Đầu thế kỷ 20, đúng lúc đại dịch cúm đang quần thảo tứ phương, một căn bệnh siêu kỳ dị tên Encephalitis Lethargica bỗng nhiên xuất hiện. Nó biến hàng triệu người thành zombie ngoài đời thực, cướp mất nửa triệu mạng người rồi... biến mất không để lại một manh mối nào. Crazy phết đúng không?
Khoảng 100 năm trước, loài người không chỉ phải oằn mình với đại dịch cúm 1918 - thảm họa y tế унес đi từ 50 đến 100 triệu mạng người toàn cầu, mà còn phải đối mặt với một "ông kẹ" bệnh tật khác không kém phần kinh dị và tàn khốc.
Căn bệnh này có tên gọi là viêm não ngủ gật (Encephalitis lethargica - EL), bắt đầu tung hoành khắp châu Âu từ mùa đông năm 1916. Cho đến giờ, nó vẫn là một trong những bí ẩn đen tối nhất trong lịch sử y học thế giới.
Bác sĩ Constantin von Economo, làm việc tại phòng khám tâm thần - thần kinh thuộc đại học Vienna, chính là người đầu tiên phát hiện và mô tả chi tiết về căn bệnh kinh dị này. Các bệnh nhân được đưa đến gặp ông với một loạt triệu chứng thần kinh cực kỳ lạ lùng.
Ban đầu, họ bị chẩn đoán nhầm với đủ thứ bệnh, từ viêm màng não, đa xơ cứng đến chứng mê sảng. Tuy nhiên, có một dấu hiệu cực kỳ đặc trưng đã tách biệt viêm não ngủ gật khỏi mọi căn bệnh đã biết lúc đó: chứng ngủ lịm kéo dài kiểu siêu khủng.
Theo một nghiên cứu y khoa được công bố năm 2017, giai đoạn cấp tính của viêm não ngủ gật thường bắt đầu lén lút với các triệu chứng giống cảm cúm thông thường. Bệnh nhân có thể cảm thấy khó chịu, sốt nhẹ, viêm họng, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt và nôn mửa.
Nhưng mà, bi kịch thực sự bắt đầu khi các triệu chứng thần kinh ập đến với tốc độ ánh sáng. Nghiên cứu trên có kể lại câu chuyện đau thương của một cô gái trẻ bất ngờ bị liệt nửa người khi đang trên đường về từ concert. Chỉ trong vòng nửa tiếng sau đó, cô chìm vào giấc ngủ sâu và qua đời chỉ mười hai ngày sau. Quá sốc luôn!
Khi căn bệnh tiến triển, những biểu hiện của nó càng trở nên ám ảnh hơn đối với cả người bệnh lẫn các bác sĩ. Dạng nguy hiểm nhất được ghi nhận là thể buồn ngủ - liệt cơ nhãn cầu. Những bệnh nhân mắc phải thể này bị cơn buồn ngủ nuốt chửng, họ có thể ngủ những giấc dài bất thường và chìm vào trạng thái giả ngủ. Điểm kỳ lạ là họ rất dễ bị đánh thức và vẫn nhận thức được mọi thứ đang diễn ra xung quanh. Nhưng mà đáng buồn là tỷ lệ tử vong ở dạng này cực cao, hơn 50% luôn.
Bác sĩ Oliver Sacks, người đã trực tiếp điều trị cho các nạn nhân của căn bệnh này tại bệnh viện Beth Abraham ở New York vào thập niên 1960, đã miêu tả lại tình trạng bi đát của họ trong cuốn sách Awakenings.
Ông cho biết bệnh nhân có ý thức nhưng không hoàn toàn tỉnh táo. Họ ngồi bất động và câm lặng cả ngày, cạn kiệt năng lượng, mất đi mọi động lực, sự thèm ăn hay cảm xúc. "Họ không truyền tải cũng không cảm nhận được cảm giác của cuộc sống; họ mờ ảo như những bóng ma và thụ động như những thây ma," vị bác sĩ xót xa nhớ lại. Nghe mà thấy rùng mình!
