Đông Nam Á đang "nóng" lắm rồi các bạn ơi! Khu vực này đang trở thành hotspot thu hút đầu tư toàn cầu, và Việt Nam vẫn đang giữ vai trò quan trọng nhờ vào năng lực sản xuất xịn xò, vị trí địa lý chiến lược và nguồn nhân lực chất lượng. Nhưng mà thật ra, áp lực cạnh tranh từ các "hàng xóm" như Philippines, Malaysia, Indonesia đang tăng mạnh đấy, không chỉ trong công nghệ, dịch vụ mà còn cả ngành thuốc lá nữa.
Philippines, Indonesia: Chính sách mở cửa, thu hút đủ thứ ngành
Ở Philippines, ngành công nghiệp thuốc lá đóng vai trò khá quan trọng trong nền kinh tế quốc gia luôn. Không chỉ mang về nguồn thu khủng, ngành này còn support sinh kế cho hàng triệu người dân, từ nông dân trồng thuốc lá, người bán lẻ đến lao động phi chính thức. FDI vào ngành thuốc lá được coi là yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng.
Song song với ngành thuốc lá truyền thống vẫn đang tồn tại, chính phủ Philippines còn tận dụng luôn việc sản xuất và xuất khẩu thuốc lá nung nóng (TLNN) - loại sản phẩm có nguyên liệu giống thuốc lá truyền thống, nhưng tích hợp công nghệ để làm nóng mà không đốt cháy. Với lĩnh vực này, chính phủ áp dụng chính sách thuế ưu đãi để tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm xuất khẩu. Theo đó, các sản phẩm TLNN sản xuất trong nước có thể được nhập khẩu vào nhiều thị trường lớn như ASEAN (trừ Việt Nam), Úc, New Zealand, Nhật Bản, Hàn Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) với mức thuế suất 0% theo các hiệp định thương mại tự do (FTA). Nhờ những điều kiện này, nhiều tập đoàn đa quốc gia đã và đang lên kế hoạch mở rộng đầu tư tại Philippines với định hướng xuất khẩu sang các thị trường khắp châu Á – Thái Bình Dương.
Còn ở Indonesia thì sao? Việc trồng và chế biến thuốc lá có ý nghĩa lịch sử và kinh tế sâu sắc, đặc biệt với các nông dân quy mô nhỏ vốn phụ thuộc vào cây thuốc lá để kiếm sống. Chính phủ Indonesia áp dụng hệ thống thuế tiêu thụ đặc biệt nhiều tầng, phức tạp để bảo vệ các nhà sản xuất nhỏ và đảm bảo lợi nhuận cho toàn ngành, đồng thời duy trì cách tiếp cận cân bằng trong kiểm soát thuốc lá - vừa giữ lợi ích kinh tế vừa đạt mục tiêu y tế công cộng.
Từ chính sách hài hòa đó, Indonesia đã và đang thu hút các tập đoàn thuốc lá đặt nền móng phát triển. Trong năm 2023, Tập đoàn Philip Morris đã rót 330 triệu USD để xây dựng nhà máy sản xuất TLNN siêu tiên tiến tại đây. Đây là nhà máy đầu tiên của PMI tại Đông Nam Á và là nhà máy thứ 7 trên toàn cầu, ngoài phục vụ nhu cầu trong nước Indonesia còn xuất khẩu sản phẩm TLNN đến hơn 15 thị trường quốc tế kể từ năm 2024.
Cũng tại Indonesia, PMI đã đặt Phòng Thí nghiệm Kiểm định và Phân tích đạt chuẩn toàn cầu đầu tiên ở khu vực châu Á, với đội ngũ khoảng 200 chuyên gia trình độ cao. Đây là những nhân tài hàng đầu của Indonesia, thực hiện kiểm định chất lượng cho các sản phẩm thuốc lá không khói không chỉ cho thị trường nội địa mà còn cho các chi nhánh PMI khác trên toàn thế giới nữa.
Hài hòa lợi ích kinh tế và sức khỏe cộng đồng
Thuốc lá là ngành kinh doanh có điều kiện và không được khuyến khích phát triển do lo ngại về sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, số lượng người hút thuốc hiện giờ vẫn chưa có dấu hiệu giảm. Khi nhu cầu vẫn còn đó, việc sử dụng sản phẩm thuốc lá vẫn tiếp tục diễn ra – dù qua thị trường hợp pháp do Chính phủ quản lý hay thị trường chợ đen. Nếu nhu cầu không được đáp ứng, người dùng sẽ tìm đến mặt hàng không chính thức với chất lượng ngoài vòng kiểm soát, gây khó khăn cả cho công tác quản lý và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Theo báo cáo mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về tình hình sử dụng thuốc lá năm 2025, mặc dù số người dùng thuốc lá trên toàn cầu có giảm, nhưng đến năm 2024 vẫn còn khoảng 1,2 tỷ người tiếp tục hút thuốc lá. Con số vẫn khá lớn đúng không?
Như vậy, vẫn tồn tại thách thức khi chưa có giải pháp thực sự hiệu quả cho những người chưa thể cai thuốc lá hoàn toàn. Do đó, hướng tiếp cận giảm tác hại thuốc lá thay vì bỏ mặc người hút thuốc đang được các quốc gia linh hoạt áp dụng.
Theo khảo sát toàn cầu mới của công ty Povaddo, phần lớn người trưởng thành ủng hộ các giải pháp thay thế thuốc lá truyền thống để giảm tỷ lệ hút thuốc. Cụ thể, 78% tin rằng người hút thuốc nên có quyền tiếp cận với các lựa chọn thay thế tốt hơn thuốc lá điếu; 74% đồng ý rằng việc chuyển đổi sang các sản phẩm thay thế có thể cải thiện sức khỏe cộng đồng. Đáng chú ý, 87% khuyến khích chính phủ ưu tiên bằng chứng khoa học hơn là quan điểm thiên kiến, và 80% kỳ vọng các tổ chức y tế công cộng minh bạch trong việc chia sẻ toàn bộ dữ liệu và bằng chứng về các giải pháp thay thế này.
Hiện các sản phẩm không khói có nguyên liệu tương tự như thuốc lá điếu như TLNN đang được chính phủ các nước cung cấp hợp pháp toàn cầu nhằm cung cấp lựa chọn thay thế cho người hút thuốc và khuyến khích họ chuyển đổi hoàn toàn như là bước chuyển tiếp trước khi cai hoàn toàn. Mô hình này hiện đang được ứng dụng từ các quốc gia tiên tiến như châu Âu, Mỹ, Nhật, Hàn... đến các nước ASEAN như Philippines, Indonesia, Malaysia.
Nguồn: svvn.tienphong.vn