Cá chình điện – một boss thủy quái vùng Amazon có khả năng làm tê liệt con mồi bằng dòng điện 660 volt (gấp đôi ổ điện nhà bạn đó nha ). Thế mà nghịch lý là chính chúng lại không bị... tự giật chết. Lạ ghê ta?
Thông tin cơ bản về "thánh giật" Amazon
Cá chình điện (hay còn gọi lươn điện) sống ở phía Bắc Nam Mỹ, chủ yếu ở lưu vực sông Amazon và sông Orinoco Peru, tại những nơi ít oxy. Hiện loài này đang nằm trong sách đỏ vì có nguy cơ tuyệt chủng rồi nè
Về ngoại hình thì cá chình điện khá là "khủng" luôn á. Khi trưởng thành có thể dài tới 2.4m và nặng khoảng 20kg. Thân hình trụ thuôn dài, đầu to cân đối, hơi bẹt giống cá trê. Mắt nhỏ xíu nằm trên đỉnh đầu, miệng thì lại rộng hếch lên với hàng răng nhọn xếp thành bánh răng – đủ để nghiền nát con mồi một cách dễ dàng
Toàn thân có màu xanh lá hoặc xám, trải dọc lưng có những chấm tròn nhỏ màu đỏ. Vây ngực, vây mang nhỏ và mềm. Vây bụng tạo thành dải dài từ giữa bụng đến tận đuôi.
Menu ăn uống và đời sống sinh sản
Cá chình điện là típ ăn mặn (thực ra là ăn thịt ), chủ yếu ăn cá nhỏ, động vật lưỡng cư và chim nhỏ. Tuy di chuyển chậm và mắt kém nhưng chúng có vũ khí bí mật: dùng đuôi phát ra dòng điện áp thấp để dò tìm con mồi như radar vậy
Vào mùa đẻ trứng, đám cá chình này di chuyển đến vùng cửa sông gần biển. Một lần đẻ có thể ra 5-10 triệu trứng luôn (đông vãi )! Cá cái bơi trước đẻ, cá đực bơi sau thụ tinh. Chỉ 2-3 ngày sau trứng sẽ nở thành ấu trùng.
Khi được 4-5 tháng tuổi, cá con sẽ bơi về sông để lớn lên. Cá chình điện bắt đầu sinh sản khi: cá cái 4-6 tuổi, cá đực 3-4 tuổi.
Dù có nhiều thịt nhưng con người không thích ăn loài cá này lắm – chắc ai cũng sợ bị giật đó mà Nên chúng không phải là món ăn được ưa chuộng dù kích thước khá khủng.
Bí mật của "nhà máy điện di động"
Ai cũng biết cá chình điện nổi tiếng với khả năng phóng điện cực mạnh, có thể tiêu diệt con mồi tức khắc.
Ở hai bên sống lưng có 2 "nhà máy điện", mỗi nhà máy gồm 70 "cột điện" đấu song song, mỗi cột là một chồng gồm 6.000 tế bào phát điện đấu nối tiếp. Nghe xong choáng luôn á
Khi gặp mồi hoặc kẻ thù, cá chình điện phóng ra dòng điện với điện thế lên tới 900V, mạnh có thể 1000V và cường độ 1 Ampe – đủ để quật ngã và làm tê liệt đối thủ. Con số này đủ gây nguy hiểm cho bất kỳ loài vật nào, kể cả cá sấu khổng lồ
Nhưng vấn đề đặt ra: tại sao sống trong môi trường dẫn điện hoàn hảo như sông Amazon mà cá chình lại bình an vô sự trước dòng điện của chính mình? Cơ chế gì đây?
Cấu tạo và cách phóng điện
Để giải mã bí ẩn này, phải hiểu cấu tạo cơ thể cá chình đã.
Cơ thể cá chình điện được chia làm 2 loại: nội tạng và cơ quan phát điện. Phần nội tạng (tim, gan...) được gói gọn trong không gian nhỏ phía gần đầu, còn 80% cơ thể còn lại dành toàn bộ cho "vũ khí" của nó. Ưu tiên sức mạnh trước tiên luôn
Các cơ quan phát điện trải dọc toàn thân, gồm 3 phần: phần tích điện chính, phần định vị và phần phóng điện. Phần phát điện chính nằm ở thân, điện ở đuôi yếu hơn và giữ vai trò định vị, định hướng.
Phân tích sâu hơn sẽ thấy chúng là các lớp mỏng cơ bao quanh bởi dịch trong và sệt, các lớp cơ tạo điện đồng bộ và dòng điện tổng được điều khiển bởi bộ não. Tất cả chỉ diễn ra trong 3/1000 giây và cá chình có thể phóng liên tục 150 lần trong một giờ mà không mệt mỏi. Sạc pin cũng không nhanh thế
Sự phối hợp hoàn hảo cho lươn điện khả năng độc đáo: phóng 2 loại điện - dòng điện áp thấp để định hướng và thăm dó (vì mắt kém) và dòng điện áp cao để tấn công kẻ địch hoặc săn mồi.
3 lý do không bị "tự sát" bằng điện
Nghe thì oai nhưng có lợi thì phải có hại – cá chình không có phương pháp nào để bảo vệ bản thân tránh bị sốc mỗi khi phóng điện đâu
Các nhà khoa học phát hiện cá chình thường bị sốc điện khi tấn công kẻ thù và đây là rủi ro không nhỏ. Nếu dòng điện phát ra với cường độ lớn và liên tục thì chúng rất dễ mất mạng như chơi.
