Yuri Gagarin từng trở thành người đầu tiên bay vào không gian và được cả thế giới biết đến như một biểu tượng. Thế nhưng, cái chết của ông trong một chuyến bay huấn luyện nhiều năm sau đó lại phủ bóng bí ẩn suốt hàng thập kỷ
Ngày 12/4/1961, tại bệ phóng Baikonur ở Kazakhstan, Yuri Gagarin bước lên tàu Vostok 1, thực hiện chuyến bay đưa ông trở thành người đầu tiên trong lịch sử bay quanh quỹ đạo Trái Đất.
Chuyến hành trình kéo dài chưa đầy hai giờ. Khi trở về, Gagarin hạ xuống một cánh đồng xa lạ, khiến một cô bé và người bà chứng kiến cảnh tượng này vô cùng hoảng sợ (tưởng tượng đang làm ruộng bỗng thấy người từ trên trời rơi xuống ). Ở tuổi 27, chàng phi công với nụ cười rạng rỡ nhanh chóng trở thành biểu tượng toàn cầu.
Lo ngại một thảm họa khác có thể cướp đi người anh hùng dân tộc, lãnh đạo Liên Xô sau đó quyết định không để Gagarin tiếp tục tham gia các sứ mệnh không gian nữa.
Dù vậy, việc bị cấm bay vào vũ trụ không khiến Gagarin từ bỏ bầu trời. Ông tiếp tục công việc phi công quân sự. Định mệnh của ông kết thúc vào ngày 27/3/1968.
Buổi bay cuối cùng tại Chkalovsky
Sáng 27/3/1968, Gagarin lúc đó 34 tuổi cùng phi công huấn luyện Vladimir Seryogin lên chiếc MiG-15 tại sân bay Chkalovsky, gần Moscow, để thực hiện một chuyến bay huấn luyện định kỳ.
Phi hành gia Vladimir Aksyonov, người dự kiến cất cánh sau Gagarin một giờ, từng nhớ lại: "Yuri và tôi đã khám cùng một bác sĩ và nghe chung một bản tin dự báo thời tiết".
Tuy nhiên, chuyến bay của Aksyonov bất ngờ bị hủy. Chỉ ít phút sau khi Gagarin và Seryogin cất cánh, liên lạc vô tuyến với chiếc MiG-15 bị mất hoàn toàn
Lực lượng tìm kiếm sau đó phát hiện các mảnh vỡ máy bay nằm rải rác trong một khu rừng cách sân bay khoảng 65 km. Thi thể Gagarin được tìm thấy vào ngày hôm sau.
Cái chết của người đầu tiên bay vào vũ trụ khiến Liên Xô chấn động. Chính phủ nước này lần đầu tuyên bố quốc tang dành cho một người không phải nguyên thủ quốc gia.
Hàng loạt giả thuyết xuất hiện
Nguyên nhân thực sự khiến chiếc MiG-15 gặp nạn nhanh chóng trở thành câu hỏi lớn.
Một ủy ban điều tra nhà nước được thành lập, nhưng hồ sơ điều tra chính thức gồm 29 tập không được công khai. Thông báo của chính phủ khi đó cho rằng máy bay phải "ngoặt lái đột ngột để tránh vật thể lạ (như chim hoặc khí cầu thời tiết)".
Cách giải thích này khiến nhiều người hoài nghi và mở đường cho hàng loạt giả thuyết xuất hiện trong nhiều thập kỷ.
Có tin đồn cho rằng Gagarin say rượu khi điều khiển máy bay, hai phi công bận "bắn hươu hoang" từ khoang lái, hay thậm chí Gagarin bị KGB ám sát hoặc người ngoài hành tinh bắt cóc (wtf luôn các bạn ơi).
Một số giả thuyết khác tập trung vào yếu tố kỹ thuật, chẳng hạn van thông khí gặp sự cố khiến phi công mất ý thức do thiếu oxy hoặc kiểm soát không lưu cung cấp thông tin không chính xác về mây khiến phi công không kịp xử lý.
