Vấn nạn "đi học hộ" đang nổi đình đám trên các group Facebook, khiến nhiều trường đại học phải ra tay "xử" nghiêm từ cảnh cáo đến buộc thôi học luôn Tuy nhiên, với sự phát triển của mạng xã hội và thiếu cơ chế liên thông giữa các trường, các biện pháp hành chính vẫn chưa đủ mạnh để dẹp tan hoàn toàn. PGS. TS Trần Thành Nam chia sẻ với Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam - Báo Tiền Phong rằng bên cạnh việc siết chặt quản lý, các trường cần đổi mới cách dạy cho hấp dẫn hơn, đồng thời đa dạng hóa cách kiểm tra đánh giá để "bóc phốt" gian lận từ gốc.
Trường phạt thế nào và lỗ hổng nào chưa lấp được?
Để giữ vững nguyên tắc "học thật, thi thật", nhiều trường đại học đã ra tay cực gắt với những ai dám gian lận Điển hình như trường Đại học Thăng Long từng quyết định buộc thôi học sinh viên tổ chức cho người khác học hộ, đồng thời cảnh cáo và hủy kết quả học tập của những bạn đi học hộ hoặc nhờ người đi thay.
Tại trường Đại học Công Thương TP. HCM, quy định còn chi tiết hơn: vi phạm lần đầu sẽ bị điểm 0 học phần và bị xử lý từ khiển trách đến cảnh cáo toàn trường. Lần hai thì ăn điểm 0 toàn bộ học phần trong kỳ và bị đình chỉ có thời hạn. Đặc biệt, nếu là người tổ chức "dịch vụ" học hộ, thi hộ thì sẽ bị đuổi học và bàn giao hồ sơ cho cơ quan chức năng xử lý theo pháp luật nữa đấy
Nhưng vấn đề là, với mạng xã hội phát triển như hiện nay, các group tìm người học hộ mọc lên như nấm Giao dịch diễn ra chéo nhau: sinh viên trường này đi học hộ cho trường kia, hoặc thuê hẳn người ngoài. Trong khi đó, các trường chỉ có quyền xử lý sinh viên của mình thôi. Việc thiếu cơ chế xử phạt liên thông giữa các trường khiến việc ngăn chặn những "chiến binh đóng thế" từ bên ngoài trở nên cực kỳ khó khăn
PGS. TS Trần Thành Nam (Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục - ĐHQG Hà Nội) phân tích, với bản thân sinh viên, việc bỏ lỡ quá trình học sẽ làm hổng kiến thức nền tảng, yếu kỹ năng nghề nghiệp, giảm khả năng tự học và mất luôn thói quen kỷ luật cá nhân.
Về phía nhà trường, chuyện này làm giảm giá trị đánh giá và ảnh hưởng đến uy tín chương trình đào tạo. Còn ở cấp độ xã hội, các doanh nghiệp phải tốn tiền đào tạo lại, khó tuyển đúng người. "Một nền kinh tế dựa trên nhân lực chất lượng cao không thể phát triển bền vững nếu năng lực thật bị thay bằng năng lực giấy tờ", chuyên gia nhấn mạnh.
Đào sâu hơn về nguyên nhân, PGS. TS Trần Thành Nam chỉ ra sự "khủng hoảng ý nghĩa" của bậc đại học trong thời đại số. Hiện giờ, sinh viên có thể dễ dàng lên mạng xem tài liệu, học các khóa học mở trên Internet. Nên nếu bài giảng trên lớp chỉ là thầy cô nói một chiều, ít tương tác và thiếu giá trị thực tiễn, sinh viên sẽ thấy việc đến lớp chỉ mang tính "làm màu", từ đó nảy sinh tâm lý muốn thuê người đi thay. Học hộ không chỉ là lỗi của người học mà còn là tín hiệu cảnh báo phương pháp giảng dạy chưa bắt kịp nhu cầu của thế hệ mới.
