Tiến sĩ - Thượng tá Lê Quang Toàn, Phó Trưởng khoa Cảnh sát Điều tra, Học viện Cảnh sát nhân dân vừa có nhận định gây shock: tình trạng lộ lọt thông tin cá nhân ở Việt Nam đang nghiêm trọng đến mức báo động đỏ rồi các bạn ơi!
Dạo gần đây, công an nhiều địa phương liên tục nhận đơn tố cáo từ các bậc phụ huynh về việc bị gọi điện lừa đảo. Thủ đoạn? Bọn scammer tự nhận là giáo viên, báo tin con em bị tai nạn ở trường, đang được đưa đi cấp cứu gấp. Rồi chúng yêu cầu chuyển tiền ngay lập tức vào tài khoản "để làm thủ tục nhập viện, phẫu thuật" - nghe mà rùng mình luôn!
Vụ gần nhất xảy ra ngày 14/3, chị V.T.H (sinh năm 1978, ở Hoàng Mai, Hà Nội) đang làm việc tại KCN Từ Liêm thì nhận được cuộc gọi từ số +84707118406. Người kia tự xưng là giáo viên, nói con chị là cháu L.G.B đang học lớp 10A1 trường chuyên KHTN bị ngã từ tầng 3, đang cấp cứu tại bệnh viện Việt Đức trong tình trạng nguy kịch. Và kết quả? Chị đã chuyển luôn 200 triệu đồng cho bọn lừa đảo!
Thủ đoạn này không phải mới, vậy mà sao vẫn có nhiều người "dính bẫy" thế nhỉ? Phóng viên VOV.VN đã có buổi trò chuyện với Tiến sĩ - Thượng tá Lê Quang Toàn để tìm hiểu kỹ hơn nhé!
**PV: Nhìn vào những vụ việc phụ huynh bị lừa bằng chiêu "con đi cấp cứu" này, Thượng tá đánh giá sao về độ tinh vi của bọn lừa đảo ạ?**
**Thượng tá Lê Quang Toàn:** Thật ra thủ đoạn này không phải mới đâu, nhưng mà vẫn có rất nhiều người sập bẫy. Thậm chí có người chuyển hằng trăm triệu cho bọn chúng luôn á!
Chiêu này gây mất trật tự xã hội, làm mọi người hoang mang, ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý của cả phụ huynh lẫn các em học sinh. Qua đây, mình thấy rõ là cần có biện pháp ngăn chặn triệt để ngay thôi!
**PV: Như Thượng tá vừa chia sẻ, thủ đoạn này không mới, vậy tại sao vẫn có nhiều phụ huynh "sập bẫy" thế ạ?**
**Thượng tá Lê Quang Toàn:** Nguyên nhân thứ nhất, phải kể đến độ tinh vi của bọn lừa đảo. Tuy không phải thủ đoạn mới, nhưng với người mới biết thì nó thực sự rất tinh vi. Họ dễ dàng tin tưởng và làm theo yêu cầu của bọn scammer.
Cụ thể nhé, khi bọn chúng đánh đúng tâm lý nạn nhân, thông báo con đang cấp cứu, tính mạng nguy hiểm, cần chuyển tiền gấp để cứu con - bố mẹ nào mà không hoảng loạn? Do quá lo lắng, muốn cứu con gấp, các bậc phụ huynh mất khả năng quan sát, đánh giá, rồi chuyển tiền luôn cho bọn lừa đảo.
Nguyên nhân thứ hai đến từ chính nạn nhân. Họ tỏ ra mất cảnh giác, nhẹ dạ cả tin quá mức. Một người lạ gọi điện, không biết là ai, mà lại sẵn sàng chuyển một số tiền cực lớn - thậm chí lên tới hàng trăm triệu!
Quan trọng hơn là họ thiếu kiến thức về phòng chống tội phạm, không hiểu biết về các thủ đoạn lừa đảo. Mà các thủ đoạn này xuất hiện trên mạng internet nhiều lắm, các phương tiện truyền thông cũng đưa tin liên tục. Nhưng họ không tìm hiểu, không nắm được các chiêu trò đó. Nên khi rơi vào tình huống này, họ trở nên bị động và dễ dàng tin tưởng bọn lừa đảo.
Nguyên nhân thứ 3 là sự lộ lọt thông tin cá nhân nghiêm trọng. Từ tên, tuổi, địa chỉ, số điện thoại, đến việc con học trường nào... tất cả đều bị lộ! Chính vì thế, khi nhận được cuộc gọi, những người này dễ dàng tin đó là giáo viên thật và con mình đang thực sự gặp tai nạn. Thế là họ yên tâm chuyển tiền để "cứu con".
**PV: Ngoài nguyên nhân chủ quan, Thượng tá có đề cập đến việc lộ lọt thông tin học sinh. Vậy hiện tại việc quản lý dữ liệu cá nhân của các em đang được thực hiện như thế nào ạ?**
**Thượng tá Lê Quang Toàn:** Mình đánh giá vấn đề lộ lọt thông tin ở Việt Nam đang cực kỳ nghiêm trọng và các chuyên gia đã cảnh báo nhiều rồi. Chúng ta có quá nhiều vấn đề về lộ lọt thông tin trên mạng internet. Ngay bản thân tôi, thỉnh thoảng cũng nhận được cuộc gọi kiểu "anh có phải là phụ huynh của cháu này, học trường này không?" Ban đầu tôi cứ tưởng cháu gặp vấn đề gì đó...
