CrushVuiSG
New member
Một bài đăng chill chill tưởng đâu bình thường lại khiến 65.000 người Thụy Điển "đổ gục", và plot twist ở cuối câu chuyện lại dính líu đến Việt Nam luôn
Ngày 10/8, dân mạng Thụy Điển bỗng dưng bị một bài đăng Facebook "làm gì" nặng nề. Trong ảnh là một nữ y tá với đôi mắt đỏ hoe, trông như vừa khóc xong sau một ngày làm việc cực nhọc. Kèm theo là đoạn tâm sự ngắn nhưng đủ sức "đốn tim" hàng chục nghìn người:
"Tôi tên là Inês. Tôi là y tá. Hôm nay tôi đã khóc trong hành lang bệnh viện. Không ai nhìn thấy. Không ai hỏi tôi có ổn không".
Câu chuyện kể về việc Inês đã ở bên hai bệnh nhân hấp hối trong ngày hôm đó. Cô dành thời gian chăm sóc những người sắp "ra đi", nhưng khi chính mình cần ai đó động viên thì lại chẳng có bóng người nào. Kiểu content mà mạng xã hội "đu" ngay: Một người bình thường, sự hy sinh thầm lặng, và nỗi cô đơn khiến ai đọc cũng muốn react liền.
Chỉ trong chớp mắt, bài đăng thu về hơn 65.000 tương tác cùng hơn 13.000 bình luận Hàng nghìn người để lại những lời động viên chân thành cho nữ y tá mà họ chưa hề quen biết. Có người gọi cô là thiên thần Có người gửi những cái ôm ảo. Có người share bài như một lời nhắc nhở về những con người đang âm thầm cống hiến cho xã hội.
Câu chuyện nghe đẹp hoàn hảo. Ngoại trừ việc… nó toàn bịa đặt
Theo cuộc điều tra của tổ chức kiểm chứng thông tin Källkritikbyrån tại Thụy Điển, Inês không hề tồn tại. Bức ảnh viral kia được tạo 100% bằng trí tuệ nhân tạo. Thậm chí, bằng chứng nằm ngay trên tấm hình mà cả mấy vạn người đã nhìn thấy. Ở góc phải phía dưới có dòng chữ tiếng Bồ Đào Nha "Imagem gerada por AI", tức là "Ảnh được tạo bằng AI" Đây là watermark mà nhiều công cụ AI tự động gắn vào. Nói cách khác, người tạo ra bức ảnh còn chẳng thèm xóa dấu vết luôn á.
Nhưng điều làm các nhà điều tra chú ý không phải là một bức ảnh AI đơn thuần. Những hình ảnh như vậy xuất hiện trên internet mỗi ngày mà. Điều đáng nói là hàng chục nghìn người vẫn tin sái cổ. Không ai biết Inês là ai. Không ai biết cô làm ở bệnh viện nào. Không có bất kỳ bằng chứng nào cho thấy câu chuyện từng xảy ra ngoài đời thực. Nhưng chỉ cần một gương mặt buồn bã và một đoạn văn được viết đúng "công thức bẫy", mạng xã hội đã tự làm phần việc còn lại.
Khi lần theo fanpage đăng tải bài viết, các nhà điều tra nhận ra đây không phải trường hợp cá biệt. Trang Facebook tên Sverige Direkt mới được tạo vào giữa tháng 7 nhưng chỉ trong vài tuần đã liên tục đăng tải những câu chuyện tương tự. Một lính cứu hỏa nằm trên giường bệnh sau khi hy sinh vì cộng đồng. Hai người lính trẻ mồ côi cha mẹ nhưng có người ông tuyệt vời nhất thế giới. Một công nhân vệ sinh bật khóc vì được con gái tự hào về nghề nghiệp của mình.
Những câu chuyện này trông khác nhau về nhân vật, nhưng lại giống nhau đến kỳ lạ về cấu trúc. Chúng đều xoay quanh những con người bình thường, những hy sinh thầm lặng, những khoảnh khắc xúc động và một lời kêu gọi tương tác đơn giản. Kết quả? Cũng tương tự nhau. Có bài hơn 17.000 tương tác, có bài gần 30.000, có bài vượt mốc 31.000
Theo Källkritikbyrån, toàn bộ đều là sản phẩm hư cấu.
