VitMai4330
New member
Kiểu tiểu đường type 1 thì "sốc" ngay trong vài tuần, còn type 2 lại lén lút phát triển trong nhiều năm mà không ai hay
Bệnh tiểu đường type 2 "chơi" theo kiểu âm thầm, cực khó phát hiện
Năm 2019, Liên đoàn Đái tháo đường thế giới (IDF) công bố nghiên cứu gây shock: 79% người lớn mắc tiểu đường sống ở các nước có thu nhập thấp và trung bình luôn.
Theo ThS.BS Nguyễn Tiến Đồng - Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, tiểu đường hay còn gọi là đái tháo đường (ĐTĐ) là bệnh rối loạn chuyển hóa glucid mạn tính. Nguyên nhân là tuyến tụy không sản xuất đủ insulin cơ thể cần, hoặc cơ thể không thể sử dụng insulin hiệu quả.
Insulin giống như chìa khóa vàng giúp chuyển Glucose từ máu vào tế bào để tạo năng lượng. Nhờ có insulin mà đường máu luôn được giữ ở mức ổn định trong giới hạn an toàn.
Khi đường máu tăng quá giới hạn và kéo dài, cơ thể sẽ "hứng chịu" nhiều biến chứng nguy hiểm ở các cơ quan, đặc biệt là thần kinh, mạch máu, thận, mắt...
BS Đồng chia sẻ, theo nghiên cứu IDF năm 2019, thế giới có khoảng 463 triệu người (20-79 tuổi) đang sống chung với ĐTĐ.
Tỷ lệ người bị tiểu đường type 2 đang tăng ở hầu hết các quốc gia. 79% người trưởng thành bị bệnh sống ở các nước có thu nhập thấp. Trung bình 1 trong 5 người trên 65 tuổi có ĐTĐ. Và đáng báo động nhất: 1/2 số người bị tiểu đường không hề biết mình bị bệnh
Biểu hiện của bệnh đái tháo đường phụ thuộc vào bạn mắc type 1 hay type 2. Các triệu chứng bao gồm: khát nước nhiều và đi tiểu nhiều; nhanh đói; mệt mỏi liên tục; mờ mắt; tê hoặc ngứa ở bàn chân hoặc bàn tay; vết thương lâu lành; gầy sút cân không rõ nguyên nhân...
Trong khi ĐTĐ type 1 có thể xuất hiện "sốc" trong vài tuần, thì ĐTĐ type 2 lại hoàn toàn ngược lại - bệnh tiến triển chậm, âm thầm trong nhiều năm và gần như không có triệu chứng rõ ràng.
Nhiều bệnh nhân đến khám tại các cơ sở y tế tình cờ phát hiện bệnh qua khám sức khỏe định kỳ, một số khác đến khám vì đã có biến chứng của bệnh như tim mạch, thần kinh, mắt, thận...
Nguyên nhân của tiểu đường type 2 liên quan đến lối sống và gen
Bệnh ĐTĐ type 1 chiếm khoảng 5-10% bệnh nhân, thường liên quan đến cơ chế tự miễn - tức là hệ miễn dịch tự tấn công và phá hủy các tế bào beta sản xuất insulin của tuyến tụy.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng ĐTĐ type 1 thường liên quan đến các yếu tố: Gen, yếu tố môi trường, sau nhiễm virus... dẫn đến khởi phát bệnh.
Còn nguyên nhân của ĐTĐ type 2 - nhóm bệnh phổ biến nhất chiếm 90-95% bệnh nhân, lại có liên quan đến lối sống và gen:
Thừa cân, béo phì, và ít vận động
Các yếu tố nguy cơ của ĐTĐ type 2 đã được chứng minh như lười vận động, thừa cân hoặc béo phì. Đặc biệt béo bụng gây đề kháng insulin dẫn đến việc mất kiểm soát đường máu.
Kháng insulin
Bệnh ĐTĐ type 2 thường bắt đầu với sự đề kháng insulin, khiến các tế bào cơ, gan và nhiều tế bào khác sử dụng insulin không hiệu quả. Kết quả là cơ thể cần thêm insulin - chất được coi là chìa khóa của sự vận chuyển đường từ máu vào tế bào.
