Bỏ dở bằng tiến sĩ, chàng trai dùng AI "bóc phốt" gian lận của loạt học giả đình đám

Thật sự là drama học thuật đỉnh cao! Một anh chàng bỏ học giữa chừng đang khiến làng nghiên cứu Trung Quốc "đứng ngồi không yên" khi dùng AI để phơi bày hàng loạt vụ làm giả dữ liệu của các học giả có tiếng tăm.

Geng Hongwei - cựu nghiên cứu sinh tiến sĩ drop out giữa chừng - đang là cái tên hot nhất giới học thuật Trung Quốc lúc này. Với sự trợ giúp của trí tuệ nhân tạo (AI) và mấy tool phân tích dữ liệu đơn giản, anh chàng xuất thân từ gia đình lao động nghèo này đang tạo nên một làn sóng đòi minh bạch và trung thực trong nghiên cứu khoa học. Chuẩn luôn!

928929e77a02aebf8fec.jpg


Geng Hongwei từng là nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành sinh học tại Đại học Beihang – một trong những ngôi trường top đầu của Trung Quốc. Sau mấy năm "cày cuốc" với nghiên cứu, anh quyết định bỏ học vào năm 2025 và chuyển hướng làm "thám tử học thuật" bóc phốt các hành vi gian lận.

Hiện tại, Geng có hơn 2 triệu followers trên một nền tảng online nè! Các video phân tích, "mổ xẻ" dấu hiệu bất thường trong các công trình nghiên cứu khoa học của anh thu về lượt quan tâm khủng từ công chúng, đặc biệt là những ai quan tâm đến tính minh bạch trong giới học thuật.

Tên tuổi Geng bắt đầu nổi như cồn sau một video đăng tháng 4, trong đó anh đặt dấu chấm hỏi về một công trình nghiên cứu của nhóm khoa học do Wang Ping - Trưởng khoa Khoa học và Công nghệ Sinh học thuộc Đại học Tongji - đứng đầu. Nghiên cứu này được đăng trên tạp chí khoa học siêu đỉnh Nature của Anh luôn đó!

b95d7cfcbade51eec3ce.jpg


Trong video, Geng chỉ ra hàng loạt chi tiết "sus" (đáng ngờ) trong dữ liệu nghiên cứu. Anh phát hiện chữ số cuối cùng của đa số các số liệu trong một cột dữ liệu đều là số 5. Trong khi đó, các số ở một cột khác lại chênh lệch nhau chính xác 0,3 đơn vị - điều này khó xảy ra cực kỳ trong điều kiện dữ liệu thực tế nha!

Chưa hết đâu! Geng còn phát hiện dữ liệu về cân nặng của 196 con chuột thí nghiệm đều được ghi nhận với độ chính xác đến hai chữ số thập phân. Theo anh, đây là chi tiết weird bởi chuột là con vật di chuyển liên tục, rất khó để cân đo với độ chính xác cao vậy trong điều kiện thực nghiệm thông thường.

Một detail khác khiến anh nghi ngờ là trong tổng số 196 dữ liệu cân nặng, chỉ có duy nhất một số kết thúc bằng chữ số 0. Theo Geng, nếu đây là dữ liệu thu thập random thì khả năng xuất hiện kết quả như vậy là cực thấp. Anh cho rằng những con số này có vẻ được "chế" ra thay vì được ghi nhận từ quá trình thí nghiệm thực tế.

Trong video, Geng hài hước nhận xét rằng công trình nghiên cứu này dường như thể hiện "tình yêu đặc biệt với số 5" của các tác giả và khuyên nhóm nghiên cứu nên nâng cao kỹ năng "chế tác dữ liệu". Savage quá đi!

Đoạn video nhanh chóng viral trên mạng xã hội, thu về khoảng 1,5 triệu views cùng gần 5.000 comments. Trước áp lực từ dư luận, Đại học Tongji điều tra nội bộ và đến tháng 5 thì chính thức thừa nhận có hành vi gian lận học thuật trong nghiên cứu nói trên.

Sau khi có kết quả điều tra, Wang Ping bị cách chức trưởng khoa và bị hạ hai cấp chức vụ. Trong khi đó, Jin Jiali - tác giả chính của bài báo khoa học - bị nhà trường sa thải luôn. Drama mạnh thật sự!

612ba9967221fb0277bb.jpg


Trước vụ việc trên, Geng từng đặt nghi vấn và công khai các dấu hiệu bất thường trong nhiều công trình nghiên cứu khác. Trong số đó có bài báo năm 2024 của nhóm nghiên cứu do Chen Quan - Trưởng khoa Khoa học Sự sống thuộc Đại học Nankai - công bố trên tạp chí Nature Cancer; và nghiên cứu của nhóm do Kang Tiebang - nhà nghiên cứu tại Trung tâm Ung thư Đại học Sun Yat-sen - công bố trên tạp chí Nature Cell Biology.