Điều đó đặt ra một câu hỏi quan trọng hơn nhiều: Ai đang đứng sau những câu chuyện này và họ được gì từ đó?
Câu trả lời nằm ngay dưới phần bình luận.
Mỗi bài đăng đều dẫn người dùng tới một website có giao diện giống các trang tin tức bình thường. Sau khi bị "câu" bởi câu chuyện trên Facebook, người đọc được mời bấm vào link để tìm hiểu thêm. Ở phía bên kia là những website phủ kín quảng cáo. Mỗi lượt xem, mỗi lần tải trang, mỗi cú nhấp chuột đều có thể chuyển hóa thành tiền
Nói cách khác, những câu chuyện về y tá, lính cứu hỏa hay công nhân vệ sinh không phải sản phẩm cuối cùng. Chúng chỉ là mồi câu. Thứ thực sự được bán là sự chú ý của người dùng.
Trong nhiều năm, internet đã tồn tại những "nhà máy clickbait" chuyên sản xuất nội dung gây sốc hoặc đánh vào cảm xúc để kéo traffic. Nhưng AI đang khiến mô hình này nguy hiểm hơn gấp bội. Trước kia, để vận hành một mạng lưới như vậy cần người viết bài, tìm ảnh, chỉnh sửa nội dung và quản lý cả đống fanpage. Giờ thì phần lớn công việc có thể làm chỉ bằng vài câu lệnh. Một tool AI tạo ảnh. Một tool AI viết câu chuyện. Một tài khoản Facebook để phân phối nội dung. Chi phí giảm mạnh trong khi sản lượng tăng khủng
Trong quá trình truy tìm nguồn gốc của mạng lưới này, các nhà điều tra bắt đầu kiểm tra những thông tin công khai mà Facebook yêu cầu các fanpage phải hiển thị. Và chính tại đây, họ phát hiện dấu vết đầu tiên dẫn ra ngoài biên giới Thụy Điển.
Fanpage Sverige Direkt được đăng ký bằng một địa chỉ email có đuôi @embers.vn.
Đây là một tên miền tại Việt Nam
Thoạt nhìn, đó có thể chỉ là một chi tiết kỹ thuật không đáng kể. Nhưng khi tiếp tục tìm kiếm những fanpage khác sử dụng cùng tên miền email này, bức tranh bắt đầu "mở bung" nhanh chóng. Hàng loạt trang Facebook tiếng Thụy Điển khác xuất hiện với cùng đặc điểm: Được lập trong cùng khoảng thời gian, đăng tải những nội dung gần như giống hệt nhau và đều dẫn người dùng tới các website kiếm tiền từ quảng cáo.
Danh sách này không dừng ở Thụy Điển. Dấu vết tiếp tục xuất hiện trên các fanpage bằng tiếng Đan Mạch, tiếng Pháp, tiếng Séc, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và tiếng Anh. Điều đó cho thấy mục tiêu có lẽ không phải tuyên truyền chính trị mà đơn giản là tối đa hóa mức độ tranh cãi, từ đó tối đa hóa lượng tương tác.
Càng đào sâu, các nhà điều tra càng nhận ra họ không còn đối mặt với một fanpage đơn lẻ hay một vài bài đăng AI nữa. Thứ hiện ra trước mắt là một mạng lưới nội dung xuyên biên giới hoạt động có hệ thống, sử dụng cùng một công thức để biến cảm xúc của người dùng thành doanh thu quảng cáo.
Tuy nhiên, email @embers.vn mới chỉ là lớp vỏ đầu tiên. Manh mối này cho thấy dấu vết dẫn về Việt Nam, nhưng chưa trả lời được câu hỏi quan trọng nhất: Ai là người đứng sau toàn bộ mạng lưới này? ️
Để tìm câu trả lời, các nhà điều tra buộc phải đi sâu hơn vào phần mà người dùng internet bình thường không bao giờ nhìn thấy: Dữ liệu kỹ thuật ẩn bên trong các website. Chính tại đó, họ phát hiện một cái tên bí ẩn xuất hiện lặp đi lặp lại trong hệ thống quản trị. Từ cái tên này, cuộc điều tra cuối cùng dẫn tới một doanh nghiệp có địa chỉ rõ ràng tại Hà Nội.
