Nghe xong chắc nhiều người thở phào: cuối cùng giáo dục Việt Nam cũng nhân văn hơn rồi!
Bộ GD&ĐT vừa thả "bom tấn" dự thảo mới về quy định khen thưởng và kỷ luật học sinh, đang mở cửa lấy ý kiến từ giờ đến 5/7 nè. Và điểm gây bão nhất? Bỏ hẳn hình thức đình chỉ học đối với học sinh vi phạm kỷ luật luôn!
Theo dự thảo mới, kỷ luật học sinh được chia theo 3 mức độ xịn sò: mức 1 là tự làm hại bản thân, mức 2 ảnh hưởng đến nhóm/lớp, mức 3 là "náo loạn" cả trường. Nhưng hình phạt thì nhẹ nhàng hơn hẳn, chỉ có nhắc nhở, xin lỗi (không ghi hồ sơ với học sinh tiểu học), hoặc tối đa là phê bình và viết tự kiểm điểm với các cấp trên.
"Đồng ý nhưng phải có plan B đủ mạnh"
Chuyên gia giáo dục Tô Thụy Diễm Quyên lên tiếng: việc bỏ đình chỉ học là hợp lý và nhân văn thật, nhưng phải có các biện pháp thay thế đủ mạnh, đủ thiết thực và đủ thấu cảm mới ổn!
Bà giải thích rõ luôn: mọi học sinh đều có quyền được học, tước quyền học tập có thể đẩy tương lai các em xuống vực thẳm. "Học sinh nghịch ngợm mà lại không cho đi học, thả ra ngoài xã hội thì càng lợi bất cập hại" - bà nói thẳng.
Bởi vì nhé, những em có hành vi cá biệt thường đã có hoàn cảnh đặc biệt, thiếu giáo dục từ gia đình rồi. Giờ lại cắt luôn nguồn giáo dục từ nhà trường thì chỉ càng tệ hơn thôi
"Học sinh bị đuổi học quay lại chưa chắc đã biết lỗi đâu, thậm chí đa phần các em còn ngông ngênh hơn nữa, kiểu bị quê mất mặt càng tỏ ra tự tôn để che đậy sự tự ti. Vậy thì đuổi học có ích gì?" - bà Quyên thẳng thắn.
Nhưng không đình chỉ không có nghĩa là "chill" tiếp
Tuy nhiên, chuyên gia này cũng nhấn mạnh: không đình chỉ học không có nghĩa là cứ thế tiếp tục như thường nhé! Phải có cách thức khác sát sao và triệt để hơn với các học sinh này mới được.
Học sinh có quyền tham gia mọi hoạt động giáo dục, nhưng cũng phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, tuân thủ nội quy khi ở trường. Fair game mà!
Nội quy chỉ biết cấm thì vô dụng
Bà Quyên kể một câu chuyện khá thú vị: "Có lần tập huấn cho hiệu trưởng, tôi có hỏi: Theo các thầy cô, bảng nội quy ở trường có tác dụng gì? Nó chỉ có một tác dụng duy nhất, đó là CẤM. Cấm học sinh không được làm điều này, không được làm điều kia. Và như vậy, nó không có hiệu quả."
Cũng giống như ở nhà, ba mẹ cấm con đủ thứ thì đứa tò mó nó sẽ làm điều cấm để xem điều gì xảy ra. Hoặc đứa trẻ khác sẽ bị "đè bẹp", không dám làm chứ không phải do nhận ra điều đó không tốt.
Muốn giáo dục về sự khác nhau giữa đúng sai, phải làm sao cho các em có thể nhìn thấy, cảm nhận, thậm chí trải nghiệm những hệ quả từ hành vi của mình. Và hệ quả này không phải là hình phạt!
Ví dụ nè: một học sinh đánh bạn chấn thương, có thể đình chỉ, có thể phạt... Nhưng để làm gì nếu bản thân em không hiểu được những khó khăn, mất mát mình gây ra cho nạn nhân và gia đình họ?
Case study từ thực tế: làm sao cho trẻ "tự giác"?
