NắngHạDễThương
New member
Cứ mỗi kỳ chuyển nhượng là mạng xã hội lại tràn ngập drama kiểu "bóng đá giờ chỉ còn toàn tiền với tiền, không còn gì để yêu nữa" Nhưng mà plot twist là những người nói vậy vẫn sẵn sàng thức trắng đêm hè để cày một trận World Cup...
Nghịch lý phết đúng không? Nên thử dừng lại suy nghĩ xem liệu thứ mình đang tiếc nuối và thứ mình vẫn yêu có thực sự là cùng một thứ bóng đá không nè.
Phần đúng trong lời than phiền ấy
Phải công nhận luôn là những người than "bóng đá giờ toàn chuyện tiền" không hề cap sai đâu, và nhìn vào các con số thì lời than này còn nhẹ nhàng so với thực tế nữa cơ Bóng đá cấp câu lạc bộ giờ đã thành một ngành công nghiệp tài chính chuẩn không cần chỉnh, nơi ví tiền của sếp quyết định gần như... mọi thứ luôn.
Cột mốc dễ thấy nhất là mùa hè 2017, khi Paris Saint-Germain chi 222 triệu euro để rước Neymar rời Barcelona - con số này theo BBC đã phá kỷ lục gấp đôi của Paul Pogba chỉ một năm trước đó thôi.
Gần chín năm qua rồi, vẫn chưa có ai bị "chuyển nhượng" với giá cao hơn, nhưng điểm đáng nói không phải là kỷ lục đứng vững, mà là... ai là người trả số tiền khủng đó
Paris Saint-Germain từ 2011 đã thuộc về một quỹ đầu tư từ Qatar, và đây chỉ là một trong vô vàn ví dụ về việc các CLB lớn nhất hành tinh không còn nằm trong tay những ông bầu địa phương yêu quê hương nữa rồi.
Câu chuyện còn rõ ràng hơn khi nhìn sang vùng Vịnh. Quỹ đầu tư công của Saudi Arabia mua lại Newcastle (Ngoại hạng Anh) năm 2021, đồng thời nắm quyền chi phối bốn CLB hàng đầu trong nước. Riêng mùa hè 2023, theo hãng kiểm toán Deloitte, các đội bóng Saudi đã chơi lớn chi tới 957 triệu USD để rước về hàng loạt sao đỉnh như Ronaldo, Benzema hay Neymar - gấp khoảng 25 lần năm trước đó luôn á
Việc một giải đấu gần như vô danh trên bản đồ bóng đá thế giới có thể làm thay đổi cả thị trường chuyển nhượng chỉ trong một mùa hè là chuyện mà hai mươi năm trước không ai tưởng tượng nổi.
Đằng sau mỗi trận đấu cuối tuần là cả một guồng máy tiền bạc mà người hâm mộ ngồi trước màn hình không nhìn thấy được. Riêng bản quyền truyền hình Ngoại hạng Anh chu kỳ 2025-2029 đã chạm mốc khoảng 13,2 tỉ bảng, và để dễ hình dung thì ngay cả đội xếp cuối bảng mùa gần nhất cũng nhận về hơn 100 triệu bảng chỉ từ tiền bản quyền thôi đó
Số tiền khủng này định hình cả lịch thi đấu, khiến giờ bóng lăn nhiều khi được xếp theo múi giờ thuận lợi cho thị trường châu Á chứ không phải cho fan ngồi trên khán đài nữa.