Tuy nhiên, cá chình thường không bị chính dòng điện trong cơ thể mình giết chết bởi 3 nguyên nhân sau:
Thứ nhất là cấu tạo cơ thể hợp lý: Thân hình thon và kéo dài khiến khả năng dòng điện đi qua và gây hại cho các bộ phận trọng yếu là rất nhỏ. Dòng điện gần như phóng thẳng ra môi trường chứ không truyền trong cơ thể quá lâu.
Thứ hai là dòng điện không đủ lâu để giết cá chình: Cần biết rằng kích thước cơ thể tỉ lệ thuận với điện áp cao nhất một con có thể tạo ra.
Cá càng to, cường độ điện phóng ra càng mạnh. Các nhà khoa học cho rằng cá chình có khả năng điều chỉnh điện áp tối đa khó có thể giết chính nó trong khoảng thời gian ngắn mà dòng điện tồn tại, cộng thêm khả năng tạo ra và phóng điện vô cùng nhanh nên cá chình mới an toàn thế.
Cuối cùng là khả năng đặc biệt nhất: uốn mình theo những hướng nhất định. Bằng cách này cá chình tránh được dòng điện đi qua tim. Với mỗi tình huống khác nhau, cá chình điện lại có 1 cách riêng để tự vệ. Thông minh vãi chưởng
Tuy nhiên, không phải tất cả đều tuyệt đối. Tùy thuộc vào cường độ dòng điện mà chúng phóng ra, nếu quá lớn thì cá chình vẫn mất mạng như thường. Ngoại trừ những lúc nhầm lẫn hiếm hoi hoặc do hoảng loạn, lươn điện thường rất cẩn thận và hiếm khi chích sai mục tiêu.
Tờ Telegraph đã ghi nhận, một con cá sấu định xẻ thịt con lươn điện tại sông Amazon nhưng đã bị loài lươn này phóng điện chết tươi. Các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên dùng chân, tay không bắt loài cá này vì chúng có thể giật người ngã xuống nước. An toàn là trên hết nha!
Những con vật khác cũng có "siêu năng lực" điện
Cá mũi voi thuộc nhóm cá điện có nguồn gốc từ châu Phi. Do thị lực kém, cá mũi voi phải tìm kiếm thức ăn và điều hướng môi trường bằng cách tạo ra điện trường qua đuôi mà cơ thể không hề bị ảnh hưởng.
Sau đó, cá sẽ cảm nhận mọi thay đổi xung quanh với chiếc cằm thon dài. Cơ quan này nhạy cảm đến nỗi cá mũi voi có thể biết được sự khác biệt giữa những con rệp sống và chết được chôn sâu 2cm dưới đáy biển. Siêu nhạy luôn á
Thú mỏ vịt. Bí ẩn về cách thú mỏ vịt bắt mồi vào ban đêm với mắt-tai-lỗ mũi đều đóng từng làm đau đầu các nhà khoa học nhiều năm. Sau đó phát hiện ra, không giống bất kỳ loài động vật có vú khác, thú mỏ vịt sử dụng các xung điện phát ra bởi con mồi để có được bữa ăn.
Mỏ của thú mỏ vịt chứa gần 40.000 cảm biến điện giúp khoanh vùng con mồi, trong khi cơ thể lại tự có khả năng cách điện để không bị ảnh hưởng. Khi dùng mũi đào xuống dưới cùng của dòng nước, bộ phận tích điện dò ra những dòng điện nhỏ xíu, cho phép chúng tìm ra con mồi sống từ vật thể vô tri vô giác mà cơ thể hoàn toàn không bị ảnh hưởng
Cá đuối. Một số cá đuối ngoài việc phát hiện điện trường còn có thể sản xuất điện. Điện áp tạo ra thay đổi theo kích thước – cá đuối nhỏ tạo ra ít hơn 10 volt, cá thể lớn hơn tạo ra đến 220 volt.
Khi cá đuối bị đe dọa chính là lúc chúng phóng điện mà cơ thể vẫn không hề bị ảnh hưởng, dường như được cách điện hoàn toàn. Cá đuối điện cũng dùng độ nhạy về điện để phát hiện động vật săn mồi, tìm bạn tình và giao tiếp với nhau nữa đó
Ong bắp cày phương Đông. Không giống như hầu hết các loại ong bắp cày thường tránh hoạt động trong thời điểm nóng nhất, ong bắp cày phương Đông – một loài động vật kỳ lạ hoạt động năng suất nhất khi Mặt trời lên cao nhất để chuyển hóa ánh sáng Mặt trời thành điện năng. Xịn sò như pin năng lượng mặt trời luôn
Tuy chưa chắc chắn nhưng một số nghiên cứu cho thấy, điện có thể giúp loài côn trùng này tạo ra enzym hỗ trợ quá trình trao đổi chất mà không ảnh hưởng đến cơ thể. Ngoài ra, điện có thể làm tăng năng lượng cho cơ bắp ở cánh.
Chiếu ánh sáng tia cực tím lên ong bắp cày bị gây mê làm cho chúng tỉnh dậy nhanh hơn và có thể ngay lập tức bay đi như thể việc làm đó "sạc pin" cho chúng vậy
Nguồn: soha.vn