Với học sinh tiểu học, bà Quyên từng áp dụng phần mềm quản lý hành vi cực hay: "Em nào xả rác thì bị trừ 1 điểm cá nhân và cả lớp, em nào nhặt rác thì được cộng. Các em sẽ tập trung vào nhặt rác, vì não người không được quy định để suy nghĩ theo thể phủ định. Tức là khi bảo 'đừng làm điều này', trẻ sẽ dễ dàng không tập trung vào việc tránh hành động đó."
Với những học sinh lớn tuổi, có xu hướng nổi loạn, điều quan trọng là thầy cô cần xây dựng được sự kết nối. Bà kể: "Lớp tôi chủ nhiệm từng có một em trốn học. Thay vì gọi ngay cho ba mẹ, tôi hỏi các em trong lớp xem ai biết bạn ấy đi đâu. Ban đầu các em dè dặt, nhưng khi tôi hỏi 'các con có muốn bạn lên lớp không?' thì có em mở lòng và chỉ nơi bạn đang chơi."
Sau đó, bà trực tiếp tới gặp học sinh này, nhẹ nhàng khuyên em quay lại trường. Các bạn cùng lớp cũng được động viên để rủ bạn về, cùng đi ăn, khuyên bạn đi học lại vì "lớp buồn hiu" khi thiếu một người.
Đây chính là cách ứng dụng hiệu quả tháp nhu cầu Maslow đó! Khi nhu cầu được "thuộc về" một tập thể được đáp ứng, trẻ sẽ gắn bó hơn và giảm hành vi nổi loạn. "Nếu làm thầy cô, coi học sinh như con mình thì tất cả các em đều rất đáng yêu. Vì tất cả những đứa trẻ có phản ứng bạo lực hay cá biệt đều có những tổn thương do người lớn tạo ra" - bà chia sẻ chạm tim
Không có em nào là "cá biệt" cả!
Bà giải thích thêm, bất kỳ đứa trẻ nào cũng đều khao khát sự kết nối, và khi thiếu đi sự kết nối này, chúng có thể trở nên nổi loạn, có hành vi gây sự chú ý. "Cần có người kết nối, đặt niềm tin" - bà nói.
Thời điểm còn làm giáo viên chủ nhiệm tại một trường ở quận 1 (TP.HCM), khi được hỏi về thông tin 1, 2 học sinh "cá biệt", bà Tô Thụy Diễm Quyên nghĩ mãi mà không thể gọi tên bất kỳ học sinh nào.
Lúc đó, bà nhận ra: trong mắt mình, không có em nào là cá biệt. Mỗi em đều có sự đáng yêu và dễ thương riêng. Khi mình thương học sinh và khiến học sinh thương thầy cô, các em sẽ không muốn làm thầy cô buồn, không dám hư hỏng, thiếu bài thiếu vở.
Hãy luôn động viên và chú ý đến những điều tốt, lợi thế hay sự thông minh của con, em mình. Nó sẽ tạo ra động lực rất lớn giúp trẻ phát triển vượt trội hơn bạn bè. Các nhà tâm lý học đã nghiên cứu và rút ra: "Bạn chỉ cần đối xử với một người theo cách mà bạn muốn người đó trở thành. Không lâu sau, người đó sẽ thật sự biến thành người mà bạn mong muốn."
Vậy giải pháp thay thế là gì?
Học sinh vi phạm kỷ luật là vì thiếu được dạy dỗ và yêu thương đúng cách. Các em có sự tổn thương. Nên biện pháp giáo dục là tăng cường chứ không phải đình chỉ học. Nhưng là tăng cường về mặt hỗ trợ tinh thần bằng cách trò chuyện và quan tâm nhiều hơn, các em ấy cần có người thấu hiểu và cảm thông. Mỗi trường nên thành lập ban chuyên trách hiểu rõ về tâm lý học sinh để hỗ trợ các em khi cần, chủ yếu là học sinh cá biệt.
Vậy nên, nói tới giáo dục học sinh thì việc làm sao cho các em "tự giáo dục" rất quan trọng. Làm sao cho các em nhận ra, hành vi nào được đề cao, được công nhận, chỉ ra trẻ nên làm gì chứ không phải luôn ngăn cấm. Khi học sinh lỡ vi phạm thì phải có những thầy cô tâm huyết, giỏi về tâm lý giáo dục để can thiệp.
