Các bạn ơi, đừng nghĩ cứ nấu chín là ăn được nhé! Có những loại dầu này càng dùng càng "đầu độc" bản thân luôn đó
Dạo này tin tức về dầu ăn chứa chất gây ung thư làm mọi người hoang mang cực độ. Vậy sự thật về chuyện dầu ăn gây ung thư là sao nhỉ?
Thực ra thì dầu ăn đã nhiều lần bị phát hiện có chất độc hại vượt ngưỡng cho phép rồi. Ví dụ như có lô dầu mè ép thủ công bị phát hiện chứa chất benzo(a)pyrene - một chất siêu nguy hiểm có thể gây ung thư - vượt mức an toàn tận 4 lần luôn á. Một cửa hàng ở Nội Mông (Trung Quốc) cũng bị bóc phốt bán dầu hướng dương có chỉ số acid vượt chuẩn.
Còn năm 2022 thì chấn động hơn nữa, có đến 11 lô dầu ăn bị liệt vào danh sách "đen", trong đó có 2 mẫu dầu phộng chứa aflatoxin B1 - loại độc tố nấm mốc gây ung thư gan - vượt mức cho phép. Những lô hàng này chủ yếu từ các xưởng nhỏ hoặc cơ sở sản xuất kiểu thủ công.
Nguyên nhân chính là do nguyên liệu không đảm bảo hoặc quy trình ép dầu không chuẩn. Các loại hạt như đậu phộng, mè nếu không bảo quản đúng cách thì dễ bị nấm mốc "chiếm đóng" lắm. Khi ép ra dầu mà không xử lý kỹ thì aflatoxin sẽ nằm im trong thành phẩm. Ngoài ra, thiết bị ép dầu không được vệ sinh thường xuyên cũng làm tăng nguy cơ nhiễm bẩn, sinh ra các chất oxy hóa độc hại như hydroperoxide - một trong những thủ phạm gây bệnh gan, tim mạch, thậm chí ung thư nữa đó.
Nhắc đến những loại gây tranh cãi thì phải kể đến dầu đậu nành và mỡ heo rồi.
Dầu đậu nành từng bị "ném đá" vì chứa trans fat (chất béo chuyển hóa) - thứ được cho là làm tăng nguy cơ đột quỵ và bệnh tim. Một số nghiên cứu còn nói dầu đậu nành có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh luôn. Nhưng mà theo thống kê của Bộ Nông nghiệp Mỹ thì trong 100g dầu đậu nành chỉ chứa khoảng 0.5g trans fat thôi, vẫn nằm trong ngưỡng an toàn nếu dùng vừa phải. Vấn đề chỉ xảy ra khi bạn để dầu quá nóng đến mức bốc khói, lúc đó cấu trúc dầu bị phá vỡ và sinh độc chất. Vì thế khi dùng dầu đậu nành thì nhớ không để dầu cháy rồi mới cho đồ ăn vào nhé!
Mỡ heo là nguyên liệu quen thuộc trong ẩm thực truyền thống cũng không ngoại lệ. Nhiều người ủng hộ vì mỡ heo có hương vị béo thơm tự nhiên, chứa vitamin tan trong chất béo. Nhưng rõ ràng đây là loại dầu có hàm lượng chất béo bão hòa cao, nếu ăn nhiều có thể tăng cholesterol xấu và ảnh hưởng tim mạch. Tuy nhiên dùng mỡ heo với lượng vừa phải và không chiên đi chiên lại thì vẫn không đến mức cấm kỵ đâu nha.
Dù không có loại dầu nào là tuyệt đối tốt nhưng có những loại được cảnh báo nên hạn chế dùng càng ít càng tốt vì rủi ro sức khỏe rất rõ ràng luôn á!
