Hàng loạt biến thể SARS-CoV-2 đang xuất hiện rần rần khắp thế giới, trong khi việc giải mã gen virus thì lại diễn ra... òa lỏa lẻo Điều này đang khiến cả thế giới rơi vào "điểm mù" của đại dịch Covid-19 luôn các bạn ạ!
**Virus "tiến hóa" như Pokemon vậy trời **
Kể từ khi được phát hiện lần đầu ở Trung Quốc năm 2019, virus SARS-CoV-2 (như mọi loại virus khác) đã liên tục thay đổi đến mức có thể "đổi skin" cả cấu trúc lẫn hành vi luôn.
Nhiều đột biến gen gần như không ảnh hưởng gì đến khả năng lây nhiễm sang người hay mức độ lây lan trong dân số. Nhưng mà có những biến thể khác lại xịn sò hơn nhiều, như những biến thể được phát hiện gần đây ở Anh, Brazil và Nam Phi - chúng có thể khiến dịch bệnh lây lan dễ hơn và số ca mắc tăng vọt kinh khủng
Càng nhiều người nhiễm virus thì nó càng có nhiều cơ hội để "level up", theo lời nhà virus học Theodora Hatziioannou đang nghiên cứu về các biến thể mới tại Đại học Rockerfeller.
Từ đầu đại dịch, các nhà khoa học đã dùng mẫu virus SARS-CoV-2 thu thập từ khắp nơi trên thế giới để phân loại các đột biến. Thanks to việc này, họ có thể theo dõi quá trình tiến hóa của virus đang diễn ra ra sao.
Dưới đây là một số mốc quan trọng trong hành trình "lột xác" của virus SARS-CoV-2 và những bước ngoặt để mã di truyền của nó tạo ra chủng mới dễ lây lan hơn nha!
**Đột biến "quyết định" số phận **
Đầu năm ngoái, giới khoa học phát hiện một đột biến ở châu Âu khiến virus SARS-CoV-2 dễ lây lan hơn chủng virus gốc ở Trung Quốc.
Đột biến mang tên D614G này đã thay đổi hình dạng protein gai trên bề mặt virus, khiến nó gắn vào tế bào hiệu quả hơn hẳn.
Các biến thể có đột biến D614G đã nhanh chóng "chiếm sóng" và lấn át chủng SARS-CoV-2 ban đầu.
"Vào tháng 6, biến thể này đã thay thế chủng virus gốc. Ở mọi nơi nó đi qua, nó trở thành virus chiếm ưu thế nhất", Jeremy Luban - nhà virus học tại Trường Y Đại học Massachusetts cho biết.
**Mùa hè và sự bùng phát "đúng thời điểm"
**Biến thể mới toanh mang tên 20E (EU1) được phát hiện lần đầu ở Tây Ban Nha vào mùa hè năm ngoái.
Từ đó, nó đã lan rộng khắp châu Âu. 20E (EU1) không có đột biến nào dễ lây nhiễm hơn so với chủng gốc đâu nhé. Thay vào đó, nó xuất hiện "đúng nơi, đúng lúc" - khi người dân châu Âu bắt đầu kỳ nghỉ hè với tần suất đi lại tăng vọt và các biện pháp hạn chế được nới lỏng ️
**Các biến thể mới "trâu hơn" xuất hiện **
Các biến thể mới được phát hiện gần đây ở Anh và Nam Phi đã có vài thay đổi mới trong protein gai.
Giới khoa học cho rằng đã xuất hiện một đột biến mà các biến thể cùng có, giúp virus tiếp cận và xâm nhập vào tế bào dễ dàng hơn nhiều. Biến thể gần đây từ Brazil cũng có đột biến quan trọng ở protein gai giống với biến thể ở Nam Phi.
"Những gì chúng ta đang chứng kiến chính xác là điều chúng tôi dự kiến sẽ xảy ra. Các protein bề mặt virus đang đứng trước áp lực mạnh mẽ phải thay đổi. Tất cả loại virus đều thực sự tập trung vào việc nhân lên. Nếu nó có thể xâm nhập vào tế bào vật chủ và tránh được hệ miễn dịch của vật chủ đó, nó sẽ nhân lên thôi rồi", Sean Whelan - nhà virus học tại Đại học Washington chia sẻ.
Một số nhà khoa học lo ngại biến thể từ Nam Phi có khả năng "trốn" các kháng thể do vaccine và miễn dịch tự nhiên tạo ra
**Con số đáng lo ngại **
Các nghiên cứu sơ bộ cho thấy biến thể từ Anh tăng mức độ lây nhiễm so với chủng gốc từ 50-70%, đồng thời có thể khiến tình trạng bệnh nguy hiểm hơn. Các biến thể từ Anh và Nam Phi đang trở thành chủng virus chiếm ưu thế ở những nơi chúng được phát hiện đầu tiên.
Biến thể từ Anh đã lan rộng toàn cầu. Tính đến cuối tháng 1, nó được phát hiện ở hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ. Biến thể ở Nam Phi cũng được ghi nhận ở hơn 30 quốc gia rồi.
Tại Mỹ, các ca nhiễm biến thể từ Anh đã được ghi nhận ở hàng chục bang. Trung tâm Ngăn ngừa và Kiểm soát dịch bệnh (CDC) của nước này dự đoán biến thể trên có thể trở thành chủng virus "làm vua" ở Mỹ vào giữa đến cuối tháng 3, trừ khi có biện pháp làm chậm sự lây lan này. Các biến thể từ Nam Phi và Brazil cũng đã lọt vào Mỹ rồi.
**Thế giới đang ở "điểm mù" nguy hiểm **
Việc đánh giá đầy đủ về mức độ lây lan của các biến thể rất khó thực hiện. Ngoài Anh và Đan Mạch, hầu như rất ít quốc gia tiến hành sắp xếp trình tự gen của các biến thể virus SARS-CoV-2, tiến sĩ Hodcroft nhận định.
Nguồn: soha.vn