Trong số các hình phạt thay thế, có thể cho học sinh vi phạm lao động công ích, tham gia hoạt động phục hồi (restorative justice), viết thư xin lỗi nạn nhân, tư vấn tâm lý bắt buộc, cho đến các buổi sinh hoạt để học sinh trình bày bài học mình rút ra từ lỗi vi phạm.
Chúng ta rất cần nghiên cứu những loại hình chế tài đa dạng dành cho đối tượng học sinh, để có thể áp dụng linh hoạt cho từng hành vi vi phạm cụ thể. Bởi nhiều em viết hàng chục bản kiểm điểm và thực sự không có cảm giác ăn năn gì khi viết dòng "em rất hối hận" cả
Thầy cô giỏi không phải người có nhiều bằng khen
Cuối cùng, chuyên gia Diễm Quyên nhấn mạnh câu nói đáng suy ngẫm: "Một người thầy giỏi không phải là người có nhiều bằng khen, mà là người có thể biến một đứa trẻ bình thường thành phi thường. Mỗi đứa trẻ đều có cơ hội phát triển thành một phiên bản tốt hơn nếu thầy cô có đủ kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm."
Bộ GD&ĐT cũng đã nghĩ tới điều này rồi nhé!
Thực tế, trong dự thảo nói trên, Bộ GD&ĐT cũng quy định một số hoạt động hỗ trợ để giúp học sinh khắc phục hành vi vi phạm như: khuyên bảo, động viên để các em tự nhận thức được hành vi vi phạm và hướng khắc phục; theo dõi, tư vấn, hỗ trợ học sinh trong quá trình khắc phục hành vi vi phạm; yêu cầu học sinh thực hiện một số hoạt động phù hợp để khắc phục…
Bộ GD&ĐT nêu mục đích giảm nhẹ hình thức kỷ luật đối với học sinh nhằm giáo dục, giúp đỡ học sinh tự nhận thức được hành vi vi phạm và tự giác điều chỉnh, khắc phục hậu quả, tự giác tu dưỡng, rèn luyện để tiến bộ đồng thời hình thành thói quen, lối sống kỷ luật.
Nguồn: kenh14.vn
Bộ GD&ĐT vừa thả "bom tấn" dự thảo mới về quy định khen thưởng và kỷ luật học sinh, đang mở cửa lấy ý kiến từ giờ đến 5/7 nè. Và điểm gây bão nhất? Bỏ hẳn hình thức đình chỉ học đối với học sinh vi phạm kỷ luật luôn!
Theo dự thảo mới, kỷ luật học sinh được chia theo 3 mức độ xịn sò: mức 1 là tự làm hại bản thân, mức 2 ảnh hưởng đến nhóm/lớp, mức 3 là "náo loạn" cả trường. Nhưng hình phạt thì nhẹ nhàng hơn hẳn, chỉ có nhắc nhở, xin lỗi (không ghi hồ sơ với học sinh tiểu học), hoặc tối đa là phê bình và viết tự kiểm điểm với các cấp trên.
"Đồng ý nhưng phải có plan B đủ mạnh"
Chuyên gia giáo dục Tô Thụy Diễm Quyên lên tiếng: việc bỏ đình chỉ học là hợp lý và nhân văn thật, nhưng phải có các biện pháp thay thế đủ mạnh, đủ thiết thực và đủ thấu cảm mới ổn!
Bà giải thích rõ luôn: mọi học sinh đều có quyền được học, tước quyền học tập có thể đẩy tương lai các em xuống vực thẳm. "Học sinh nghịch ngợm mà lại không cho đi học, thả ra ngoài xã hội thì càng lợi bất cập hại" - bà nói thẳng.
Bởi vì nhé, những em có hành vi cá biệt thường đã có hoàn cảnh đặc biệt, thiếu giáo dục từ gia đình rồi. Giờ lại cắt luôn nguồn giáo dục từ nhà trường thì chỉ càng tệ hơn thôi
"Học sinh bị đuổi học quay lại chưa chắc đã biết lỗi đâu, thậm chí đa phần các em còn ngông ngênh hơn nữa, kiểu bị quê mất mặt càng tỏ ra tự tôn để che đậy sự tự ti. Vậy thì đuổi học có ích gì?" - bà Quyên thẳng thắn.
