Cái máy thần thánh này là gì mà cả thế giới phải "quỳ lạy"?
Quang khắc (photolithography) nghe fancy vậy thôi chứ bắt nguồn từ tiếng Latin, nghĩa là kỹ thuật in bằng ánh sáng. Hồi xưa người ta in bằng cách khắc lên đá rồi ép giấy vào, sau nâng cấp lên dùng tấm chì. Còn giờ? In bằng... ánh sáng luôn! Xịn sò chưa!
Máy quang khắc cực tím EUV - literally một kỳ quan công nghệ đỉnh của đỉnh. Tưởng tượng nha: một thiết bị phun ra 50.000 giọt thiếc nóng chảy siêu nhỏ mỗi giây (crazy đúng không?). Rồi một tia laser cực mạnh sẽ nổ tung mỗi giọt hai lần liên tiếp - lần đầu tạo hình chuẩn xác, lần hai làm bay hơi thành plasma luôn
Plasma này phát ra bức xạ cực tím (EUV), được hội tụ thành chùm và bắn qua một loạt gương. Mấy tấm gương này nhẵn đến mức nếu phóng to bằng cỡ nước Đức thì sẽ không có vết lồi nào cao quá một milimét đâu! (sờ vô chắc trơn hơn cả da em )
Cuối cùng, chùm EUV chạm vào tấm silicon wafer - cũng là một kiệt tác khoa học vật liệu luôn nha. Độ chính xác kiểu gì? Tương đương với việc đứng trên Trái Đất bắn cung trúng quả táo trên Mặt Trăng á!
Nhờ vậy mà máy EUV có thể tạo hình các linh kiện bán dẫn trên wafer với kích thước chỉ năm nanomet thôi. Tức là bằng chiều dài móng tay bạn mọc ra sau... năm giây! Tấm wafer này chứa hàng tỷ, thậm chí hàng nghìn tỷ linh kiện bán dẫn, cuối cùng trở thành chip máy tính đó
Một chiếc máy EUV gồm hơn 100.000 bộ phận, giá khoảng 120 triệu USD (đọc số 0 mà choáng ), và phải vận chuyển bằng... 40 container hàng hóa cơ!
Nghe có vẻ vô lý nhưng đúng là có vậy: nhu cầu về cái máy 120 triệu đô này vượt xa nguồn cung, mà chỉ có MỘT công ty trên đời sản xuất được!
Đó là ASML - một công ty của Hà Lan, gần như độc quyền sản xuất máy quang khắc để làm chip. ASML có giá trị vốn hóa thị trường hơn 150 tỷ đô, cao hơn cả IBM và chỉ thấp hơn Tesla một tí thôi nha!
Công nghệ quang khắc EUV được nghiên cứu từ những năm 1980 nhưng mấy năm gần đây mới đưa vào sản xuất hàng loạt. Công nghệ này cho phép các hãng chip tiếp tục thu nhỏ chip vì bước sóng ngắn hơn của ánh sáng EUV có thể in các linh kiện ở quy mô nanomet.
Các công ty khác như Nikon và Canon thì chỉ sản xuất được máy quang khắc đời cũ không dùng EUV, nên chỉ làm được chip thế hệ cũ cho các ứng dụng đơn giản thôi. Họ có kinh nghiệm, chuyên môn nhiều thập kỷ nhưng vẫn chưa đủ để bắt kịp ASML 
Trung Quốc cũng như nhiều nước khác hầu như zero kinh nghiệm về quang khắc. Bất kỳ công ty nào muốn phát triển kỹ thuật EUV phải bắt đầu lại từ con số 0 luôn.
Phải thu hẹp khoảng cách với hàng tỷ đô, hàng chục năm kinh nghiệm của ASML, kinh nghiệm tích lũy và kiến thức của hàng chục nghìn nhân viên. Chính ASML ước tính công nghệ tiên tiến nhất của họ phức tạp đến mức phải mất ít nhất 15 năm để công ty khác có thể copy được!
ASML là công ty chuyên chế tạo máy sản xuất chip bán dẫn gần biên giới với Bỉ. Cuối năm 2021, nó được vinh danh là công ty công nghệ đại chúng lớn nhất châu Âu theo vốn hóa thị trường, được thúc đẩy bởi nhu cầu thiết bị và tình trạng thiếu chip toàn cầu. ASML được tách ra từ tập đoàn điện tử khổng lồ Philips của Hà Lan vào năm 1984.