Tập trung đánh giá năng lực thực tế thay vì chỉ chấm công chuyên cần
Để giải quyết vấn đề này, PGS. TS Trần Thành Nam đề xuất một loạt giải pháp:
Về phía Bộ Giáo dục và Đào tạo, cần hoàn thiện khung pháp lý và thống nhất quy định xử lý hành vi học hộ, thi hộ trên toàn hệ thống giáo dục đại học, trong đó xác định người nhận đi học hộ cũng là đồng phạm gian lận và phải bị xử lý. Cơ quan quản lý cũng cần xây dựng bộ tiêu chí quốc gia về liêm chính học thuật; từng bước ứng dụng AI và công nghệ xác thực danh tính như nhận diện khuôn mặt, điểm danh thông minh trong quản lý lớp học nhưng vẫn phải đảm bảo quyền riêng tư.
Về phía các trường đại học, cần chuyển mạnh từ mô hình quản lý chuyên cần đơn thuần sang đánh giá năng lực thực tế. Điểm số nên dựa nhiều hơn vào dự án, các buổi thảo luận, bài tập thực hành và khả năng giải quyết vấn đề. Đồng thời, các trường phải liên tục tập huấn cho giảng viên về phương pháp giảng dạy hiện đại, sư phạm số. Bên cạnh đó, cần tăng cường dịch vụ hỗ trợ tâm lý học đường, tư vấn quản lý căng thẳng và mở rộng cơ hội việc làm bán thời gian trong trường để sinh viên ít phải tìm đến các lựa chọn tiêu cực.
Về phía gia đình và sinh viên, phụ huynh cần thay đổi tư duy "chuộng điểm số", chuyển trọng tâm sang phát triển toàn diện năng lực sống và kỹ năng nghề nghiệp. Bản thân sinh viên cần rèn kỹ năng quản lý thời gian, cân bằng giữa học và làm thêm, đồng thời nhận thức rõ thị trường lao động ngày càng đánh giá cao năng lực thật hơn bằng cấp hình thức.
Đổi mới cách kiểm tra đánh giá trong thực tế
Thực tế, nhiều trường đại học đã áp dụng các giải pháp kiểm tra, đánh giá mới và bước đầu "dẹp" được nạn học hộ, chứng minh cho nhận định của các chuyên gia
Trao đổi với Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam - Báo Tiền Phong, TS Nguyễn Trung Nhân (Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp TP. HCM) cho biết hiện tượng học hộ từ lâu đã không còn xuất hiện tại trường nhờ sự đa dạng trong cách đánh giá. Nhà trường áp dụng nhiều đầu điểm khác nhau thông qua các bài thảo luận, thực hành trực tiếp trên lớp. Khi điểm số không chỉ dựa vào việc điểm danh, việc thuê người học hộ hoàn toàn mất đi tác dụng.
Tương tự, tại trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP. HCM), đặc thù đào tạo cũng trở thành rào cản tự nhiên đối với các hành vi gian lận. PGS. TS Bùi Hoài Thắng - Trưởng phòng Đào tạo chia sẻ, đối với khối ngành kỹ thuật, sinh viên được yêu cầu thực hành và cập nhật kiến thức liên tục. Khối lượng bài tập "khủng" đòi hỏi người học phải luôn tự ghi nhớ và vận dụng kiến thức mới có thể vượt qua các bài thi. Sự khắt khe trong quá trình đào tạo khiến việc nhờ người đi học thay trở nên bất khả thi.
"Muốn chấm dứt học hộ, không thể chỉ kỷ luật vài cá nhân. Cần tái thiết niềm tin rằng đại học là nơi giúp con người trưởng thành, có nghề nghiệp vững vàng và có năng lực cạnh tranh thực sự. Khi giảng đường mang lại giá trị thật, sinh viên sẽ không cần thuê ai đến lớp thay mình", PGS. TS Trần Thành Nam kết luận.
Nguồn: svvn.tienphong.vn