Thật sự mà nói, trong vài thập kỷ tới, môi trường suy thoái + Trái Đất nóng lên + thời tiết "mood swing" liên tục sẽ khiến sức khỏe con người phải đối mặt với vô vàn nguy cơ đấy các bạn ơi.
Nhìn lại các đại dịch trong quá khứ là biết ngay: nhiệt độ, lượng mưa và độ ẩm thay đổi = dịch bệnh lan nhanh kinh hoàng luôn
Phải kể đến case kinh điển là dịch sốt vàng da mùa hè năm 1878 tại miền Nam nước Mỹ. Thủ phạm? Virus do muỗi vằn (Aedes Aegypti) truyền sang người. Con số thiệt hại: khoảng 100.000 người mắc bệnh, 20.000 người mất mạng Thiệt hại kinh tế lúc đó lên tới 200 triệu đô la luôn á!
Suốt thế kỷ 18 và 19, sốt vàng da là nỗi ám ảnh thường niên của các thành phố lớn ở hạ lưu sông Mississipi. Từ tháng 7 đến tháng 10 hằng năm, dịch bệnh này làm tê liệt toàn bộ hoạt động xã hội và thương mại của cả nước Mỹ (theo Báo cáo của Thượng viện Hoa Kỳ năm 1911).
Loạt ảnh thế kỷ 19 này cho thấy triệu chứng của bệnh sốt vàng: người bệnh sốt cao, vàng da, thể nặng thì chảy máu mũi, nôn máu hoặc đi ngoài phân đen, suy nhiều cơ quan Tỷ lệ tử vong ở thể nặng từ 20% đến 50%, các thể khác dưới 5%. Nguyên nhân? Muỗi vằn Aedes Aegypti truyền virus. Nguồn ảnh: https://scopeblog.stanford.edu/
Mãi đến năm 1911, người ta mới chịu đậy nắp thùng nước và bể chứa sau khi dùng. Động thái này đã giúp giảm số lượng muỗi sinh sôi đáng kể. Nhưng phải đến tận cuối thế kỷ 20, các nhà khoa học mới hiểu tại sao có những thời điểm dịch bệnh lại bùng phát dữ dội hơn bao giờ hết.
Từ năm 1793 đến 1905, đã có 9 đợt dịch sốt vàng da cực khủng khiếp, trong đó 7 đợt trùng với các đợt El Nino lớn. Trùng hợp? Chắc là không đâu!
Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí của Hiệp hội Khí tượng Hoa Kỳ năm 1999, hiện tượng El Nino chính là điều kiện "vàng" để muỗi vằn lây truyền bệnh sốt vàng da. El Nino và đại dịch năm 1878 là một trong những sự kiện được nhớ đến nhiều nhất.
Dự đoán biến đổi khí hậu trong tương lai sẽ ảnh hưởng thế nào đến sự lây lan của bệnh truyền nhiễm? Khó lắm bạn ơi! Vì nó phụ thuộc vào tương tác siêu phức tạp giữa khí hậu, thiên nhiên và con người.
Tuy nhiên, số liệu hàng năm về một số bệnh truyền nhiễm do virus như cúm mùa, sốt vàng da đã cho thấy có liên hệ rõ ràng rồi đấy
Theo Hội đồng liên chính phủ về biến đổi khí hậu, hoạt động của con người đã làm Trái Đất nóng lên, cụ thể nhiệt độ đã tăng khoảng 1°C rồi. Nếu cứ tiếp tục như vậy, nhiệt độ có thể tăng thêm đến 1,5°C trong khoảng từ năm 2030 đến năm 2052.
Điều này đồng nghĩa với việc thế giới sẽ chứng kiến nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan hơn: hạn hán, lũ lụt, nóng bức khủng khiếp. Những thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa và độ ẩm sẽ tác động mạnh đến hệ sinh thái động thực vật toàn cầu. Ví dụ, các loại virus vốn chỉ có ở động vật giờ có thể lây sang con người qua trung gian là côn trùng
Chưa có bằng chứng nào chứng minh biến đổi khí hậu trực tiếp tác động đến COVID-19, nhưng đã có tranh luận gay gắt về chuyện này rồi đấy. Các nhà nghiên cứu cho rằng sự lây lan nhanh của loại virus này giữa các loài có thể tạo ra các bệnh mới mà con người ít có khả năng miễn dịch.
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến sự lây lan của virus bao gồm:
• Trung gian truyền bệnh (hay côn trùng)
• Vật chủ
• Hoạt động của con người
• Hệ thống miễn dịch ️
Các loại côn trùng truyền bệnh như muỗi, ve và đom đóm là sinh vật máu lạnh. Tức là chúng không thể tự điều chỉnh nhiệt độ cơ thể và chịu ảnh hưởng cực mạnh bởi nhiệt độ bên ngoài.
Khi nhiệt độ tăng đột ngột và quá cao, một số loài côn trùng có thể chết. Nhưng nếu nhiệt độ tăng nhẹ và từ từ thì lại là điều kiện tuyệt vời cho chúng phát triển. Thời tiết ấm hơn = thức ăn nhiều hơn = sinh sôi mạnh mẽ hơn! Về lý thuyết, nhiệt độ tăng do biến đổi khí hậu có thể làm tăng khả năng con người tiếp xúc với côn trùng, hoặc làm tăng tỷ lệ số người bị côn trùng cắn.
Lý do gì? Vì thiên nhiên vốn đã chia vùng sẵn cho các loài rồi. Có một phạm vi khí hậu nhất định mà côn trùng có thể tồn tại và sinh sản. Nên khi khí hậu thay đổi theo hướng ấm lên, côn trùng buộc phải thay đổi phạm vi địa lý hoặc tiến hóa để thích nghi. Những thay đổi này có thể dẫn đến các bệnh truyền nhiễm mới nổi, điển hình là COVID-19, SARS, MERS... đã xảy ra trong 20 năm qua
Một nghiên cứu trên tạp chí Nature năm 2008 cho thấy các bệnh truyền nhiễm do trung gian truyền bệnh gây ra chiếm khoảng 30% trong số tất cả các bệnh truyền nhiễm mới nổi ở thập kỷ trước. Điều đáng lo là chúng đang tăng từng ngày
Nguồn: soha.vn