Trời ơi, ai ngờ PFAS - thứ "hóa chất ma quái" này lại có mặt khắp mọi nơi trong cuộc sống hàng ngày của chúng mình đúng không? Từ chảo nấu ăn, đồ nội thất, quần áo cho đến cả máy ảnh luôn á!
Công nghệ phát triển thì đúng là tiện lợi hơn rồi, nhưng mà story về tác động sức khỏe vẫn đang gây tranh cãi nhiều lắm nha các bạn.
Theo New York Times, hóa chất độc hại đang lởn vởn quanh ta đây này. Một trong số đó là hợp chất per và polyfluoroalkyl (PFAS) - nghe tên thôi đã thấy "pro" rồi . Đây là loại hợp chất có khả năng chống thấm nước cực đỉnh, thường được dùng trong vô vàn đồ dùng chống thấm nước và dầu mỡ như: thực phẩm đóng gói, dụng cụ nấu nướng kiểu chảo chống dính, đồ nội thất và cả áo mưa nữa.
Tiếp xúc với PFAS có thể dẫn đến cả tá rủi ro về sức khỏe, từ ung thư cho đến các vấn đề sinh sản luôn đó các fen ơi . PFAS xuất hiện nhiều trong hàng tiêu dùng nghĩa là chúng thường được tìm thấy trong đất, nước uống, nhà cửa và cả cơ thể con người nữa.
Mặc dù không ai có thể tránh hoàn toàn PFAS được (buồn thế), nhưng mình vẫn có thể làm vài việc cụ thể để giảm tiếp xúc và rủi ro cho sức khỏe lâu dài nhé!
Thuật ngữ PFAS này nó đề cập đến một nhóm gồm hơn 4.000 hợp chất được sử dụng trong công nghiệp và hàng tiêu dùng đó. Những chất này khác nhau về thành phần hóa học, nhưng nhiều người cho rằng chúng có thể tồn tại hàng thế kỷ mà không bị phân hủy sinh học (đúng là "forever chemicals" thật sự ).
Chính sự "trâu bò" đó giúp cho PFAS trở nên cực kỳ hữu ích. Các mặt hàng được xử lý bằng PFAS có thể kháng nước và dầu mỡ cực cao, đó là lý do tại sao các hóa chất này phổ biến nhất trong những thứ được thiết kế để giữ sạch sẽ và khô ráo: chảo chống dính, thảm trải sàn, dụng cụ outdoor, mỹ phẩm, hộp bánh pizza, túi bỏng ngô cho lò vi sóng.
Trong những năm gần đây, PFAS đã được phát hiện trong mọi thứ luôn, từ bát đũa dùng một lần cho đến quần áo nữa các bạn ạ!
Các nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu về tác động của PFAS đến sức khỏe và thực tế chỉ có một số hợp chất trong số hơn 4.000 loại là có tác động tiềm ẩn thôi.
Các chuyên gia nói rằng không có sản phẩm nào khiến người dùng tiếp xúc với PFAS gặp nguy hiểm chỉ trong một lần sử dụng đâu. Nhưng vì PFAS phổ biến quá và tích tụ trong cơ thể theo thời gian, nên mọi người cần biết nên tiếp xúc với "thứ ma quái" này chừng nào là đủ nha!
Các chuyên gia suggest nên focus vào ba loại chính: dụng cụ nấu ăn chống dính, bao bì thực phẩm không thấm dầu mỡ hay hàng hóa chống nước và vết bẩn, đồng thời cân nhắc đầu tư vào một bộ lọc nước nữa.
Nên tránh các dụng cụ nấu ăn có chứa PFAS nghen! Hầu hết các dụng cụ nấu ăn chống dính ngày nay, như chảo chống dính đều chứa một số dạng PFAS đó.
Nếu muốn giảm mức độ tiếp xúc tổng thể, nồi và chảo bằng gang, thép không gỉ và gốm là lựa chọn an toàn hơn nhiều á. Tránh sử dụng dụng cụ nấu nướng chống dính đã dùng hơn 10 năm trở lên nha (nếu nhà bạn có thì nên "nghỉ hưu" cho nó đi ).
Giảm tần suất tiếp xúc đường miệng với các bao bì bằng giấy, bìa cứng và sợi thực vật. Chúng có thể là các loại bát đĩa dùng một lần hoặc hộp đựng bánh pizza, bỏng ngô dùng trong lò vi sóng, có xu hướng chứa nhiều PFAS để giảm thiểu thấm dầu mỡ.
Mua bộ lọc nước đi, đặc biệt nếu bạn sống ở khu vực nghi ngờ nhiễm PFAS nha. Tránh sử dụng các loại vải quảng cáo có khả năng chống thấm nước và chống vết bẩn mà không tuyên bố là không chứa PFAS, dù là thảm trải sàn, đồ nội thất bọc nệm, áo khoác lông vũ, ủng đi bộ đường dài hay đồ lót.
Bạn có thể thỉnh thoảng vẫn mua các loại đồ dùng này nhưng nên hạn chế ở mức tối thiểu thôi nhé!
Mặc dù các công ty đang tìm ra những phương thức chống nước tốt hơn nhưng đa phần những mặt hàng này hầu hết vẫn được sản xuất bằng PFAS (sad but true ).
Giới khoa học đã liên hệ các hợp chất PFAS với một loạt kết quả "kinh dị" luôn nha, bao gồm: làm tăng cholesterol, viêm loét đại tràng, suy giảm chức năng tuyến giáp, giảm đáp ứng miễn dịch ở trẻ em, tăng huyết áp và tiền sản giật liên quan đến thai kỳ, nhẹ cân khi sinh, rối loạn chức năng gan, và ung thư (cụ thể là ung thư thận và tinh hoàn) .
Mọi người chủ yếu tiếp xúc với PFAS qua đường ăn uống và hít phải. Các nhóm bệnh nghiêm trọng nhất liên quan đến PFAS thường xuất hiện ở xung quanh các nhà máy và các tổ chức sản xuất hoặc sử dụng hóa chất ở nồng độ cao.
Tuy nhiên, vì PFAS dễ dàng lẫn vào trong nước nên chúng được tìm thấy ở các đại dương, hồ, suối, hồ chứa, nước uống của thành phố và lượng mưa trên mọi lục địa, kể cả ở vùng băng Bắc Cực xa xôi luôn á (literally everywhere ).
Các nhà khoa học đã tìm thấy PFAS trong cơ thể của hàng trăm loài động vật cũng như thực vật, điều đó có nghĩa là chúng chắc chắn sẽ quay trở lại chuỗi thức ăn của con người mình thôi.
May mắn là một trong những dạng PFAS nguy hiểm nhất - PFOA, phần lớn đã bị loại bỏ ở Mỹ và sắp được liệt kê là chất độc hại rồi (finally! ).
Nguồn: soha.vn