TraBabe1865
New member
Người xưa hay nói, cá anh vũ là linh hồn của dòng sông đấy. Chừng nào còn anh vũ thì dòng sông còn sống, mà anh vũ biến mất nghĩa là sông đang… báo tử rồi
Chuyện buồn của ông lão đánh cá cuối cùng
Ông lão ngồi trên thuyền, chờ sóng lặng rồi mới kéo cụp lên. Từng đoạn, từng đoạn dây thừng ngắn dần lại.
Cuối cùng một cái cụp trống không được kéo lên. Nước từ cụp chảy ròng ròng từng giọt xuống sông, dưới ánh chiều tối màu đỏ y chang máu cá vậy.
Chiếc cụp thứ hai, thứ ba cách xa cả mấy cây số cũng toàn… rỗng không. Mặt ông lão không hề biến sắc, lòng ông cũng không buồn nữa vì nó đã trống rỗng như chính cái cụp ấy
Đã gần hai mươi năm nay, ông Nguyễn Văn Nụ và cả vạn chài Đoàn Kết không săn được nổi một con anh vũ - loài cá thiêng liêng được ví như linh hồn của dòng sông Lô, từng có rất nhiều ở Bạch Hạc (TP Việt Trì, Phú Thọ).
Ngã ba Bạch Hạc - nơi sông Hồng màu đỏ, sông Đà màu xanh, sông Lô màu vàng chập lại - chính là một mỏ cá quý lộ thiên mà nổi tiếng nhất phải kể đến anh vũ.
Anh vũ là dấu hiệu cho thấy các dòng sông phía Bắc giàu có đấy! Mùa tháng ba, tháng tư âm lịch nước mát tràn về là mùa muôn loài cá tung tăng lội, nhưng linh hồn của sông chỉ xuất hiện từ tháng mười đến tháng giêng.
Loài cá hiền lành, nhút nhát này toàn ăn rêu đá, sống trong hang đá, chỉ những lúc trời vào đông buốt mình không chịu được mới chịu bơi ra. Đó cũng là lúc ông Nụ cùng dân vạn đánh loại cá tiến vua này bằng cụp.
Cụp là một cái bẫy tre hình dáng như cái rổ lớn có miệng mở ra. Cá bơi vào chạm chốt là miệng cụp sập lại ngay lập tức luôn.
Giữa dòng sông đục ngầu ấy, ông Nụ phải lấy sào dò để biết các miệng hang rồi đặt cụp vào cho đúng luồng đi của con cá, hệt như đặt bẫy chuột kiểu bán nguyệt mà không cần mồi vậy.
Đỉnh cao của kỹ nghệ là ở chỗ này nè!
Thịt anh vũ trắng tinh như thịt gà, thơm ngon khó ai sánh nổi nhưng hồi đó mỗi lần bắt được ông Nụ chỉ mang về cho con ăn chứ không bán vì giá rất bèo bọt.
Cái cụp trống không và nỗi buồn man mác
Những con anh vũ dáng chép, bụng trắng, lưng xanh, môi lợn có ngày ông đánh được cả chục con, con to nhất nặng đến 3,8 kg, khi thả xuống khoang thuyền miệng nó còn phì nước như một vòi rồng nhỏ.
Những con lăng nặng đến 25 kg cũng bị ông khuất phục ez. Bắt lên bờ mà cặp râu dài của chúng vẫn rung rung, miệng há ra liên tục kêu kẹc kẹc
Khác với cá chép vật đẻ ùm ùm ven bờ như trâu đằm, cá anh vũ, cá lăng, cá chiên lặng lẽ đẻ giữa dòng, sâu trong những tảng đá, hang hốc...
Dân vạn hồi đó quần tụ thành đội ngư nghiệp Đoàn Kết rồi tiến lên HTX Đoàn Kết do ông Sâm làm Chủ nhiệm, ông Đức làm Phó Chủ nhiệm.
Chỉ đánh lưới mắt sáu trở lên (lưới bắt những con cá nặng từ 5 lạng) mà sản lượng hàng tuần của HTX lên tới cả trăm tấn luôn!
15 năm đặt hàng mà vẫn... fail
Nước sông Lô xưa mùa lũ chảy như thác đổ, trôi cả nhà cửa, bay cả ray đường tàu ở ga Bạch Hạc. Từ hồi có các thủy điện bên trên dòng sông hiền lại nhưng buồn thay sản lượng cá giờ chưa được một phần mười so với xưa
Cựu Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Phú Thọ ông Nguyễn Hữu Điền cũng là người con của Bạch Hạc.
Hồi ông còn đương chức có rất nhiều khách đến tỉnh đều hỏi thăm về cá anh vũ xem hình dáng ra sao, thịt thơm thế nào.