Thứ nhất là dầu ăn đã mở nắp trên 3 tháng. Nhiều người có thói quen mua dầu loại can lớn, dùng dần cho cả nhà. Tuy nhiên kể từ khi mở nắp, dầu bắt đầu tiếp xúc với không khí, ánh sáng và nhiệt độ - những yếu tố khiến dầu bị oxy hóa nhanh hơn. Dù bạn đậy kín nắp và bảo quản trong tủ bếp thì theo thời gian, dầu vẫn dần xuống chất lượng, đặc biệt trong khí hậu nóng ẩm như Việt Nam mình.
Khi dầu bị oxy hóa, các chất béo không bão hòa trong dầu sẽ chuyển hóa thành các hợp chất có hại như peroxide hay aldehyde - có thể gây kích ứng tiêu hóa, làm tăng gốc tự do trong cơ thể, ảnh hưởng xấu đến gan và thận nếu tích lũy lâu dài. Một số loại dầu ép lạnh, không chất bảo quản thậm chí còn có hạn dùng sau mở nắp chỉ khoảng 1 tháng thôi nha!
Thứ hai là dầu chiên đi chiên lại nhiều lần. Khi bị đun nóng nhiều lần, cấu trúc phân tử của dầu ăn sẽ bị biến đổi. Các acid béo trong dầu bị nhiệt phân hủy sẽ sinh ra các chất độc như acrylamide, benzopyrene, hydroperoxide và heterocyclic amine - tất cả đều được cảnh báo có nguy cơ gây ung thư nếu ăn thường xuyên.
Ngoài ra, dầu chiên lại thường có màu đen, mùi khét, dễ làm thức ăn kém ngon và còn sinh ra nhiều chất béo xấu (trans fat). Đây là tình trạng phổ biến trong các hàng quán chiên rán vỉa hè nhưng không ít gia đình cũng tận dụng dầu chiên cũ vì tiếc của. Nếu bắt buộc phải dùng lại dầu thì chỉ nên dùng tối đa 1-2 lần và tuyệt đối không dùng dầu đã nổi váng, có mùi lạ hoặc có màu sậm bất thường nhé!
Thứ ba là các loại dầu ép thủ công không nhãn mác từ xưởng nhỏ lẻ. Nhiều người vẫn tin rằng dầu ép thủ công từ đậu phộng, mè, hướng dương ở các chợ truyền thống hoặc xưởng nhỏ là "dầu sạch" vì không có chất bảo quản, không pha tạp. Tuy nhiên sự thật là những loại dầu này tiềm ẩn rất nhiều rủi ro luôn đó!
Nếu hạt nguyên liệu không được chọn lọc kỹ, bị ẩm mốc hoặc để lâu ngày thì có thể chứa độc tố aflatoxin B1 - chất sinh ra từ nấm mốc và được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm chất gây ung thư mạnh, đặc biệt là ung thư gan. Quy trình ép dầu thủ công cũng thường thiếu kiểm soát về nhiệt độ, vệ sinh thiết bị và không có bước xử lý loại bỏ độc tố.
Đó là chưa kể dầu sau khi ép thường được đựng trong can nhựa trong suốt, để ngoài trời, không dán nhãn mác hay thông tin nguồn gốc khiến việc truy xuất và kiểm soát chất lượng gần như không thể. Chính vì vậy dù giá rẻ và nghe có vẻ "tự nhiên" nhưng dầu thủ công lại là loại mà các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo nên tránh dùng hoàn toàn, đặc biệt với trẻ nhỏ và người lớn tuổi có hệ miễn dịch yếu.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên rằng không nên phụ thuộc vào một loại dầu cố định mà nên thay đổi luân phiên giữa các loại như dầu oliu, dầu hướng dương, dầu đậu nành, dầu mè... Việc kết hợp đa dạng giúp cân bằng các loại acid béo khác nhau, có lợi hơn cho tim mạch và chuyển hóa.
Khi nấu ăn, nhiệt độ lý tưởng cho dầu là 150 đến 180 độ C, tức là dầu nóng vừa đủ chứ không bốc khói. Nếu để dầu quá nóng mới cho thức ăn vào thì rất dễ sinh ra độc chất đó. Ngoài ra nên đựng dầu trong chai tối màu, cất nơi thoáng mát và sử dụng hết trong vòng 30 đến 60 ngày sau khi mở nắp.
