Ối giời ơi, nghe hơi sốc nhưng mà sự thật là gene của chúng ta đang "troll" nhân loại đấy! Thiếu sót trong gene khiến con người cứ mãi sinh đẻ không ngừng nghỉ, trong khi Trái Đất đang "quá tải" với dân số tăng chóng mặt rồi
Cảnh báo "hardcore" từ thiên tài vật lý
Nhà vật lý Stephen Hawking từng thẳng thắn nói trong phim tài liệu "Stephen Hawking: Expedition New Earth" của BBC rằng: nhân loại phải tìm được hành tinh mới trong vòng 100 năm tới hoặc... bye bye luôn!
Theo ông, với biến đổi khí hậu, dịch bệnh và dân số cứ tăng như vũ bão thì số phận hành tinh này đang "bấp bênh" lắm rồi đó.
Nhưng mà việc dọn nhà sang hành tinh khác nghe thì cool nhưng thực tế khó vô cùng á! Mà quan trọng là nhiều người sẽ bị bỏ lại Trái Đất phải đối mặt với thảm họa cơ
Vấn đề nan giải: Dân số bùng nổ
Theo số liệu chính thức, dân số Trái Đất đã vượt mốc 7.5 tỷ người rồi. Mặc dù các chuyên gia tranh cãi nhiều về khả năng "gánh" của hành tinh mình, nhưng hầu hết đều đồng ý rằng chúng ta đang gây thiệt hại nghiêm trọng cho Trái Đất rồi.
Và tệ hơn nữa, dự kiến đến năm 2050 dân số sẽ chạm mốc 10 tỷ người. Lúc đó có thể cần gấp mười lần tài nguyên hiện tại để duy trì cuộc sống!
Nếu đảo ngược được xu hướng tăng dân số này thì có thể không cần phải "trốn" ra ngoài vũ trụ như Hawking nói. Nhưng có 2 lỗ hổng liên quan đến DNA của chúng ta khiến việc này siêu khó: gene "ích kỷ" và thiếu khả năng lựa chọn hợp lý.
Bí mật đằng sau "gene ích kỷ"
Vấn đề bắt nguồn từ cuốn "The Selfish Gene" (tạm dịch: Gene ích kỷ) của Richard Dawkins. Ý tưởng chính là: tất cả sinh vật chỉ là "phương tiện đi lại" để gene di chuyển từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua các cơ thể khác nhau.
Gene chuyển sang thế hệ tiếp theo hoàn toàn theo "ý thích" của chúng chứ không phải vì lợi ích của sinh vật. Tổ tiên ta không thể hoặc không muốn chống lại sự thôi thúc sinh sản nên gene cứ thoải mái "làm việc"
Tuy giáo dục tránh thai đã phần nào kiềm chế được (đặc biệt khi nhấn mạnh vào hạnh phúc cá nhân chứ không phải "cứu hành tinh"), nhưng dân số vẫn cứ tăng ầm ầm.
Plot twist: Chúng ta đều "phân biệt chủng tộc" theo bản năng?
Một ý tưởng khác trong "The Gene Selfish" là lựa chọn dòng họ. Tức là trong cơ thể chúng ta không chỉ có động lực truyền bá gene mà còn phải bảo vệ, nuôi dưỡng gene của họ hàng nữa.
Ý tưởng này ngụ ý rằng tất cả chúng ta đều "thiên vị" - có ý thức hoặc vô thức - với những người có chung gene.
Nếu đúng thì đây là lý do tại sao chúng ta không thể nghĩ vì lợi ích toàn nhân loại. Ví dụ: nếu muốn giảm dân số thì quốc gia sẽ có ít thanh niên hơn và có thể phải đón nhập cư từ nước đông dân hơn. Nhưng liệu chúng ta có sẵn sàng "trộn gene" với người ngoài không?
Ngoài ra, có điều gì đó trong bản chất con người đang hướng chúng ta đến việc sinh sản không kiểm soát. Chúng ta như tù nhân của gene ích kỷ vậy!
Não người không "handle" nổi quyết định hợp lý
Trong cuốn sách bán chạy "Thinking, Fast and Slow" (tạm dịch: Suy nghĩ, nhanh và chậm) năm 2011, người đoạt giải Nobel Daniel Kahnemann giải thích thuyết phục lý do tại sao chúng ta khó đưa ra lựa chọn tốt cho những vấn đề tưởng chừng đơn giản, đặc biệt khi có yếu tố cảm xúc mạnh. Điều đó bao gồm cả việc chống lại bản năng sinh sản.
Nếu đúng thì con người hoàn toàn không tự tin về kiểm soát dân số. Ngay cả khi biết nó có lợi cho toàn nhân loại thì con người cũng dễ quên mất lợi ích đó.
Chính Kahnemann đã trả lời trong một cuộc phỏng vấn khi được hỏi làm sao thoát khỏi cái bẫy này: "Đây không phải là trường hợp kiểu hãy đọc cuốn sách này và sau đó bạn sẽ nghĩ khác đi. Tôi đã viết cuốn sách này, và tôi không nghĩ khác đi". Thật là "trớ trêu" nhỉ!
Vậy giờ phải làm sao?
Chắc chắn sẽ không có sự chấp nhận rằng con người sinh sản là điều xấu. Ngay cả những người hiểu rõ việc sinh quá nhiều sẽ nguy hại đến thế giới, thì việc mừng em bé chào đời vẫn là điều tuyệt vời.
Tuy nhiên, trách nhiệm về sinh sản là nhiệm vụ to lớn đấy! Chúng ta biết giáo dục có tác dụng và ở một số nước tỷ lệ sinh đã giảm - đây là khởi đầu tốt rồi.
Chúng ta cũng có thể học từ chính sách một con đầy tranh cãi của Trung Quốc. Chính sách này đã làm giảm đáng kể số người sinh ra ở Trung Quốc. Nếu vượt qua được những đau khổ không chịu nổi và thực hiện theo hướng bình đẳng giới tích cực thì chính sách này vẫn khả thi.
Nhưng trước tiên, cần phải công nhận rộng rãi hơn rằng chúng ta đang đấu tranh với những ràng buộc sinh học của chính mình.
Trong những thập niên tới, chúng ta có thể tạo ra nền văn minh mới ở đâu đó trong hệ Mặt Trời hoặc thậm chí xa hơn. Nhưng nhìn vào bản thân, chúng ta vẫn là những con người thiếu sót cơ bản thôi
Nguồn: soha.vn