Nhưng không đình chỉ không có nghĩa là "chill" tiếp
Tuy nhiên, chuyên gia này cũng nhấn mạnh: không đình chỉ học không có nghĩa là cứ thế tiếp tục như thường nhé! Phải có cách thức khác sát sao và triệt để hơn với các học sinh này mới được.
Học sinh có quyền tham gia mọi hoạt động giáo dục, nhưng cũng phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, tuân thủ nội quy khi ở trường. Fair game mà!
Nội quy chỉ biết cấm thì vô dụng
Bà Quyên kể một câu chuyện khá thú vị: "Có lần tập huấn cho hiệu trưởng, tôi có hỏi: Theo các thầy cô, bảng nội quy ở trường có tác dụng gì? Nó chỉ có một tác dụng duy nhất, đó là CẤM. Cấm học sinh không được làm điều này, không được làm điều kia. Và như vậy, nó không có hiệu quả."
Cũng giống như ở nhà, ba mẹ cấm con đủ thứ thì đứa tò mó nó sẽ làm điều cấm để xem điều gì xảy ra. Hoặc đứa trẻ khác sẽ bị "đè bẹp", không dám làm chứ không phải do nhận ra điều đó không tốt.
Muốn giáo dục về sự khác nhau giữa đúng sai, phải làm sao cho các em có thể nhìn thấy, cảm nhận, thậm chí trải nghiệm những hệ quả từ hành vi của mình. Và hệ quả này không phải là hình phạt!
Ví dụ nè: một học sinh đánh bạn chấn thương, có thể đình chỉ, có thể phạt... Nhưng để làm gì nếu bản thân em không hiểu được những khó khăn, mất mát mình gây ra cho nạn nhân và gia đình họ?
Case study từ thực tế: làm sao cho trẻ "tự giác"?
Với học sinh tiểu học, bà Quyên từng áp dụng phần mềm quản lý hành vi cực hay: "Em nào xả rác thì bị trừ 1 điểm cá nhân và cả lớp, em nào nhặt rác thì được cộng. Các em sẽ tập trung vào nhặt rác, vì não người không được quy định để suy nghĩ theo thể phủ định. Tức là khi bảo 'đừng làm điều này', trẻ sẽ dễ dàng không tập trung vào việc tránh hành động đó."
Với những học sinh lớn tuổi, có xu hướng nổi loạn, điều quan trọng là thầy cô cần xây dựng được sự kết nối. Bà kể: "Lớp tôi chủ nhiệm từng có một em trốn học. Thay vì gọi ngay cho ba mẹ, tôi hỏi các em trong lớp xem ai biết bạn ấy đi đâu. Ban đầu các em dè dặt, nhưng khi tôi hỏi 'các con có muốn bạn lên lớp không?' thì có em mở lòng và chỉ nơi bạn đang chơi."
Sau đó, bà trực tiếp tới gặp học sinh này, nhẹ nhàng khuyên em quay lại trường. Các bạn cùng lớp cũng được động viên để rủ bạn về, cùng đi ăn, khuyên bạn đi học lại vì "lớp buồn hiu" khi thiếu một người.
Đây chính là cách ứng dụng hiệu quả tháp nhu cầu Maslow đó! Khi nhu cầu được "thuộc về" một tập thể được đáp ứng, trẻ sẽ gắn bó hơn và giảm hành vi nổi loạn. "Nếu làm thầy cô, coi học sinh như con mình thì tất cả các em đều rất đáng yêu. Vì tất cả những đứa trẻ có phản ứng bạo lực hay cá biệt đều có những tổn thương do người lớn tạo ra" - bà chia sẻ chạm tim
Không có em nào là "cá biệt" cả!
Bà giải thích thêm, bất kỳ đứa trẻ nào cũng đều khao khát sự kết nối, và khi thiếu đi sự kết nối này, chúng có thể trở nên nổi loạn, có hành vi gây sự chú ý. "Cần có người kết nối, đặt niềm tin" - bà nói.
