Dạo này trời lạnh kinh, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương liên tục đón những ca nhập viện vì méo miệng, liệt mặt đột ngột. Nghe hơi scary đúng không nè?
Điển hình là em P.N.C. (11 tuổi, Hà Nội) được gia đình đưa vào Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng để khám. Các bác sĩ chẩn đoán em bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên do nhiễm lạnh.
Nguyên nhân là gì? Hoá ra một ngày trước đó, lúc đi học, em cởi áo khoác và chỉ mặc áo mỏng suốt cả ngày trong thời tiết rét buốt luôn BSCKI Lê Nguyên Long, Phụ trách Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng cho biết sau một tuần điều trị bằng thuốc kết hợp vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, vận động cơ mặt của em đã cải thiện rõ rệt rồi.
Còn một case khác là ông N.V.N. (58 tuổi, Hà Nội). Sau vài ngày trời lạnh, ông bắt đầu đau họng, sưng đau vùng tai trái và được chẩn đoán viêm tai giữa. Nhưng sau ba ngày điều trị mà không thấy đỡ, ông bắt đầu méo miệng, nói khó, mắt không nhắm kín. Gia đình lo sợ đột quỵ nên đưa ông đến bệnh viện ngay.
May mắn là kết quả chụp cắt lớp vi tính giúp loại trừ tổn thương mạch máu não. Các bác sĩ xác định ông bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên trái do biến chứng viêm tai giữa cấp, kèm liệt dây thanh âm nữa. Ông có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm cùng một số bệnh lý nền khiến hệ miễn dịch suy giảm. Sau điều trị bằng thuốc kháng viêm, giảm phù nề kết hợp vật lý trị liệu, tình trạng của ông đã khá hơn hẳn sau 10 ngày
Case thứ ba là bà B.T.T. (83 tuổi, Hà Nội). Sau khi đi ăn sáng về, bà xuất hiện tình trạng miệng méo sang trái, mắt phải không nhắm kín. Khi nhập viện, bà được chẩn đoán liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên phải luôn.
Vậy tại sao trời lạnh lại dễ bị bệnh này?
Bác sĩ Long giải thích, dây thần kinh số VII chi phối vận động các cơ mặt, tham gia dẫn truyền vị giác và tiết nước mắt, nước bọt. Do đi qua ống xương hẹp ở xương thái dương nên dây thần kinh này rất nhạy cảm và dễ bị phù nề.
Khi vùng đầu – mặt – cổ tiếp xúc lạnh đột ngột, mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ, kích hoạt phản ứng viêm, dẫn đến phù nề và chèn ép dây thần kinh. Kết quả là rối loạn dẫn truyền xung động đến cơ mặt, rồi thành ra méo miệng thôi
Thời tiết lạnh cũng tạo điều kiện cho các loại virus, đặc biệt là herpes simplex type 1 (HSV-1), tái hoạt. Virus này "nằm vùng" trong hạch thần kinh mặt ở nhiều người khỏe mạnh. Khi tái hoạt, phản ứng viêm miễn dịch tăng mạnh, khiến phù nề dây thần kinh nặng hơn và gây liệt mặt đột ngột luôn.
Triệu chứng nào cần chú ý?
Người bệnh thường xuất hiện triệu chứng nhanh lắm, có thể ngay khi thức dậy buổi sáng đã thấy méo miệng, cười lệch, nói khó, chảy nước miếng hoặc nước mắt bên liệt, nhắm mắt không kín, kèm đau âm ỉ sau tai. Các biểu hiện tiến triển trong vài giờ đến một, hai ngày nhưng không gây rối loạn ý thức nha.
Bác sĩ Long lưu ý, méo miệng – liệt mặt do nhiễm lạnh thường không kèm yếu tay chân, tê nửa người hay rối loạn ngôn ngữ trung ương như đột quỵ. Tuy nhiên, do biểu hiện khá giống đột quỵ nên dễ nhầm lẫn, dẫn đến nhập viện muộn hoặc xử trí sai cách.
Điều quan trọng là "thời điểm vàng" trong điều trị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên là 72 giờ đầu, nhằm giảm phù nề, bảo vệ bao myelin và tăng khả năng hồi phục hoàn toàn chức năng vận động cơ mặt. Nên đừng chủ quan nhé!
Làm sao để phòng bệnh?
Các bác sĩ khuyến cáo:
• Giữ ấm vùng đầu, mặt, cổ khi ra ngoài trời lạnh (đội mũ, quàng khăn gì đó)
• Tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt, đặc biệt khi ngủ
• Không tắm khuya, không xối nước lạnh hoặc nước nóng đột ngột lên đầu, mặt
Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, lệch mặt, mắt không nhắm kín, hãy đến cơ sở y tế có chuyên khoa ngay để được thăm khám, loại trừ đột quỵ và điều trị kịp thời nha!
Người bệnh cũng cần bảo vệ mắt bên liệt bằng nước mắt nhân tạo, băng che khi ngủ để tránh tổn thương giác mạc. Kết hợp điều trị thuốc với các phương pháp y học cổ truyền như châm cứu, xoa bóp, cùng vật lý trị liệu và tập vận động cơ mặt.
