Theo TS-BS Lê Thanh Toàn (Bộ môn Bác sĩ gia đình, ĐH Y Dược TP.HCM), đầy hơi chướng bụng tuy nghe quen tai nhưng đừng vội coi thường nhé! Ngoài chuyện tiêu hóa kém, nó còn có thể là "chuông báo động" của nhiều bệnh nguy hiểm như viêm loét dạ dày - tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản, hẹp hang môn vị, hay thậm chí... ung thư dạ dày tá tràng luôn đó các bạn ơi!
Tại sao lại đầy hơi chướng bụng thế?
Đầy hơi là khi bạn có cảm giác khó chịu, no ứ sau khi ăn xong. Còn chướng bụng thì bụng phình to căng như bóng bay , thường đi kèm với đầy hơi luôn. Tất cả là do lượng khí trong đường tiêu hóa tăng vọt bất thường đấy!
Tùy vào vị trí tăng khí (dạ dày, ruột non hay ruột già) mà bạn sẽ thấy các triệu chứng khác nhau nha.
TS-BS Lê Thanh Toàn giải thích: Tăng khí ở dạ dày thường do những thói quen ăn uống "bad habit" như:
• Ăn nhanh như gió ️, nhai không kỹ, nuốt ực ực
• Vừa ăn vừa uống (nhất là nước có gas, nước đá - làm mạch máu co thắt, dạ dày dễ bị viêm)
• Ăn nhiều đồ béo, gia vị cay nồng, hay "chất kích thích" (rượu bia cà phê thuốc lá)
• Rối loạn vận động ống tiêu hóa
Nhưng mà các bệnh thực thể khác cũng gây tăng khí ở dạ dày đấy: viêm loét dạ dày tá tràng, hẹp hang vị môn, ung thư dạ dày tá tràng, hay trào ngược dạ dày thực quản (thường do viêm tâm vị).
Còn với ruột, nếu giảm hấp thu (như không dung nạp lactose trong sữa do thiếu men), tăng vi khuẩn, bị tắc nghẽn do bệnh đường ruột mãn tính, bệnh Hirschsprung's (phình đại tràng bẩm sinh), hoặc uống nhiều kháng sinh thì cũng làm tăng khí nha.
Các bệnh gây đầy hơi phổ biến nhất: hội chứng ruột kích thích, rối loạn tiêu hóa chức năng, táo bón mạn tính. Fun fact: có tới 25% người khỏe mạnh cũng từng bị đầy hơi đấy!
Tăng khí trong ống tiêu hóa sẽ gây chướng bụng. Nhưng nhiều nguyên nhân khác cũng gây chướng bụng, do có dịch hoặc khối u trong ống tiêu hóa.
Cụ thể nè:
• Chướng bụng liên tục → có thể do báng bụng, khối u hoặc béo phì
• Chướng bụng từng cơn → thỉnh thoảng do ứ khí hoặc ứ dịch trong dạ dày
Chướng bụng đơn giản có thể do ăn đồ khó tiêu, thức ăn nhiều carbohydrate (đậu, bắp cải, sữa...) hoặc rối loạn nhu động ruột.
Nhưng cũng có thể từ các bệnh lý nguy hiểm khác: tắc ruột, nhiễm ký sinh trùng Giardia, bệnh Crohn (viêm mãn tính đường ruột), vi khuẩn ruột tăng trưởng quá đà, kém hấp thu, rối loạn lo âu...
Khi chướng bụng thường kèm các triệu chứng như cảm giác khó chịu, đau, ợ hơi, trung tiện, sôi bụng...
Thời gian tiêu hóa thức ăn ở dạ dày và hấp thu ở ruột non thông thường từ 3-5 giờ. Quá thời gian này mà chưa tiêu → chướng bụng; nhanh hơn → tiêu chảy luôn!
Người tiêu hóa bình thường sẽ đi đại tiện sau khi ăn mỗi 12-24 giờ.
Xử lý đầy hơi chướng bụng như thế nào?
Khi bị đầy hơi chướng bụng, trước tiên bạn nên tự kiểm tra lại xem mình có thói quen ăn uống nào không ổn không, loại trừ những yếu tố nguy cơ đi đã.
Nếu đã loại bỏ hết những thói quen xấu rồi mà vẫn bị, kèm thêm một trong những triệu chứng này thì cần gặp bác sĩ ngay nhé!
• Tiêu chảy trên 5 ngày
• Giảm cân không rõ lý do
• Đau bụng, máu trong phân
• Mất cảm giác ngon miệng
• Sốt không rõ nguyên nhân
• Nôn ói kéo dài trên 48 giờ
Trường hợp đầy hơi/chướng bụng tái phát ít nhất 3 ngày/tháng, kéo dài 3 tháng → có thể là rối loạn tiêu hóa, hội chứng ruột kích thích...
TS-BS Lê Thanh Toàn cảnh báo:
Cần lưu ý hơn nữa khi đầy hơi, chướng bụng đi kèm với: khó nuốt, sụt cân, chảy máu hậu môn, rối loạn đại tiện (đặc biệt người cao tuổi), tiền sử gia đình bị ung thư đại tràng...
Lúc này cần đến cơ sở y tế chuyên khoa gấp! Có thể phải làm thêm các xét nghiệm như:
Xét nghiệm phân, phân tích thành phần khí, chụp X quang, nội soi dạ dày/đại tràng; thậm chí siêu âm, chụp CT hoặc MRI.
Khi đã xác định được nguyên nhân, bệnh lý thì phải điều trị ngay và sớm nhé! Cần tránh những thức ăn gây tăng khí như:
• Đồ uống có gas
• Bắp cải, hành tây, đậu phộng, khoai lang
• Kẹo cao su (nhai nhiều tăng khí gây ợ hơi)
• Không ăn và uống cùng lúc
• Hạn chế đồ gây lên men ở dạ dày (nhiều carbohydrate như tinh bột)
Tips hay ho để giảm đầy hơi:
• Ăn chậm nhai kỹ, ăn và nhai ngậm môi
• Ưu tiên thực phẩm giàu đạm và sữa ít đường - béo
• Dùng thêm thực phẩm giúp giảm đầy hơi: gừng, sữa chua (tăng lợi khuẩn), quả thơm (lưu ý không dùng nếu viêm loét dạ dày), trà, đu đủ...
• Tập thể dục thể thao hàng ngày giúp ruột hoạt động đều, tiêu hóa tốt (nhưng đừng tập khi no bụng nhé!)
• Uống nhiều nước (đặc biệt mùa nóng - vừa giúp tiêu hóa tốt vừa chống say nóng)
Nguồn: soha.vn