Tương tự như sự xuất hiện của các biến thể Covid-19 trong đại dịch hiện đại, viêm não ngủ gật cũng liên tục "lên level". Trong giai đoạn 1919-1920 tại Ý và Thụy Điển, một chủng mới đã bùng phát với các đặc điểm trái ngược hoàn toàn: bệnh nhân rơi vào trạng thái tăng động, mất ngủ và chịu đựng những cơn đau thần kinh tột độ mà ngay cả morphin cũng bó tay.
Các cơn co thắt cơ nhanh, múa giật hay loạn trương lực cơ xuất hiện liên tục. Nhiều người rơi vào trạng thái cơ thể cứng ngắc và bất động trong suốt thời gian dài.
Ngay cả khi may mắn vượt qua được cơn bạo bệnh ban đầu, tương lai của những người sống sót vẫn u ám lắm. Viêm não ngủ gật để lại những di chứng tàn khốc xuất hiện nhiều năm sau đó.
Điển hình nhất là sự xuất hiện của hội chứng parkinson trong giai đoạn mãn tính. Các thống kê sau dịch bệnh chỉ ra rằng, có tới 50% số ca mắc parkinson thời kỳ đó là hậu quả trực tiếp do viêm não ngủ gật để lại. Nghiêm trọng cực!
Sau khi gieo rắc nỗi kinh hoàng và cướp đi khoảng 500.000 sinh mạng, căn bệnh đột ngột ngừng lây lan và gần như biến mất hoàn toàn vào năm 1927. Tuy nhiên, nguyên nhân cốt lõi gây ra thảm họa này vẫn là dấu hỏi lớn. Nhiều thập kỷ trôi qua, giả thuyết phổ biến nhất cho rằng bệnh là hệ lụy của virus cúm 1918, nhưng các phân tích dịch tễ học tại Mỹ lại không tìm thấy mối liên hệ trực tiếp nào cả.
Gần đây, việc phân tích các mẫu mô não hiếm hoi còn sót lại đã chỉ ra một thủ phạm tiềm năng khác: nhóm enterovirus lây qua dịch tiết. Mặc dù vậy, y học hiện đại vẫn chưa đạt được sự đồng thuận cuối cùng.
Nguồn: kenh14.vn
Khoảng 100 năm trước, loài người không chỉ phải oằn mình với đại dịch cúm 1918 - thảm họa y tế унес đi từ 50 đến 100 triệu mạng người toàn cầu, mà còn phải đối mặt với một "ông kẹ" bệnh tật khác không kém phần kinh dị và tàn khốc.
Căn bệnh này có tên gọi là viêm não ngủ gật (Encephalitis lethargica - EL), bắt đầu tung hoành khắp châu Âu từ mùa đông năm 1916. Cho đến giờ, nó vẫn là một trong những bí ẩn đen tối nhất trong lịch sử y học thế giới.
Bác sĩ Constantin von Economo, làm việc tại phòng khám tâm thần - thần kinh thuộc đại học Vienna, chính là người đầu tiên phát hiện và mô tả chi tiết về căn bệnh kinh dị này. Các bệnh nhân được đưa đến gặp ông với một loạt triệu chứng thần kinh cực kỳ lạ lùng.
Ban đầu, họ bị chẩn đoán nhầm với đủ thứ bệnh, từ viêm màng não, đa xơ cứng đến chứng mê sảng. Tuy nhiên, có một dấu hiệu cực kỳ đặc trưng đã tách biệt viêm não ngủ gật khỏi mọi căn bệnh đã biết lúc đó: chứng ngủ lịm kéo dài kiểu siêu khủng.
Theo một nghiên cứu y khoa được công bố năm 2017, giai đoạn cấp tính của viêm não ngủ gật thường bắt đầu lén lút với các triệu chứng giống cảm cúm thông thường. Bệnh nhân có thể cảm thấy khó chịu, sốt nhẹ, viêm họng, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt và nôn mửa.
