Hiện tại cả nước mình có gần 2.000 trường dạy nghề, nhưng số đoàn viên trong các trường này vẫn còn khá ít so với tổng số học sinh Công tác xây dựng tổ chức Đoàn cơ sở cũng còn nhiều hạn chế, cần phải có giải pháp cụ thể hơn nữa!
Thực trạng: Nhiều hoạt động nhưng chưa "trúng target"
Trước buổi tọa đàm "Nâng cao chất lượng công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp" năm 2024, Ban Thanh niên Trường học T.Ư Đoàn đã chia sẻ những con số khá "real" về tình hình hiện tại.
Theo báo cáo, toàn quốc có 1.886 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, mỗi năm tuyển được khoảng 2 triệu bạn học sinh, sinh viên. Các chương trình đào tạo nghề ngày càng xịn hơn, đa dạng hơn với nhiều chương trình chuyển giao từ các nước như Đức, Úc, Đài Loan, Hàn Quốc... giúp các bạn có nhiều cơ hội hơn trong việc học nghề Các trường cũng chủ động hợp tác với doanh nghiệp để chương trình đào tạo sát với nhu cầu thực tế.
Giai đoạn 2019-2023, theo Nghị quyết số 19-NQ/TW, các tỉnh thành đã tinh gọn, sáp nhập các trường nghề, khiến số lượng giảm từ 1.903 xuống còn 1.886 đơn vị. Các trường tập trung chủ yếu ở đồng bằng, thành phố lớn và khu vực có nhiều khu công nghiệp như Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ...
Tuy nhiên, số lượng cơ sở Đoàn và đoàn viên trong khối giáo dục nghề nghiệp vẫn còn khá hạn chế. Theo số liệu tháng 5/2024, đoàn viên trong các trường nghề chỉ chiếm 13,5% tổng số học sinh, sinh viên
Về kết quả hoạt động, 100% tỉnh, thành đoàn đều triển khai việc học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh qua nhiều hình thức như dâng hương, sinh hoạt chuyên đề, truyền thông trên fanpage... Các phong trào "Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp" cũng được đẩy mạnh trên mạng xã hội
Các phong trào Thanh niên tình nguyện, Tuổi trẻ sáng tạo, Tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc được tổ chức đều đặn. Chương trình đồng hành với thanh niên trong học tập, khởi nghiệp cũng diễn ra khá sôi nổi.
"Nhìn chung, các hoạt động tình nguyện và văn hóa, văn nghệ, thể thao được tổ chức thường xuyên. Tuy nhiên, các hoạt động chưa thu hút đông đảo đoàn viên, phần lớn chưa có hoạt động nào dành riêng cho khối nghề. Do đặc thù chương trình học, các bạn đoàn viên không đủ thời gian tham gia. Các hoạt động còn chưa thực sự sát với nhu cầu của học sinh khối nghề", Ban Thanh niên Trường học T.Ư Đoàn nhận xét.
Vấn đề nan giải: Học sinh quá bận, cán bộ quá tải
Ban Thanh niên Trường học T.Ư Đoàn khẳng định, các mảng công tác Đoàn được triển khai tương đối đầy đủ. Cán bộ Đoàn trong các trường nghề cũng khá năng nổ, nhiệt tình và có trách nhiệm.
Tuy nhiên, công tác giáo dục đoàn viên chưa có nhiều giải pháp đột phá, đặc biệt là giáo dục chính trị tư tưởng và đạo đức lối sống.
"Công tác xây dựng Đoàn về tổ chức cơ sở và đoàn viên còn hạn chế. Tỉ lệ đoàn viên trong các trường nghề còn thấp, số lượng cơ sở Đoàn chưa lan tỏa rộng khắp. Việc quản lý đoàn số còn gặp nhiều bất cập. Công tác cán bộ Đoàn còn thiếu bền vững, chưa mạnh dạn giao nhiệm vụ cho đoàn viên là học sinh, sinh viên", báo cáo nêu rõ.