Ở giai đoạn đầu, tuyến tụy tăng hoạt động để bù đắp lượng insulin thiếu hụt. Tuy nhiên theo thời gian, tuyến tụy không thể sản xuất đủ insulin dẫn đến nồng độ glucose máu tăng cao.
Gen và yếu tố gia đình
Giống như ĐTĐ type 1, với type 2 một số gen có thể là yếu tố nguy cơ. Gen cũng có thể làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì từ đó dẫn đến tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 2.
Đái tháo đường thai kỳ
Đái tháo đường thai kỳ là dạng bệnh được chẩn đoán vào 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối thai kỳ, có thể chuyển hoặc không chuyển thành ĐTĐ. Nguyên nhân có thể do những thay đổi nội tiết thai kỳ cùng với các yếu tố di truyền và lối sống.
Kháng insulin trong quá trình mang thai
Hormone được sản xuất bởi các tế bào nhau thai góp phần vào sự đề kháng insulin. Vấn đề này có thể xảy ra ở tất cả phụ nữ trong những tháng cuối thai kỳ. Để phản ứng lại, hầu hết phụ nữ mang thai có thể sản xuất đủ insulin để vượt qua kháng insulin, nhưng một số không thể, từ đó dẫn đến đái tháo đường thai kỳ.
Bên cạnh đó, thừa cân, béo phì cũng liên quan đến đái tháo đường thai nghén. Những phụ nữ thừa cân hoặc béo phì có thể đã có đề kháng insulin khi mang thai. Ngoài ra tăng cân quá nhiều trong khi mang thai cũng có thể là một yếu tố nguy cơ.
Gen, tiền sử gia đình và đái tháo đường thai kỳ
Nếu gia đình bạn đã có người mắc đái tháo đường thì đó là yếu tố nguy cơ khiến bạn có thể bị mắc đái tháo đường khi mang thai.
Các yếu tố nguy cơ khác có thể là nguyên nhân của đái tháo đường? Đó là đột biến gen, một số bệnh lý, tổn thương tụy và một số loại thuốc cũng có thể gây ra bệnh như: Hội chứng ĐTĐ đơn gen (ĐTĐ sơ sinh và ĐTĐ của người trẻ xuất hiện ở người trưởng thành - MODY), bệnh của tụy ngoại tiết (như xơ nang tụy), bệnh ĐTĐ do thuốc hoặc hóa chất (như do sử dụng glucocorticoid, do điều trị HIV/AIDS, hoặc sau ghép tạng), do các bệnh nội tiết như: Hội chứng Cushing, bệnh to đầu chi, cường giáp.
Ngoài ra, một số nguyên nhân khác cũng được đề cập như: Viêm tụy, sau phẫu thuật tụy như trong ung thư tuyến tụy, và chấn thương tụy - các nguyên nhân này gây ra sự thiếu hụt tế bào beta của tụy hoặc làm cho tụy ít có khả năng sản xuất insulin, dẫn đến bệnh ĐTĐ.
Một số loại thuốc điều trị các bệnh khác nhau cũng có thể là nguyên nhân gây ra bệnh đái tháo đường, bao gồm: Niacin (một loại vitamin B3), một số loại thuốc lợi tiểu, thuốc chống co giật, thuốc điều trị một số bệnh tâm thần, glucocorticoids...
Tuy nhiên không phải cứ sử dụng các thuốc đó là bạn sẽ bị mắc đái tháo đường đâu nha! Hãy thảo luận với bác sĩ về vấn đề bạn quan tâm. Một chế độ ăn uống hợp lý, sinh hoạt điều độ, lối sống lạc quan và luôn kiểm tra sức khỏe định kỳ sẽ giúp bạn dự phòng và phát hiện sớm bệnh tật
Tài liệu tham khảo:
1. https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/symptoms-causes
2. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes
Nguồn: soha.vn