Nhưng mà, bi kịch thực sự bắt đầu khi các triệu chứng thần kinh ập đến với tốc độ ánh sáng. Nghiên cứu trên có kể lại câu chuyện đau thương của một cô gái trẻ bất ngờ bị liệt nửa người khi đang trên đường về từ concert. Chỉ trong vòng nửa tiếng sau đó, cô chìm vào giấc ngủ sâu và qua đời chỉ mười hai ngày sau. Quá sốc luôn!
Khi căn bệnh tiến triển, những biểu hiện của nó càng trở nên ám ảnh hơn đối với cả người bệnh lẫn các bác sĩ. Dạng nguy hiểm nhất được ghi nhận là thể buồn ngủ - liệt cơ nhãn cầu. Những bệnh nhân mắc phải thể này bị cơn buồn ngủ nuốt chửng, họ có thể ngủ những giấc dài bất thường và chìm vào trạng thái giả ngủ. Điểm kỳ lạ là họ rất dễ bị đánh thức và vẫn nhận thức được mọi thứ đang diễn ra xung quanh. Nhưng mà đáng buồn là tỷ lệ tử vong ở dạng này cực cao, hơn 50% luôn.
Bác sĩ Oliver Sacks, người đã trực tiếp điều trị cho các nạn nhân của căn bệnh này tại bệnh viện Beth Abraham ở New York vào thập niên 1960, đã miêu tả lại tình trạng bi đát của họ trong cuốn sách Awakenings.
Ông cho biết bệnh nhân có ý thức nhưng không hoàn toàn tỉnh táo. Họ ngồi bất động và câm lặng cả ngày, cạn kiệt năng lượng, mất đi mọi động lực, sự thèm ăn hay cảm xúc. "Họ không truyền tải cũng không cảm nhận được cảm giác của cuộc sống; họ mờ ảo như những bóng ma và thụ động như những thây ma," vị bác sĩ xót xa nhớ lại. Nghe mà thấy rùng mình!
Tương tự như sự xuất hiện của các biến thể Covid-19 trong đại dịch hiện đại, viêm não ngủ gật cũng liên tục "lên level". Trong giai đoạn 1919-1920 tại Ý và Thụy Điển, một chủng mới đã bùng phát với các đặc điểm trái ngược hoàn toàn: bệnh nhân rơi vào trạng thái tăng động, mất ngủ và chịu đựng những cơn đau thần kinh tột độ mà ngay cả morphin cũng bó tay.
Các cơn co thắt cơ nhanh, múa giật hay loạn trương lực cơ xuất hiện liên tục. Nhiều người rơi vào trạng thái cơ thể cứng ngắc và bất động trong suốt thời gian dài.
Ngay cả khi may mắn vượt qua được cơn bạo bệnh ban đầu, tương lai của những người sống sót vẫn u ám lắm. Viêm não ngủ gật để lại những di chứng tàn khốc xuất hiện nhiều năm sau đó.
Điển hình nhất là sự xuất hiện của hội chứng parkinson trong giai đoạn mãn tính. Các thống kê sau dịch bệnh chỉ ra rằng, có tới 50% số ca mắc parkinson thời kỳ đó là hậu quả trực tiếp do viêm não ngủ gật để lại. Nghiêm trọng cực!
Sau khi gieo rắc nỗi kinh hoàng và cướp đi khoảng 500.000 sinh mạng, căn bệnh đột ngột ngừng lây lan và gần như biến mất hoàn toàn vào năm 1927. Tuy nhiên, nguyên nhân cốt lõi gây ra thảm họa này vẫn là dấu hỏi lớn. Nhiều thập kỷ trôi qua, giả thuyết phổ biến nhất cho rằng bệnh là hệ lụy của virus cúm 1918, nhưng các phân tích dịch tễ học tại Mỹ lại không tìm thấy mối liên hệ trực tiếp nào cả.
Gần đây, việc phân tích các mẫu mô não hiếm hoi còn sót lại đã chỉ ra một thủ phạm tiềm năng khác: nhóm enterovirus lây qua dịch tiết. Mặc dù vậy, y học hiện đại vẫn chưa đạt được sự đồng thuận cuối cùng.
Nguồn: kenh14.vn