Nguồn: soha.vn
Điển hình là em P.N.C. (11 tuổi, Hà Nội) được gia đình đưa vào Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng để khám. Các bác sĩ chẩn đoán em bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên do nhiễm lạnh.
Nguyên nhân là gì? Hoá ra một ngày trước đó, lúc đi học, em cởi áo khoác và chỉ mặc áo mỏng suốt cả ngày trong thời tiết rét buốt luôn BSCKI Lê Nguyên Long, Phụ trách Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng cho biết sau một tuần điều trị bằng thuốc kết hợp vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, vận động cơ mặt của em đã cải thiện rõ rệt rồi.
Còn một case khác là ông N.V.N. (58 tuổi, Hà Nội). Sau vài ngày trời lạnh, ông bắt đầu đau họng, sưng đau vùng tai trái và được chẩn đoán viêm tai giữa. Nhưng sau ba ngày điều trị mà không thấy đỡ, ông bắt đầu méo miệng, nói khó, mắt không nhắm kín. Gia đình lo sợ đột quỵ nên đưa ông đến bệnh viện ngay.
May mắn là kết quả chụp cắt lớp vi tính giúp loại trừ tổn thương mạch máu não. Các bác sĩ xác định ông bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên trái do biến chứng viêm tai giữa cấp, kèm liệt dây thanh âm nữa. Ông có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm cùng một số bệnh lý nền khiến hệ miễn dịch suy giảm. Sau điều trị bằng thuốc kháng viêm, giảm phù nề kết hợp vật lý trị liệu, tình trạng của ông đã khá hơn hẳn sau 10 ngày
Case thứ ba là bà B.T.T. (83 tuổi, Hà Nội). Sau khi đi ăn sáng về, bà xuất hiện tình trạng miệng méo sang trái, mắt phải không nhắm kín. Khi nhập viện, bà được chẩn đoán liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên phải luôn.
Vậy tại sao trời lạnh lại dễ bị bệnh này?
Bác sĩ Long giải thích, dây thần kinh số VII chi phối vận động các cơ mặt, tham gia dẫn truyền vị giác và tiết nước mắt, nước bọt. Do đi qua ống xương hẹp ở xương thái dương nên dây thần kinh này rất nhạy cảm và dễ bị phù nề.
Khi vùng đầu – mặt – cổ tiếp xúc lạnh đột ngột, mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ, kích hoạt phản ứng viêm, dẫn đến phù nề và chèn ép dây thần kinh. Kết quả là rối loạn dẫn truyền xung động đến cơ mặt, rồi thành ra méo miệng thôi
Thời tiết lạnh cũng tạo điều kiện cho các loại virus, đặc biệt là herpes simplex type 1 (HSV-1), tái hoạt. Virus này "nằm vùng" trong hạch thần kinh mặt ở nhiều người khỏe mạnh. Khi tái hoạt, phản ứng viêm miễn dịch tăng mạnh, khiến phù nề dây thần kinh nặng hơn và gây liệt mặt đột ngột luôn.
Triệu chứng nào cần chú ý?
Người bệnh thường xuất hiện triệu chứng nhanh lắm, có thể ngay khi thức dậy buổi sáng đã thấy méo miệng, cười lệch, nói khó, chảy nước miếng hoặc nước mắt bên liệt, nhắm mắt không kín, kèm đau âm ỉ sau tai. Các biểu hiện tiến triển trong vài giờ đến một, hai ngày nhưng không gây rối loạn ý thức nha.
Bác sĩ Long lưu ý, méo miệng – liệt mặt do nhiễm lạnh thường không kèm yếu tay chân, tê nửa người hay rối loạn ngôn ngữ trung ương như đột quỵ. Tuy nhiên, do biểu hiện khá giống đột quỵ nên dễ nhầm lẫn, dẫn đến nhập viện muộn hoặc xử trí sai cách.
Điều quan trọng là "thời điểm vàng" trong điều trị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên là 72 giờ đầu, nhằm giảm phù nề, bảo vệ bao myelin và tăng khả năng hồi phục hoàn toàn chức năng vận động cơ mặt. Nên đừng chủ quan nhé!
Làm sao để phòng bệnh?
Các bác sĩ khuyến cáo:
• Giữ ấm vùng đầu, mặt, cổ khi ra ngoài trời lạnh (đội mũ, quàng khăn gì đó)
• Tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt, đặc biệt khi ngủ
• Không tắm khuya, không xối nước lạnh hoặc nước nóng đột ngột lên đầu, mặt
Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, lệch mặt, mắt không nhắm kín, hãy đến cơ sở y tế có chuyên khoa ngay để được thăm khám, loại trừ đột quỵ và điều trị kịp thời nha!
Người bệnh cũng cần bảo vệ mắt bên liệt bằng nước mắt nhân tạo, băng che khi ngủ để tránh tổn thương giác mạc. Kết hợp điều trị thuốc với các phương pháp y học cổ truyền như châm cứu, xoa bóp, cùng vật lý trị liệu và tập vận động cơ mặt.
Nguồn: soha.vn