Nguồn: soha.vn
Dạo này tin tức về dầu ăn chứa chất gây ung thư làm mọi người hoang mang cực độ. Vậy sự thật về chuyện dầu ăn gây ung thư là sao nhỉ?
Thực ra thì dầu ăn đã nhiều lần bị phát hiện có chất độc hại vượt ngưỡng cho phép rồi. Ví dụ như có lô dầu mè ép thủ công bị phát hiện chứa chất benzo(a)pyrene - một chất siêu nguy hiểm có thể gây ung thư - vượt mức an toàn tận 4 lần luôn á. Một cửa hàng ở Nội Mông (Trung Quốc) cũng bị bóc phốt bán dầu hướng dương có chỉ số acid vượt chuẩn.
Còn năm 2022 thì chấn động hơn nữa, có đến 11 lô dầu ăn bị liệt vào danh sách "đen", trong đó có 2 mẫu dầu phộng chứa aflatoxin B1 - loại độc tố nấm mốc gây ung thư gan - vượt mức cho phép. Những lô hàng này chủ yếu từ các xưởng nhỏ hoặc cơ sở sản xuất kiểu thủ công.
Nguyên nhân chính là do nguyên liệu không đảm bảo hoặc quy trình ép dầu không chuẩn. Các loại hạt như đậu phộng, mè nếu không bảo quản đúng cách thì dễ bị nấm mốc "chiếm đóng" lắm. Khi ép ra dầu mà không xử lý kỹ thì aflatoxin sẽ nằm im trong thành phẩm. Ngoài ra, thiết bị ép dầu không được vệ sinh thường xuyên cũng làm tăng nguy cơ nhiễm bẩn, sinh ra các chất oxy hóa độc hại như hydroperoxide - một trong những thủ phạm gây bệnh gan, tim mạch, thậm chí ung thư nữa đó.
Nhắc đến những loại gây tranh cãi thì phải kể đến dầu đậu nành và mỡ heo rồi.
Dầu đậu nành từng bị "ném đá" vì chứa trans fat (chất béo chuyển hóa) - thứ được cho là làm tăng nguy cơ đột quỵ và bệnh tim. Một số nghiên cứu còn nói dầu đậu nành có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh luôn. Nhưng mà theo thống kê của Bộ Nông nghiệp Mỹ thì trong 100g dầu đậu nành chỉ chứa khoảng 0.5g trans fat thôi, vẫn nằm trong ngưỡng an toàn nếu dùng vừa phải. Vấn đề chỉ xảy ra khi bạn để dầu quá nóng đến mức bốc khói, lúc đó cấu trúc dầu bị phá vỡ và sinh độc chất. Vì thế khi dùng dầu đậu nành thì nhớ không để dầu cháy rồi mới cho đồ ăn vào nhé!
Mỡ heo là nguyên liệu quen thuộc trong ẩm thực truyền thống cũng không ngoại lệ. Nhiều người ủng hộ vì mỡ heo có hương vị béo thơm tự nhiên, chứa vitamin tan trong chất béo. Nhưng rõ ràng đây là loại dầu có hàm lượng chất béo bão hòa cao, nếu ăn nhiều có thể tăng cholesterol xấu và ảnh hưởng tim mạch. Tuy nhiên dùng mỡ heo với lượng vừa phải và không chiên đi chiên lại thì vẫn không đến mức cấm kỵ đâu nha.
Dù không có loại dầu nào là tuyệt đối tốt nhưng có những loại được cảnh báo nên hạn chế dùng càng ít càng tốt vì rủi ro sức khỏe rất rõ ràng luôn á!
Thứ nhất là dầu ăn đã mở nắp trên 3 tháng. Nhiều người có thói quen mua dầu loại can lớn, dùng dần cho cả nhà. Tuy nhiên kể từ khi mở nắp, dầu bắt đầu tiếp xúc với không khí, ánh sáng và nhiệt độ - những yếu tố khiến dầu bị oxy hóa nhanh hơn. Dù bạn đậy kín nắp và bảo quản trong tủ bếp thì theo thời gian, dầu vẫn dần xuống chất lượng, đặc biệt trong khí hậu nóng ẩm như Việt Nam mình.