Ngay cả lối chơi của nhiều đội giờ cũng được build từ những phòng phân tích dữ liệu, nơi mỗi đường pass và mỗi pha pressing đều được tính toán theo mô hình. Cảm giác bóng đá ngày càng giống một sản phẩm được vận hành theo logic lợi nhuận hơn là một môn thể thao đầy cảm hứng - cảm giác đó hoàn toàn có lý do cả đó
Toan tính vốn không mới, chỉ là nó đã rời khỏi mặt sân
Tuy nhiên, nếu từ đó mà kết luận "bóng đá ngày xưa hồn nhiên còn bây giờ mới toan tính" thì lại là một hiểu lầm phổ biến và dễ bị bóc phốt đấy nhé. Toan tính trong bóng đá cổ xưa gần như chính môn thể thao này, bởi người Ý đã nâng lối phòng ngự thực dụng đến lạnh lùng lên thành cả một trường phái mang tên catenaccio từ thập niên 1960, và những tiểu xảo câu giờ hay đá rắn để triệt hạ ngôi sao đối phương đều đã tồn tại từ rất lâu rồi - lâu trước khi có mạng xã hội để than phiền ấy mà
Ngay cả chuyện tiền bạc bóp méo sân chơi cũng không phải là "phát hiện" của thời nay. Từ năm 2005, HLV Arsène Wenger đã đặt ra khái niệm "doping tài chính" để chỉ những CLB dùng nguồn tiền gần như vô hạn để nâng cấp sức mạnh theo cách mà các đối thủ tự lực không thể đua nổi.
Hơn mười năm sau, chính ông khi bình luận về thương vụ Neymar đã nói với ESPN rằng một khi cả một quốc gia sở hữu một CLB thì mọi thứ đều có thể xảy ra - một nhận định cho thấy thứ thay đổi không phải là sự hiện diện của đồng tiền mà là quy mô và nguồn gốc của nó.
Điều thực sự khác biệt nằm ở chỗ toan tính đã rời khỏi mặt sân và trở nên lớn hơn chính trận đấu rất nhiều. Ngày xưa, toan tính là chuyện chiến thuật giữa hai HLV gói gọn trong 90 phút trên sân cỏ. Bây giờ, phần lớn toan tính nằm ở những nơi khán giả không bao giờ trông thấy - từ tính toán dòng vốn của các quỹ đầu tư, chiến lược thương mại của thương hiệu toàn cầu, cho tới các phép tính lợi nhuận của giới chủ.
Khi một dự án bóng đá đi quá xa khỏi giá trị gốc, chính người hâm mộ mới là lực lượng kéo nó lại. Minh chứng rõ nhất là kế hoạch Super League châu Âu năm 2021 - một giải đấu khép kín dành cho giới nhà giàu đã sụp đổ chỉ sau vài ngày trước làn sóng phản đối dữ dội, đến mức cựu danh thủ Gary Neville gọi thẳng đó là "một tội ác" nhằm vào người hâm mộ bóng đá
Trận đấu mà chúng ta xem mỗi cuối tuần, nói cho cùng, chỉ còn là phần nổi đẹp đẽ của một cỗ máy kinh tế khổng lồ vận hành phía dưới. Người ta vẫn yêu phần nổi ấy nhưng càng ngày càng khó phớt lờ cái cỗ máy bên dưới nó.
World Cup, và điều mà tiền vẫn chưa mua được
Đến đây thì câu hỏi ở đầu bài mới thực sự có lời giải. Nếu bóng đá CLB đã thuộc về những ông chủ, vì sao World Cup vẫn khiến ngay cả những người vỡ mộng nhất phải bật dậy giữa đêm để theo dõi?
Cần nói thẳng để tránh "tô hồng" một cách ngây thơ là World Cup cũng đã thương mại hóa rất sâu rồi đó. FIFA là một tổ chức nhiều tai tiếng, kỳ World Cup gần nhất tại Qatar vướng vô số tranh cãi về chi phí tổ chức và cách trao quyền đăng cai, còn quảng cáo thì phủ kín mọi khung hình. Sẽ là tự lừa dối nếu khẳng định World Cup là sân chơi trong sạch và không dính dáng gì tới đồng tiền.
