Chuyện thu hẹp phương thức xét tuyển đại học đang gây sốt cộng đồng mạng đây! Nghe thì có vẻ ổn để tăng tính công bằng, nhưng mà... các bạn học sinh và phụ huynh cần thời gian chuẩn bị chứ không phải đổi luật rồi "ô kê ai kịp thì kịp" nhé!
Dự thảo mới về Quy chế tuyển sinh đại học đang hot rần rần, với đề xuất từ năm 2027 mỗi ngành chỉ được dùng tối đa 3 phương thức xét tuyển, đến năm 2028 thì chỉ còn... 1 phương thức thôi! Còn chuyện điểm cộng từ chứng chỉ ngoại ngữ hay thành tích tự quy định? Có thể sẽ bay màu luôn!
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) giải thích là do các phương thức xét tuyển hiện giờ chưa đồng đều, quy đổi điểm kiểu gì cũng khó chuẩn. Với chứng chỉ ngoại ngữ thì không phải muốn bỏ hẳn, mà là muốn đánh giá đúng năng lực thôi, tránh trùng lặp hoặc tạo lợi thế không công bằng.
Nghe thì hợp lý đấy nhỉ! Tuyển sinh đại học cần đánh giá đúng năng lực, giảm bớt sự chênh lệch khó hiểu giữa các phương thức. Việc này cũng khớp với tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị - tức là phải đánh giá đúng năng lực, thống nhất chuẩn đầu vào và tạo cơ hội học tập bình đẳng cho mọi người.
Nhưng mà khoan đã! Chính sách không chỉ cần trả lời "thay đổi cái gì?" mà còn phải trả lời "thay đổi từ bao giờ và áp dụng cho ai?" nữa chứ. Đây mới là vấn đề quan trọng cần phải cân nhắc kỹ càng!
Tuyển sinh đại học là cả một hành trình dài nhiều năm cơ mà! Học sinh bắt đầu chọn môn học, xác định ngành nghề, tìm hiểu trường, ôn thi, học chứng chỉ từ rất sớm rồi. Mỗi lần đổi quy chế là không chỉ ảnh hưởng đến lúc đăng ký xét tuyển, mà còn tác động ngược về tất cả những gì các bạn đã chuẩn bị từ trước.
Đặc biệt là với các bạn sinh năm 2009 - những người dự kiến thi đại học năm 2027, năm đầu tiên áp dụng phương án mới này đó!
Tưởng tượng đi, có bạn đã bỏ ra 2-3 năm trời học và thi chứng chỉ ngoại ngữ, với kỳ vọng dùng nó để cộng điểm tuyển sinh. Có bạn khác chọn tổ hợp môn, lên kế hoạch ôn thi dựa trên thông tin tuyển sinh mà các trường đã công bố sẵn rồi.
Giờ quy định đổi, thì những công sức đó không hẳn là vô nghĩa. Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong một số trường hợp. Nhưng nếu điểm cộng theo quy định riêng của trường không còn được dùng nữa, thì lợi thế mà các bạn đã tính toán chắc chắn sẽ thay đổi hết!
Vấn đề không phải là nên giữ hay bỏ điểm cộng, mà là "thời điểm thay đổi có đủ để người học điều chỉnh kế hoạch không?". Không chỉ thí sinh, mà cả các trường đại học cũng phải liên tục điều chỉnh phương án tuyển sinh theo quy định mới nữa đấy!
Chỉ riêng năm 2026 thôi, Thông tư 06/2026 của Bộ GD&ĐT về quy chế tuyển sinh đại học được ban hành từ ngày 15/2. Đến ngày 19/4 lại tiếp tục có Thông tư 34 về xác định số lượng tuyển sinh nữa.
Trong khi đó, các trường phải xây dựng phương án tuyển sinh, xác định phương thức, tổ hợp môn, quy tắc quy đổi, chuẩn bị hệ thống dữ liệu và công bố thông tin cho thí sinh. Mỗi lần quy định đổi, trường không chỉ sửa văn bản mà còn phải điều chỉnh cả quy trình phía sau luôn!
Chưa kể từ năm 2025, quy chế tuyển sinh đã có những thay đổi lớn như bỏ xét tuyển sớm, yêu cầu dùng kết quả học tập cả năm lớp 12 trong phương thức học bạ và đặt ra yêu cầu quy đổi tương đương giữa các phương thức. Năm 2026 tiếp tục điều chỉnh về số nguyện vọng, phương thức xét học bạ và điểm cộng. Đổi liên tục luôn!
Cải cách liên tục là điều khó tránh khi hệ thống tuyển sinh đang được hoàn thiện. Nhưng với lĩnh vực liên quan đến hàng triệu học sinh, phụ huynh và hàng trăm trường đại học, thì "ổn định cũng là một giá trị của chính sách" đấy nhé!
Tất nhiên, ổn định không có nghĩa là cứ giữ nguyên những cái chưa hợp lý. Ổn định ở đây là khi cần thay đổi, chính sách phải cho người học và các trường đủ thời gian để biết trước, chuẩn bị và thích ứng.
Nếu mục tiêu là đánh giá đúng năng lực và tạo cơ hội công bằng, thì chính sách cũng cần tránh tạo ra nghịch lý kiểu: "Quy định được thiết kế để công bằng nhưng thời điểm áp dụng lại khiến những người đã chuẩn bị theo quy định cũ rơi vào thế bị động". Éo le vãi!
Tuyển sinh đại học hoàn toàn có thể tiếp tục đổi mới. Giảm những phương thức không cần thiết, đưa các tiêu chí đánh giá về đúng giá trị, hạn chế những lợi thế khó so sánh hay giảm thủ tục cho thí sinh - đều là những hướng đi đáng để xem xét.
Nhưng mỗi lần thay đổi, cần có khoảng đệm đủ rộng!
Bởi vì phía sau mỗi phương thức xét tuyển không chỉ là một điều khoản trong quy chế. Đó còn là lựa chọn môn học của một học sinh từ lớp 10, là thời gian ôn luyện của một thí sinh, là khoản chi phí của một gia đình và là kế hoạch tuyển sinh mà một trường đại học đã chuẩn bị từ lâu rồi.Cải cách có thể cần nhanh để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Nhưng lộ trình áp dụng cần đủ chậm, đủ rõ ràng để cả hệ thống có thể chủ động thích ứng. Khi đó, chính sách mới mới có thể đi vào thực tế một cách thuận lợi và hạn chế những xáo trộn không cần thiết. Hiểu chưa nè!
Nguồn: svvn.tienphong.vn