Việc tạo ra tấm bản đồ này là thành tích 'xịn xò' vô tiền khoáng hậu luôn nha, mất hàng bao nhiêu năm trời để ngắm nghía bằng hệ thống gồm tận 20.000 kính viễn vọng vô tuyến đó!
Nhìn sơ qua thì bức ảnh này trông chill phết, khá giống với những tấm hình chụp các ngôi sao lấp lánh trên trời đêm vậy á. Nhưng mà plot twist là những gì bạn đang thấy đặc biệt hơn nhiều đó nha!
Cụ thể là mỗi chấm trắng trong bức ảnh này chính là một lỗ đen siêu to đang "làm việc" đấy. Và mỗi lỗ đen đó đang nuốt chửng vật chất ở trung tâm của một thiên hà cách chúng ta hàng triệu năm ánh sáng luôn - đó là cách các nhà khoa học xác định chúng một cách chuẩn xác nhất.
Với tổng cộng 25.000 chấm như vậy, các nhà thiên văn học đã tạo ra bản đồ chi tiết nhất từ trước đến giờ về các lỗ đen ở tần số vô tuyến thấp. Việc hoàn thành tấm bản đồ này được coi là thành tích 'vô tiền khoáng hậu', khi các nhà khoa học phải bỏ ra rất nhiều năm trời để quan sát bằng hệ thống gồm 20.000 kính viễn vọng vô tuyến.
"Đây là kết quả của nhiều năm làm việc cật lực trên những dữ liệu cực kỳ khó nhằn. Chúng tôi đã phải nghĩ ra các phương pháp mới để chuyển đổi tín hiệu vô tuyến thành hình ảnh của bầu trời.", nhà thiên văn Francesco de Gasperin thuộc Đại học Hamburg ở Đức chia sẻ.
Về cơ bản, ở giai đoạn 'ngủ đông', các lỗ đen không phát bất kỳ bức xạ nào, khiến chúng khó tìm thấy hơn nhiều.
Nhưng khi một lỗ đen đang 'ngấu nghiến' vật chất, các lực cường độ cao liên quan sẽ tạo ra bức xạ trên nhiều bước sóng mà chúng ta có thể phát hiện trong không gian rộng lớn.
Điều làm cho bức ảnh gồm 25.000 chấm trắng trên trở nên đặc biệt chính là nó được quan sát ở các bước sóng vô tuyến cực thấp, bởi hệ thống đài thiên văn LOw Frequency ARray (LOFAR) ở Châu Âu, phân bố khắp 52 địa điểm trên khắp châu lục này.
Hiện tại, LOFAR là mạng lưới kính viễn vọng vô tuyến duy nhất có khả năng chụp ảnh độ phân giải cao ở tần số dưới 100 megahertz, mang đến khả năng quan sát một vùng trời cực kỳ rộng lớn. Bản đồ 25.000 lỗ đen vừa ra mắt, vốn bao phủ 4% bầu trời phía bắc, là thành quả đầu tiên trong kế hoạch chụp lại toàn bộ phía Bắc ở tần số cực thấp, được gọi là LOFAR LBA Sky Survey (LoLSS).
Do được đặt trên mặt đất, khó khăn của LOFAR nằm ở tầng điện ly, nơi các bức xạ vô tuyến tần số cực thấp có thể bị phản xạ lại không gian. Ở tần số dưới 5 megahertz, các bức ảnh đều bị mờ vì lý do này. Bản thân các tần số cũng có thể bị biến đổi khi chúng xuyên qua tầng điện ly, tùy theo điều kiện khí quyển nữa.
Để khắc phục vấn đề này, nhóm nghiên cứu đã sử dụng siêu máy tính chạy các thuật toán để sửa lỗi nhiễu tầng điện ly cứ sau bốn giây một lần.
"Sau nhiều năm phát triển phần mềm, thật tuyệt vời khi thấy điều này đã thực sự thành công", nhà thiên văn học Huub Röttgering của Đài quan sát Leiden ở Hà Lan cho biết.
Hiện tại, các nhà nghiên cứu hy vọng dự án có thể khám phá những đối tượng bí ẩn trong khu vực tần số dưới 50 MHz. Từ đó, giới thiên văn có thể hiểu biết thêm về các mô hình vật lý trong thiên hà, cụm thiên hà và các lĩnh vực nghiên cứu khác.
Nguồn: soha.vn