Nguồn: kenh14.vn
Ngày 10/8, dân mạng Thụy Điển bỗng dưng bị một bài đăng Facebook "làm gì" nặng nề. Trong ảnh là một nữ y tá với đôi mắt đỏ hoe, trông như vừa khóc xong sau một ngày làm việc cực nhọc. Kèm theo là đoạn tâm sự ngắn nhưng đủ sức "đốn tim" hàng chục nghìn người:
"Tôi tên là Inês. Tôi là y tá. Hôm nay tôi đã khóc trong hành lang bệnh viện. Không ai nhìn thấy. Không ai hỏi tôi có ổn không".
Câu chuyện kể về việc Inês đã ở bên hai bệnh nhân hấp hối trong ngày hôm đó. Cô dành thời gian chăm sóc những người sắp "ra đi", nhưng khi chính mình cần ai đó động viên thì lại chẳng có bóng người nào. Kiểu content mà mạng xã hội "đu" ngay: Một người bình thường, sự hy sinh thầm lặng, và nỗi cô đơn khiến ai đọc cũng muốn react liền.
Chỉ trong chớp mắt, bài đăng thu về hơn 65.000 tương tác cùng hơn 13.000 bình luận Hàng nghìn người để lại những lời động viên chân thành cho nữ y tá mà họ chưa hề quen biết. Có người gọi cô là thiên thần Có người gửi những cái ôm ảo. Có người share bài như một lời nhắc nhở về những con người đang âm thầm cống hiến cho xã hội.
Câu chuyện nghe đẹp hoàn hảo. Ngoại trừ việc… nó toàn bịa đặt
Theo cuộc điều tra của tổ chức kiểm chứng thông tin Källkritikbyrån tại Thụy Điển, Inês không hề tồn tại. Bức ảnh viral kia được tạo 100% bằng trí tuệ nhân tạo. Thậm chí, bằng chứng nằm ngay trên tấm hình mà cả mấy vạn người đã nhìn thấy. Ở góc phải phía dưới có dòng chữ tiếng Bồ Đào Nha "Imagem gerada por AI", tức là "Ảnh được tạo bằng AI" Đây là watermark mà nhiều công cụ AI tự động gắn vào. Nói cách khác, người tạo ra bức ảnh còn chẳng thèm xóa dấu vết luôn á.
Nhưng điều làm các nhà điều tra chú ý không phải là một bức ảnh AI đơn thuần. Những hình ảnh như vậy xuất hiện trên internet mỗi ngày mà. Điều đáng nói là hàng chục nghìn người vẫn tin sái cổ. Không ai biết Inês là ai. Không ai biết cô làm ở bệnh viện nào. Không có bất kỳ bằng chứng nào cho thấy câu chuyện từng xảy ra ngoài đời thực. Nhưng chỉ cần một gương mặt buồn bã và một đoạn văn được viết đúng "công thức bẫy", mạng xã hội đã tự làm phần việc còn lại.
Khi lần theo fanpage đăng tải bài viết, các nhà điều tra nhận ra đây không phải trường hợp cá biệt. Trang Facebook tên Sverige Direkt mới được tạo vào giữa tháng 7 nhưng chỉ trong vài tuần đã liên tục đăng tải những câu chuyện tương tự. Một lính cứu hỏa nằm trên giường bệnh sau khi hy sinh vì cộng đồng. Hai người lính trẻ mồ côi cha mẹ nhưng có người ông tuyệt vời nhất thế giới. Một công nhân vệ sinh bật khóc vì được con gái tự hào về nghề nghiệp của mình.
Những câu chuyện này trông khác nhau về nhân vật, nhưng lại giống nhau đến kỳ lạ về cấu trúc. Chúng đều xoay quanh những con người bình thường, những hy sinh thầm lặng, những khoảnh khắc xúc động và một lời kêu gọi tương tác đơn giản. Kết quả? Cũng tương tự nhau. Có bài hơn 17.000 tương tác, có bài gần 30.000, có bài vượt mốc 31.000
Theo Källkritikbyrån, toàn bộ đều là sản phẩm hư cấu.