Ngay sau đó họ giới thiệu "em ở Trung tâm ngoại ngữ này kia, có chương trình này nọ..." Tôi có hỏi tại sao lại có thông tin của tôi như vậy nhưng họ lảng tránh không trả lời. Như vậy là họ đã lấy được thông tin của tôi và khá nhiều người khác rồi đấy!
Có nhiều nguyên nhân gây lộ lọt thông tin lắm. Ví dụ, trường học quản lý thông tin của hàng nghìn học sinh. Trong đó có cả thông tin phụ huynh, zalo, địa chỉ gia đình... Nếu công tác quản lý có vấn đề như: không bảo mật tốt, bị hacker tấn công, hoặc chính người quản lý thiếu kỹ năng, ý thức bảo mật không cao thì hoàn toàn có thể bị lộ lọt.
Thứ hai, từ ý thức cá nhân. Hằng ngày có quá nhiều người lên mạng xã hội, up ảnh, cập nhật thông tin... Từ việc mình ở đâu, làm gì, số điện thoại, giấy khen của con và các thông tin khác.
Chỉ cần xâu chuỗi lại là biết ngay người này cư trú đâu, số điện thoại gì, con học trường nào... Cho nên yếu tố lộ lọt thông tin cũng xuất phát từ bản thân cá nhân nhiều đấy!
Từ tình trạng trên, theo mình thì các cá nhân một mặt cần nâng cao ý thức cảnh giác trong việc bảo mật thông tin của mình.
Thứ hai, các đơn vị lưu trữ ở trường học cũng phải tính toán đến phương án đảm bảo công tác bảo mật, đào tạo cán bộ, nâng cao ý thức của cán bộ trong việc bảo vệ thông tin.
**PV: Rõ ràng lộ lọt thông tin để lại nhiều hậu quả. Nhưng qua vụ việc này, có phải việc thiết lập đường dây liên lạc giữa gia đình và nhà trường là thực sự cần thiết không ạ?**
**Thượng tá Lê Quang Toàn:** Việc liên lạc giữa gia đình và nhà trường có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc quản lý, giáo dục các em học sinh nhé!
Qua các vụ việc trên, mình thấy rằng nguyên nhân chính dẫn đến sự việc đó chính là sự nhẹ dạ cả tin, thiếu kiến thức của phụ huynh.
Tuy nhiên, cũng cần nhấn mạnh là sự liên lạc giữa gia đình và nhà trường trong trường hợp này còn hạn chế quá. Cụ thể, trong trường hợp này, nếu phụ huynh liên lạc được với nhà trường, liên hệ được với cô giáo chủ nhiệm thì họ sẽ biết chính xác con mình không bị tai nạn. Con vẫn đang học bình thường tại trường, thì chắc chắn họ sẽ không chuyển tiền cho đối tượng lừa đảo rồi!
Cho nên, từ đây cũng đặt ra yêu cầu các nhà trường cần thiết lập được kênh liên lạc với các bậc phụ huynh.
Cụ thể, cần thiết lập đường dây nóng, có 1-2 số điện thoại trực thường xuyên, để khi xảy ra trường hợp đột xuất phụ huynh có thể gọi vào đó kiểm tra thông tin về con mình. Và kiểm tra được chính xác, liệu con mình có đang gặp nguy hiểm thật hay không?
Khi phát hiện thông tin đó không phải sự thật thì họ sẽ không bị mắc bẫy nữa.
Thứ hai, các trường cũng nên có cơ chế cung cấp thông tin trong trường hợp khẩn cấp. Cụ thể, ví dụ như xảy ra tai nạn với học sinh thì ai sẽ là người thông báo cho phụ huynh?
Ở đây, theo mình, giáo viên chủ nhiệm (GVCN) của học sinh là người quan trọng nhất trong vấn đề này. Ví dụ, chẳng may có tai nạn xảy ra ở trường, sau khi làm các thủ tục sơ cứu cấp thiết trước, thì GVCN sẽ thông báo cho phụ huynh. Bởi họ có thông tin của phụ huynh và đã biết nhau trước.
Cho nên, khi có một người có số nằm trong danh bạ điện thoại, đã biết nhau trước thì các bậc phụ huynh mới yên tâm đây là thông tin chính xác.
Cùng với đó, giữa phụ huynh và giáo viên chủ nhiệm phải có mối liên hệ thường xuyên, trao đổi qua lại với nhau.
**PV: Qua vụ việc này, Thượng tá có khuyến cáo cụ thể gì cho mọi người không ạ?**
**Thượng tá Lê Quang Toàn:** Thứ nhất, phải nâng cao ý thức cảnh giác, đừng nhẹ dạ cả tin, tin tưởng vào những người không quen biết. Khi có số điện thoại của người lạ chúng ta đừng dễ dàng tin tưởng nhé!
Thứ hai, cần cập nhật kiến thức, kinh nghiệm về phòng chống tội phạm. Đặc biệt là những thủ đoạn liên quan đến lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.
Thứ 3, bố mẹ cần quan tâm đến việc học hành của con nhiều hơn, thường xuyên giao tiếp, trao đổi với nhà trường để có thông tin cần thiết.
Về phía nhà trường, nếu thông tin lộ lọt từ nhà trường thì trước tiên nhà trường phải có biện pháp quản lý thông tin cá nhân chặt chẽ hơn. Ngoài ra, trên website của trường, hoặc nếu không có website thì cũng cần có biện pháp nhắn tin trực tiếp đến phụ huynh thông qua cô giáo chủ nhiệm để cùng nhau phòng tránh nhé!
**PV: Trân trọng cảm ơn Thượng tá!**
Nguồn: kenh14.vn