Năm 2011, nhân dịp kỷ niệm 50 năm chuyến bay lịch sử của Gagarin, các tài liệu được giải mật vẫn đưa ra kết luận chưa thực sự rõ ràng: chiếc máy bay gặp điều kiện thời tiết phức tạp và rơi vào trạng thái thất tốc khi tránh mây hoặc khí cầu.
Alexei Leonov hé lộ nguyên nhân
Một trong những người góp phần làm sáng tỏ vụ việc là Alexei Leonov, huyền thoại không gian, người đầu tiên bước ra ngoài khoảng không vũ trụ năm 1965 và cũng là bạn thân của Gagarin.
Thời điểm tai nạn xảy ra, Leonov đang ở khu vực gần đó để huấn luyện nhảy dù. Ông cho biết đã nghe thấy hai tiếng nổ lớn.
Các báo cáo ban đầu cho rằng khoảng cách giữa hai tiếng nổ là 15-20 giây, nhưng Leonov khẳng định chúng chỉ cách nhau khoảng 2 giây.
Sau nhiều năm tìm cách tiếp cận hồ sơ, đến năm 2013, khi 79 tuổi, Leonov được phép chia sẻ trên truyền hình RT về nguyên nhân vụ tai nạn dựa trên những tài liệu được giải mật cùng các mô phỏng máy tính.
Theo thông tin Leonov công bố, nguyên nhân không phải do chim, mây hay lỗi của Gagarin mà liên quan đến hành động của một phi công khác
Ngày hôm đó, một chiếc tiêm kích siêu thanh Sukhoi (Su-15) được phép thực hiện chuyến bay thử nghiệm, nhưng phải duy trì độ cao tối thiểu 10.000 m. Tuy nhiên, phi công Su-15 được cho là đã vi phạm quy trình an toàn, hạ xuống độ cao chỉ khoảng 450-500 m và bay xuyên qua một đám mây.
Khi bật chế độ tăng lực, chiếc Su-15 được cho là đã bay qua chiếc MiG-15 của Gagarin ở khoảng cách chỉ 10-15 m, với tốc độ vượt bức tường âm thanh và tạo ra tiếng nổ siêu thanh đầu tiên.
Luồng khí mạnh từ chiếc Su-15 lớn hơn đã khiến MiG-15 mất ổn định, rơi vào vòng xoáy sâu và lao xuống với tốc độ khoảng 750 km/h. Chỉ 2 giây sau tiếng nổ đầu tiên, tiếng nổ thứ hai được xác định là thời điểm chiếc MiG-15 đâm xuống mặt đất
Vì sao nguyên nhân vụ tai nạn được giữ kín?
Theo Leonov, Ủy ban điều tra khi đó quyết định không công bố toàn bộ sự thật nhằm bảo vệ phi công điều khiển chiếc Su-15.
Dù sau này được phép nói về nguyên nhân vụ tai nạn, Leonov vẫn giữ lời hứa không tiết lộ danh tính người phi công liên quan.
"Ông ấy là một phi công thử nghiệm giỏi, lúc đó đã già và sức khỏe rất yếu. Việc công bố tên ông ấy bây giờ cũng chẳng giải quyết được gì", Leonov bộc bạch trước khi qua đời vào năm 2019.
Sau 45 năm, nguyên nhân cái chết của Yuri Gagarin được hé lộ theo hướng không liên quan đến những âm mưu bí ẩn hay các giả thuyết siêu nhiên. Vụ tai nạn được cho là bắt nguồn từ một sự cố nghiêm trọng trong quá trình bay, liên quan đến việc vi phạm quy tắc an toàn. Người đầu tiên bay vào không gian cuối cùng đã qua đời trong một chuyến bay huấn luyện ngay trên quê hương mình
Nguồn: techz.vn