Điều đáng chú ý là phương pháp mà Geng sử dụng không hề phức tạp gì hết. Anh cho biết mình chủ yếu dùng Excel để tổng hợp và phân tích các mẫu dữ liệu, đồng thời tận dụng AI để check tính xác thực của các hình ảnh trong bài nghiên cứu. Simple nhưng hiệu quả!

Theo Geng, nếu những người làm giả dữ liệu thực hiện một cách tinh vi hơn, anh có thể không phát hiện được. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều sai phạm lại để lộ những dấu hiệu khá rõ ràng khi được kiểm tra bằng các công cụ thống kê cơ bản.

Hoạt động của Geng cũng không còn là nỗ lực một mình đơn độc nữa đâu. Sau khi những video đầu tiên trở nên phổ biến, hàng trăm người đã chủ động liên hệ với anh để cung cấp thông tin về các trường hợp nghi ngờ gian lận học thuật khác. Team work makes the dream work!

Tuy nhiên, Geng cho biết anh không kiểm tra tràn lan mọi công trình nghiên cứu đâu nhé. Đối tượng anh tập trung là các bài báo được đăng trên hệ thống tạp chí thuộc Nature và do những học giả hàng đầu thực hiện. Nhiều người trong số này được công nhận bởi Chương trình Học giả Trường Giang của Trung Quốc hoặc nhận tài trợ từ Quỹ Khoa học Quốc gia dành cho các nhà khoa học trẻ ưu tú.

Theo anh, đây là nhóm đại diện cho trình độ nghiên cứu khoa học cao nhất của Trung Quốc. Nếu ngay cả những người đứng đầu lĩnh vực cũng vi phạm chuẩn mực đạo đức nghiên cứu, tác động tiêu cực sẽ lan rộng trong toàn bộ hệ thống học thuật. Nói đúng quá chừng!

cf868eb09a22f890b303.jpg


Plot twist: Ít ai biết rằng người đang tạo nên làn sóng chống gian lận học thuật này lại xuất thân từ một gia đình lao động nhập cư nghèo ở vùng nông thôn tỉnh Liêu Ninh, phía đông bắc Trung Quốc.

Với quyết tâm thay đổi cuộc sống bằng con đường học vấn, Geng đã cày không ngừng để bước chân vào chương trình đào tạo tiến sĩ. Anh trở thành nghiên cứu sinh tiến sĩ vào năm 2020.

Tuy nhiên, sau 5 năm "vật vã" với công việc nghiên cứu, Geng quyết định bỏ ngang con đường học thuật vào năm ngoái. Anh thừa nhận mình là người theo đuổi lý tưởng và từng mong muốn tạo ra dù chỉ một đóng góp nhỏ nhưng thực sự có ý nghĩa cho lĩnh vực mà mình yêu thích.

Nhưng thực tế trong môi trường nghiên cứu không giống với những gì anh kỳ vọng. Anh hoàn toàn có thể hoàn thành các yêu cầu tối thiểu để nhận bằng tiến sĩ, nhưng điều đó khiến anh cảm thấy không thoải mái về mặt đạo đức và nghề nghiệp. Respect tinh thần này! ✊

Việc tài khoản mạng xã hội bắt đầu mang lại nguồn thu nhập ổn định cũng góp phần củng cố quyết định rời bỏ con đường nghiên cứu truyền thống để tập trung vào hoạt động giám sát học thuật.

Dù nổi tiếng với các vụ bóc phốt, Geng cho biết mục tiêu của anh không phải là công kích hay "dìm hàng" các nhà nghiên cứu. Trong nhiều trường hợp, anh chủ động tạo cơ hội để các cá nhân và tổ chức liên quan tự sửa chữa sai lầm trước khi sự việc trở nên nghiêm trọng hơn.

Trong một video gần đây, anh thậm chí chỉ nêu tên trường đại học thay vì công khai danh tính nhà nghiên cứu nhằm gửi tín hiệu cảnh báo để họ tự rà soát và khắc phục vấn đề. Vừa đủ mặn mà vừa có tâm!

Geng khẳng định mục tiêu cuối cùng của mình là thúc đẩy cải cách trong giới học thuật Trung Quốc. Theo anh, ít nhất các quy trình sao chép và kiểm chứng nghiên cứu cần được chuẩn hóa chặt chẽ hơn để hạn chế tình trạng dữ liệu sai lệch và nâng cao tính trung thực trong khoa học.

Nguồn: soha.vn
 
Back
Top