Thời điểm còn làm giáo viên chủ nhiệm tại một trường ở quận 1 (TP.HCM), khi được hỏi về thông tin 1, 2 học sinh "cá biệt", bà Tô Thụy Diễm Quyên nghĩ mãi mà không thể gọi tên bất kỳ học sinh nào.
Lúc đó, bà nhận ra: trong mắt mình, không có em nào là cá biệt. Mỗi em đều có sự đáng yêu và dễ thương riêng. Khi mình thương học sinh và khiến học sinh thương thầy cô, các em sẽ không muốn làm thầy cô buồn, không dám hư hỏng, thiếu bài thiếu vở.
Hãy luôn động viên và chú ý đến những điều tốt, lợi thế hay sự thông minh của con, em mình. Nó sẽ tạo ra động lực rất lớn giúp trẻ phát triển vượt trội hơn bạn bè. Các nhà tâm lý học đã nghiên cứu và rút ra: "Bạn chỉ cần đối xử với một người theo cách mà bạn muốn người đó trở thành. Không lâu sau, người đó sẽ thật sự biến thành người mà bạn mong muốn."
Vậy giải pháp thay thế là gì?
Học sinh vi phạm kỷ luật là vì thiếu được dạy dỗ và yêu thương đúng cách. Các em có sự tổn thương. Nên biện pháp giáo dục là tăng cường chứ không phải đình chỉ học. Nhưng là tăng cường về mặt hỗ trợ tinh thần bằng cách trò chuyện và quan tâm nhiều hơn, các em ấy cần có người thấu hiểu và cảm thông. Mỗi trường nên thành lập ban chuyên trách hiểu rõ về tâm lý học sinh để hỗ trợ các em khi cần, chủ yếu là học sinh cá biệt.
Vậy nên, nói tới giáo dục học sinh thì việc làm sao cho các em "tự giáo dục" rất quan trọng. Làm sao cho các em nhận ra, hành vi nào được đề cao, được công nhận, chỉ ra trẻ nên làm gì chứ không phải luôn ngăn cấm. Khi học sinh lỡ vi phạm thì phải có những thầy cô tâm huyết, giỏi về tâm lý giáo dục để can thiệp.
Trong số các hình phạt thay thế, có thể cho học sinh vi phạm lao động công ích, tham gia hoạt động phục hồi (restorative justice), viết thư xin lỗi nạn nhân, tư vấn tâm lý bắt buộc, cho đến các buổi sinh hoạt để học sinh trình bày bài học mình rút ra từ lỗi vi phạm.
Chúng ta rất cần nghiên cứu những loại hình chế tài đa dạng dành cho đối tượng học sinh, để có thể áp dụng linh hoạt cho từng hành vi vi phạm cụ thể. Bởi nhiều em viết hàng chục bản kiểm điểm và thực sự không có cảm giác ăn năn gì khi viết dòng "em rất hối hận" cả
Thầy cô giỏi không phải người có nhiều bằng khen
Cuối cùng, chuyên gia Diễm Quyên nhấn mạnh câu nói đáng suy ngẫm: "Một người thầy giỏi không phải là người có nhiều bằng khen, mà là người có thể biến một đứa trẻ bình thường thành phi thường. Mỗi đứa trẻ đều có cơ hội phát triển thành một phiên bản tốt hơn nếu thầy cô có đủ kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm."
Bộ GD&ĐT cũng đã nghĩ tới điều này rồi nhé!
Thực tế, trong dự thảo nói trên, Bộ GD&ĐT cũng quy định một số hoạt động hỗ trợ để giúp học sinh khắc phục hành vi vi phạm như: khuyên bảo, động viên để các em tự nhận thức được hành vi vi phạm và hướng khắc phục; theo dõi, tư vấn, hỗ trợ học sinh trong quá trình khắc phục hành vi vi phạm; yêu cầu học sinh thực hiện một số hoạt động phù hợp để khắc phục…
Bộ GD&ĐT nêu mục đích giảm nhẹ hình thức kỷ luật đối với học sinh nhằm giáo dục, giúp đỡ học sinh tự nhận thức được hành vi vi phạm và tự giác điều chỉnh, khắc phục hậu quả, tự giác tu dưỡng, rèn luyện để tiến bộ đồng thời hình thành thói quen, lối sống kỷ luật.
Nguồn: kenh14.vn