho biết mấy vụ này technically phức tạp vãi luôn á!
Tiến sĩ Jeff Nijsse, giảng viên cấp cao ngành Kỹ thuật phần mềm, cho biết: "Tội phạm mạng sử dụng kỹ thuật xã hội, trang web giả mạo, phần mềm độc hại, thậm chí cả công cụ AI như phần mềm giả giọng nói để đánh lừa cả nạn nhân và gia đình họ".
Tiến sĩ Sreenivas Tirumala, giảng viên cấp cao ngành Công nghệ thông tin, bổ sung: "Chúng thường yêu cầu nạn nhân tự cách ly, sau đó sử dụng các cuộc gọi thông qua kết nối Internet (VoIP) để đe dọa pháp lý và yêu cầu cung cấp thông tin ngân hàng hoặc mã OTP".
Ơ mà này, Tiến sĩ Joshua Dwight, Phó chủ nhiệm bộ môn CNTT và Kỹ thuật phần mềm, có nhắc là các app mình dùng hàng ngày như Facebook, Zalo, WhatsApp và Telegram cũng là sân chơi của bọn scammer luôn đó!
Ông giải thích: "WhatsApp đặc biệt có lợi cho kẻ lừa đảo vì rất khó truy vết. Nhưng thực tế là chúng sử dụng cả công nghệ cũ lẫn mới – từ deepfake đến tin nhắn SMS giả mạo".
"Điều này khiến kẻ lừa đảo có rất nhiều cách tiếp cận nạn nhân và thực hiện các tội nghiêm trọng hơn như tống tiền, bắt cóc và buôn người". Nghe mà rợn cả người!
Vậy phải làm sao để tự bảo vệ mình? ️
Tiến sĩ Tirumala khuyến nghị một combo "chống lừa đảo" gồm nhận thức, phòng ngừa và xác minh cho gia đình và nhà trường:
Giáo dục và nâng cao hiểu biết cho học sinh, sinh viên: Biết về an ninh mạng để phân biệt scammer với người thật nha! Hạn chế chia sẻ thông tin cá nhân trực tuyến: Đừng flex ngày sinh, số CMND/CCCD, số điện thoại, địa chỉ tùm lum lên mạng nữa nhé! Xác minh mọi thông tin liên lạc: Luôn check kỹ các cuộc gọi, email, request qua nguồn đáng tin. Take your time để verify người gọi có phải người thật không! Tạm dừng trước khi phản ứng: Không cơ quan chính thống nào gây áp lực bắt làm gì đó ngay lập tức mà không cho thời gian xác minh cả đâu!"Nếu một cơ hội nghe có vẻ quá tốt thì thường không thật", Tiến sĩ Dwight nhận định. Truth!
Trên cương vị chuyên gia tâm lý, Tiến sĩ Phillips nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc tạo dựng mối quan hệ cởi mở và hỗ trợ con cái trong mỗi gia đình.
"Điều quan trọng phải đảm bảo rằng con cái chúng ta có thể đặt câu hỏi và tìm kiếm lời khuyên, thay vì giấu diếm chuyện đang xảy ra".
Nói chung là stay safe, stay alert và nhớ chia sẻ bài này cho người thân để cùng cảnh giác nhé mọi người!
Nguồn: svvn.tienphong.vn