Nguyên nhân chính là do đa số học sinh trường nghề có thời khóa biểu học tập khá nặng, thậm chí nhiều bạn còn vừa học vừa làm để kiếm thêm thu nhập Do đó, thời gian tham gia hoạt động phong trào không đảm bảo, dẫn đến chất lượng phong trào Đoàn ở một số đơn vị không cao.
Ngoài ra, chất lượng đầu vào của học sinh - tuy có chuyển biến tích cực nhưng nhìn chung còn thấp so với THPT, đại học. Việc quản lý đoàn viên cũng còn bất cập, xuất hiện tình trạng chồng chéo, thiếu sót.
"Các nguồn lực về kinh phí, con người của các trường nghề còn nhiều hạn chế. Nguồn kinh phí hoạt động chủ yếu từ Quỹ Đoàn trường hoặc được hỗ trợ từ nhà trường. Nhân sự cán bộ Đoàn hầu hết kiêm nhiệm, vừa giảng dạy, quản lý, vừa làm công tác Đoàn. Đặc biệt, một số trường cao đẳng sau khi sáp nhập trường trung cấp theo Nghị quyết 19, cán bộ Đoàn phải triển khai cùng lúc 2 phong trào 'Sinh viên 5 tốt' và 'Học sinh 3 rèn luyện' nên gặp nhiều khó khăn, áp lực", báo cáo phân tích.
Nguyên nhân chủ quan xuất phát từ các cấp bộ Đoàn còn thiếu sâu sát trong việc theo dõi, quản lý tình hình cơ sở Đoàn trong các trường nghề. Vì thế, chưa có những chỉ đạo quyết liệt, đặc thù phù hợp với đối tượng đoàn viên, thanh niên trong các trường nghề. Một số đơn vị chưa quyết liệt tham mưu các cơ chế, chính sách cho cán bộ Đoàn theo Quyết định số 13/2013/QĐ-TTg ngày 6/2/2013 của Thủ tướng Chính phủ.
Giải pháp: Cần hoạt động "custom" phù hợp hơn!
Từ thực tế trên, bài học rút ra là cần tăng cường các hoạt động nâng cao nhận thức của cấp ủy, chính quyền, nhân dân và xã hội về chủ trương đào tạo nghề. Sự phối hợp giữa các cấp bộ, ngành và địa phương cùng với các trường nghề cũng cần được chú trọng.
Cần tăng cường tuyên truyền về lợi ích của giáo dục nghề nghiệp, đầu tư cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng giảng dạy, cải thiện chính sách hỗ trợ cho học sinh tham gia học nghề. Các cấp bộ, ngành, bộ Đoàn có thể phối hợp với nhà trường và doanh nghiệp. Các trường nghề cần đảm bảo đủ điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị để phục vụ hoạt động Đoàn và phong trào thanh niên.
Ban Thanh niên Trường học T.Ư Đoàn đề xuất T.Ư Đoàn và các cấp bộ Đoàn xây dựng chương trình công tác và hoạt động Đoàn phù hợp hơn với điều kiện học tập của học sinh học nghề. Các cấp bộ Đoàn cần đổi mới nội dung và phương thức hoạt động. Các hoạt động được đề xuất hướng đến phát triển kỹ năng thực hành xã hội, kỹ năng nghề nghiệp cho đoàn viên, thanh niên
Ngày 14/6, Ban Bí thư T.Ư Đoàn tổ chức tọa đàm "Nâng cao chất lượng công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp", nhằm nghiên cứu, trao đổi về thực tiễn, đánh giá kết quả đạt được, mô hình mới, hạn chế, khó khăn, vướng mắc, đồng thời góp phần thúc đẩy các cơ chế, chính sách để phát huy công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong các trường nghề toàn quốc.
Nguồn: svvn.tienphong.vn