Nhưng có một điều cốt lõi mà tiền vẫn chưa mua được ở giải đấu này, và chính điều đó giải thích sức hút bền bỉ của nó. Không một quốc gia nào có thể bỏ tiền ra để mua thêm một ngôi sao cho đội tuyển, bởi cầu thủ chỉ được khoác áo nơi mình mang quốc tịch. Vì vậy trên sân World Cup người ta ra sân vì màu cờ chứ không vì bảng lương
Một cầu thủ hưởng lương hàng trăm tỉ ở CLB vẫn phải chơi bên cạnh một đồng đội ít tên tuổi chỉ vì cả hai cùng một tổ quốc. Và thể thức loại trực tiếp ngắn ngày lại càng khiến không ai có thể dùng tài chính để xây nên sự thống trị dài hạn như ở cấp CLB. Bốn năm một lần, bóng đá được trả về trạng thái công bằng gần nhất mà thế giới hiện đại còn cho phép - nơi thứ quyết định không phải là đội nào giàu hơn mà là đội nào khao khát hơn trong khoảnh khắc ấy
Chính vì thế, một đội tuyển nhỏ bé vẫn có quyền mơ về một đêm làm nên lịch sử trước một ông lớn. World Cup 2022 đã cho thấy điều này khi Morocco trở thành đội bóng châu Phi và Ả Rập đầu tiên lọt vào tới bán kết, vượt qua trên đường đi những nền bóng đá giàu có và lâu đời hơn họ rất nhiều. Quy mô cảm xúc mà giải đấu này tạo ra cũng là thứ mà không một sân chơi cấp CLB nào sánh được.
Theo số liệu FIFA công bố, khoảng 5 tỉ người trên toàn cầu đã theo dõi World Cup 2022 ở một hình thức nào đó, và riêng trận chung kết giữa Argentina và Pháp thu hút khoảng 1,42 tỉ người xem - được ghi nhận là sự kiện đơn lẻ có lượng khán giả lớn nhất trong lịch sử truyền hình thế giới, vượt xa bất kỳ trận Super Bowl hay chung kết Champions League nào
Một bàn thắng ở World Cup có thể khiến cả một dân tộc đổ ra đường ăn mừng, trong khi một chức vô địch mua bằng tiền ở cấp CLB ngày càng khó chạm tới trái tim người ta theo cách thiêng liêng như vậy. Thứ chúng ta yêu ở World Cup không phải là một sản phẩm được vận hành trơn tru, mà là cảm xúc tập thể của hàng tỉ con người cùng tin vào một điều gì đó lớn hơn bản thân họ
Vậy rốt cuộc chúng ta đang tiếc nuối điều gì
Hóa ra lời than "bóng đá giờ chỉ còn là chuyện tiền" và hành động thức trắng đêm vì World Cup không hề mâu thuẫn với nhau, bởi đó là hai loại bóng đá khác nhau đang cùng tồn tại. Cái mà nhiều người đang tiếc nuối là một thứ bóng đá thuộc về cảm xúc và thuộc về số đông, còn mỗi kỳ World Cup chính là lúc thứ bóng đá ấy quay trở lại trong chốc lát để nhắc chúng ta nhớ vì sao mình từng yêu nó đến thế
Câu hỏi đáng suy nghĩ hơn cả không phải là bóng đá hôm nay có còn đáng yêu hay không, mà là "thành trì" cuối cùng ấy sẽ còn đứng vững được bao lâu, khi chính giải đấu lớn nhất hành tinh cũng đang được mở rộng quy mô và thương mại hóa ngày một mạnh hơn sau mỗi kỳ tổ chức.
Có lẽ chính vì biết nó mong manh đến vậy mà mỗi mùa hè còn được sống trọn trong thứ cảm xúc mà tiền chưa kịp chạm tới lại càng trở nên đáng giá. Và biết đâu việc hiểu rõ đồng tiền đang vận hành nền bóng đá hiện đại ra sao không khiến chúng ta yêu nó ít đi, mà chỉ giúp chúng ta biết mình đang yêu chính xác điều gì thôi
Nguồn: kenh14.vn