Điều đó đặt ra một câu hỏi quan trọng hơn nhiều: Ai đang đứng sau những câu chuyện này và họ được gì từ đó?
Câu trả lời nằm ngay dưới phần bình luận.
Mỗi bài đăng đều dẫn người dùng tới một website có giao diện giống các trang tin tức bình thường. Sau khi bị "câu" bởi câu chuyện trên Facebook, người đọc được mời bấm vào link để tìm hiểu thêm. Ở phía bên kia là những website phủ kín quảng cáo. Mỗi lượt xem, mỗi lần tải trang, mỗi cú nhấp chuột đều có thể chuyển hóa thành tiền
Nói cách khác, những câu chuyện về y tá, lính cứu hỏa hay công nhân vệ sinh không phải sản phẩm cuối cùng. Chúng chỉ là mồi câu. Thứ thực sự được bán là sự chú ý của người dùng.
Trong nhiều năm, internet đã tồn tại những "nhà máy clickbait" chuyên sản xuất nội dung gây sốc hoặc đánh vào cảm xúc để kéo traffic. Nhưng AI đang khiến mô hình này nguy hiểm hơn gấp bội. Trước kia, để vận hành một mạng lưới như vậy cần người viết bài, tìm ảnh, chỉnh sửa nội dung và quản lý cả đống fanpage. Giờ thì phần lớn công việc có thể làm chỉ bằng vài câu lệnh. Một tool AI tạo ảnh. Một tool AI viết câu chuyện. Một tài khoản Facebook để phân phối nội dung. Chi phí giảm mạnh trong khi sản lượng tăng khủng
Trong quá trình truy tìm nguồn gốc của mạng lưới này, các nhà điều tra bắt đầu kiểm tra những thông tin công khai mà Facebook yêu cầu các fanpage phải hiển thị. Và chính tại đây, họ phát hiện dấu vết đầu tiên dẫn ra ngoài biên giới Thụy Điển.
Fanpage Sverige Direkt được đăng ký bằng một địa chỉ email có đuôi @embers.vn.
Đây là một tên miền tại Việt Nam
Thoạt nhìn, đó có thể chỉ là một chi tiết kỹ thuật không đáng kể. Nhưng khi tiếp tục tìm kiếm những fanpage khác sử dụng cùng tên miền email này, bức tranh bắt đầu "mở bung" nhanh chóng. Hàng loạt trang Facebook tiếng Thụy Điển khác xuất hiện với cùng đặc điểm: Được lập trong cùng khoảng thời gian, đăng tải những nội dung gần như giống hệt nhau và đều dẫn người dùng tới các website kiếm tiền từ quảng cáo.
Danh sách này không dừng ở Thụy Điển. Dấu vết tiếp tục xuất hiện trên các fanpage bằng tiếng Đan Mạch, tiếng Pháp, tiếng Séc, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và tiếng Anh. Điều đó cho thấy mục tiêu có lẽ không phải tuyên truyền chính trị mà đơn giản là tối đa hóa mức độ tranh cãi, từ đó tối đa hóa lượng tương tác.
Càng đào sâu, các nhà điều tra càng nhận ra họ không còn đối mặt với một fanpage đơn lẻ hay một vài bài đăng AI nữa. Thứ hiện ra trước mắt là một mạng lưới nội dung xuyên biên giới hoạt động có hệ thống, sử dụng cùng một công thức để biến cảm xúc của người dùng thành doanh thu quảng cáo.
Tuy nhiên, email @embers.vn mới chỉ là lớp vỏ đầu tiên. Manh mối này cho thấy dấu vết dẫn về Việt Nam, nhưng chưa trả lời được câu hỏi quan trọng nhất: Ai là người đứng sau toàn bộ mạng lưới này? ️
Để tìm câu trả lời, các nhà điều tra buộc phải đi sâu hơn vào phần mà người dùng internet bình thường không bao giờ nhìn thấy: Dữ liệu kỹ thuật ẩn bên trong các website. Chính tại đó, họ phát hiện một cái tên bí ẩn xuất hiện lặp đi lặp lại trong hệ thống quản trị. Từ cái tên này, cuộc điều tra cuối cùng dẫn tới một doanh nghiệp có địa chỉ rõ ràng tại Hà Nội.
Nguồn: kenh14.vn