Lúc đó chưa phổ biến Internet nên tả mãi thì mỏi mồm, kể lắm lại sợ người ta bảo là phét thế nên ông Bí thư về đặt hàng dân Bạch Hạc: hễ bắt được con anh vũ nào thì gọi ngay, tiền nong không thành vấn đề!
Cả một vạn chài hàng trăm người sinh sống vậy mà đã 15 năm trôi qua vẫn không thể bắt nổi dù chỉ một con anh vũ nhỏ
Cá anh vũ mất trước, cá cháy thân to như cái quạt nan cũng thuộc dòng đặc sản cũng mất theo.
Vạn Đoàn Kết còn khoảng 10 người hành nghề đánh cá, phần đa là những người già cả như ông Hồng, ông Thọ, ông Túc, ông Trực, ông Nụ…
Giờ cánh trẻ chủ yếu là đánh lưới, chỉ những ông già "gàn" như ông Nụ, ông Nam mới còn đánh cụp. Người ta sử dụng những mắt lưới một, mắc lưới này con cá dù nhỏ bằng ngón tay cũng không thể thoát.
Đã thế dưới lưới lại còn dòng cả điện nữa chứ!
"Điện lưới giật kiểu nóng, điện lạnh giật kiểu buốt. Điện lạnh là nguy hiểm nhất, chỉ dí xuống thôi là cả quầng thủy sản bên dưới sông biến thành băng giá.
Dính điện, cá bố mẹ tận sâu dưới đáy cũng nhao lên như ăn phải thuốc độc, huống hồ cái trứng cá nhỏ như hạt kê còn chưa có vây, chưa có vẩy làm sao lội được để mà thoát? Cá gì cũng chết, khỏe như quất, như chiên cũng chịu kích điện, đờ ra trong lưới nên dân vạn mới bắt được.
Máu của những con cá dính điện loãng chứ không đỏ tươi, thịt rất nhão dù sau đó có hồi lại cũng không thể sinh sản được.
Gặp cảnh ấy, ông Nụ có ngỏ lời khuyên thì họ chỉ cười: "Cuộc sống mà ông, không làm lại đói".
Bởi vậy ông về xua lũ con 8 đứa, lũ cháu, lũ chắt không nhớ nổi hết tên sang làm nghề vận tải đường sông, cấm ngặt không được làm nghề cá vì người ta kích điện, bắt hết rồi đến lượt mình cũng phải kích thôi.
Thế thì khác gì đồng lõa với tội ác? Năm ngoái có 2 người làng P.H ở mạn Vĩnh Phúc trong lúc dùng điện lạnh để kích cá, sơ ý để ướt chân bị giật chết cứng đơ.
Thế mà có ai chịu chừa đâu? Vẫn liên miên dí điện xuống dòng sông…
40 cái cụp nhưng giờ ông Nụ chỉ đặt 4-5 cái lấy lệ cho vui, cho đỡ nhớ nghề mà thôi.
Dòng sông đang "sốt" vì ô nhiễm
Đẻ ra trên thuyền, biết bơi cùng với biết đi, 4 đời đánh cá, 60 năm trong nghề, ông hiểu dòng sông bây giờ đang tổn thương hơn bao giờ hết. Hết nạn kích điện lại đến nạn xả thải.
Những nhà máy ven bờ ngày ngày đổ ra sông những dòng hóa chất nồng nặc mùi hăng chết chóc
Khu vực ngã ba Bạch Hạc giờ bị bồi lấp, dòng sông tĩnh giờ đang vật vã như trong một cơn sốt vì mỗi ngày có khoảng 2.000 tàu thuyền ngược xuôi, mỗi chiếc trọng tải 500-1000 tấn.
Dầu mỡ đổ loang loáng mặt sông, chân vịt khuấy đảo cả những tầng đáy khiến cá tôm trốn hết.
Chiếc thuyền nhỏ như một cái lá tre nổi nênh giữa muôn con sóng chấn động phát ra từ những chiếc tàu khổng lồ khiến tôi và ông Nụ cùng chao đảo.
Tìm mãi mới có một bến đỗ bình yên. Nghiệt ngã thay đó lại ngay dưới chân cầu tiếp dầu cho các tàu vận tải ️
Nghề cá suy tàn, dân vạn giờ đây bám vào cái nghề mới, rất kỳ quặc là đưa khách ra ngã ba sông để lấy cát, lấy nước lộc về cúng bái phát tài, phát lộc, mát cửa, mát nhà.
Ngã ba sông chẳng có di tích gì cả. Nước vẫn là nước sông Lô. Cát vẫn là cát sông Lô. Không có gì khác biệt nhưng ngày ngày đều có lũ lượt người ra đó dâng vàng mã cho hà bá rồi rước "nước thánh" về nhà.
Nguồn: soha.vn