Khi dầu bị oxy hóa, các chất béo không bão hòa trong dầu sẽ chuyển hóa thành các hợp chất có hại như peroxide hay aldehyde - có thể gây kích ứng tiêu hóa, làm tăng gốc tự do trong cơ thể, ảnh hưởng xấu đến gan và thận nếu tích lũy lâu dài. Một số loại dầu ép lạnh, không chất bảo quản thậm chí còn có hạn dùng sau mở nắp chỉ khoảng 1 tháng thôi nha!
Thứ hai là dầu chiên đi chiên lại nhiều lần. Khi bị đun nóng nhiều lần, cấu trúc phân tử của dầu ăn sẽ bị biến đổi. Các acid béo trong dầu bị nhiệt phân hủy sẽ sinh ra các chất độc như acrylamide, benzopyrene, hydroperoxide và heterocyclic amine - tất cả đều được cảnh báo có nguy cơ gây ung thư nếu ăn thường xuyên.
Ngoài ra, dầu chiên lại thường có màu đen, mùi khét, dễ làm thức ăn kém ngon và còn sinh ra nhiều chất béo xấu (trans fat). Đây là tình trạng phổ biến trong các hàng quán chiên rán vỉa hè nhưng không ít gia đình cũng tận dụng dầu chiên cũ vì tiếc của. Nếu bắt buộc phải dùng lại dầu thì chỉ nên dùng tối đa 1-2 lần và tuyệt đối không dùng dầu đã nổi váng, có mùi lạ hoặc có màu sậm bất thường nhé!
Thứ ba là các loại dầu ép thủ công không nhãn mác từ xưởng nhỏ lẻ. Nhiều người vẫn tin rằng dầu ép thủ công từ đậu phộng, mè, hướng dương ở các chợ truyền thống hoặc xưởng nhỏ là "dầu sạch" vì không có chất bảo quản, không pha tạp. Tuy nhiên sự thật là những loại dầu này tiềm ẩn rất nhiều rủi ro luôn đó!
Nếu hạt nguyên liệu không được chọn lọc kỹ, bị ẩm mốc hoặc để lâu ngày thì có thể chứa độc tố aflatoxin B1 - chất sinh ra từ nấm mốc và được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm chất gây ung thư mạnh, đặc biệt là ung thư gan. Quy trình ép dầu thủ công cũng thường thiếu kiểm soát về nhiệt độ, vệ sinh thiết bị và không có bước xử lý loại bỏ độc tố.
Đó là chưa kể dầu sau khi ép thường được đựng trong can nhựa trong suốt, để ngoài trời, không dán nhãn mác hay thông tin nguồn gốc khiến việc truy xuất và kiểm soát chất lượng gần như không thể. Chính vì vậy dù giá rẻ và nghe có vẻ "tự nhiên" nhưng dầu thủ công lại là loại mà các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo nên tránh dùng hoàn toàn, đặc biệt với trẻ nhỏ và người lớn tuổi có hệ miễn dịch yếu.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên rằng không nên phụ thuộc vào một loại dầu cố định mà nên thay đổi luân phiên giữa các loại như dầu oliu, dầu hướng dương, dầu đậu nành, dầu mè... Việc kết hợp đa dạng giúp cân bằng các loại acid béo khác nhau, có lợi hơn cho tim mạch và chuyển hóa.
Khi nấu ăn, nhiệt độ lý tưởng cho dầu là 150 đến 180 độ C, tức là dầu nóng vừa đủ chứ không bốc khói. Nếu để dầu quá nóng mới cho thức ăn vào thì rất dễ sinh ra độc chất đó. Ngoài ra nên đựng dầu trong chai tối màu, cất nơi thoáng mát và sử dụng hết trong vòng 30 đến 60 ngày sau khi mở nắp.
Nguồn: soha.vn