Các chuyên gia mô tả ASML như một "nút thắt cổ chai": Công ty tuyên bố họ có từ 80-85% thị phần tổng thể cho các hệ thống quang khắc. Còn với loại máy quang khắc làm chip tiên tiến nhất (EUV), thị phần đó là... 100% luôn! Boss final vãi
Chris Miller, phó giáo sư lịch sử quốc tế tại Đại học Tufts (đang viết sách về lịch sử địa chính trị của chip máy tính), cho thấy định giá của ASML đã tăng lên hơn 300 tỷ đô và giá cổ phiếu tăng hơn gấp đôi kể từ đầu năm 2020.
Ngày càng có nhiều đồn đoán rằng ASML có thể trở thành công ty đầu tiên của châu Âu được định giá trên 1 nghìn tỷ đô la!
Việc chuyển đổi sang EUV kéo dài và tốn kém vô cùng. Công ty đã phải thuyết phục khách hàng - bao gồm Intel, Samsung và TSMC (công ty sản xuất chất bán dẫn Đài Loan) mua cổ phần để có đủ tiền nghiên cứu.
Đến khi ra mắt các máy EUV thương mại đầu tiên vào năm 2017, quá trình này đã "đốt" 9 tỷ đô la! Nhưng phần thưởng thì quá xứng đáng. Giờ đây là công ty duy nhất cung cấp máy EUV cho sản xuất chip tiên tiến nhất trong điện thoại và máy tính cho các ông lớn trong ngành
Tính đến tháng 9 năm 2021, công ty đã bán được 125 máy EUV. Nghe có vẻ ít nhưng thực ra không có nhiều công ty có khả năng sản xuất loại chip tiên tiến nhất bằng những chiếc máy này đâu nha!
Vào tháng 4 năm 2021, một báo cáo của hiệp hội công nghiệp bán dẫn và Tập đoàn tư vấn Boston cảnh báo rằng các quy tắc xuất khẩu đã khuyến khích Trung Quốc phát triển các nhà sản xuất máy móc thiết bị chip thay thế. Thiết bị điện tử vi mô Thượng Hải là một công ty được xác định sẽ thay thế ASML tại Trung Quốc. Liệu có thành công? Hẹn xem sau 15 năm nữa nhé!
Nguồn: soha.vn
Quang khắc (photolithography) nghe fancy vậy thôi chứ bắt nguồn từ tiếng Latin, nghĩa là kỹ thuật in bằng ánh sáng. Hồi xưa người ta in bằng cách khắc lên đá rồi ép giấy vào, sau nâng cấp lên dùng tấm chì. Còn giờ? In bằng... ánh sáng luôn! Xịn sò chưa!
Máy quang khắc cực tím EUV - literally một kỳ quan công nghệ đỉnh của đỉnh. Tưởng tượng nha: một thiết bị phun ra 50.000 giọt thiếc nóng chảy siêu nhỏ mỗi giây (crazy đúng không?). Rồi một tia laser cực mạnh sẽ nổ tung mỗi giọt hai lần liên tiếp - lần đầu tạo hình chuẩn xác, lần hai làm bay hơi thành plasma luôn
Plasma này phát ra bức xạ cực tím (EUV), được hội tụ thành chùm và bắn qua một loạt gương. Mấy tấm gương này nhẵn đến mức nếu phóng to bằng cỡ nước Đức thì sẽ không có vết lồi nào cao quá một milimét đâu! (sờ vô chắc trơn hơn cả da em )
Cuối cùng, chùm EUV chạm vào tấm silicon wafer - cũng là một kiệt tác khoa học vật liệu luôn nha. Độ chính xác kiểu gì? Tương đương với việc đứng trên Trái Đất bắn cung trúng quả táo trên Mặt Trăng á!
Nhờ vậy mà máy EUV có thể tạo hình các linh kiện bán dẫn trên wafer với kích thước chỉ năm nanomet thôi. Tức là bằng chiều dài móng tay bạn mọc ra sau... năm giây! Tấm wafer này chứa hàng tỷ, thậm chí hàng nghìn tỷ linh kiện bán dẫn, cuối cùng trở thành chip máy tính đó
Một chiếc máy EUV gồm hơn 100.000 bộ phận, giá khoảng 120 triệu USD (đọc số 0 mà choáng ), và phải vận chuyển bằng... 40 container hàng hóa cơ!
Nghe có vẻ vô lý nhưng đúng là có vậy: nhu cầu về cái máy 120 triệu đô này vượt xa nguồn cung, mà chỉ có MỘT công ty trên đời sản xuất được!
Đó là ASML - một công ty của Hà Lan, gần như độc quyền sản xuất máy quang khắc để làm chip. ASML có giá trị vốn hóa thị trường hơn 150 tỷ đô, cao hơn cả IBM và chỉ thấp hơn Tesla một tí thôi nha!
Công nghệ quang khắc EUV được nghiên cứu từ những năm 1980 nhưng mấy năm gần đây mới đưa vào sản xuất hàng loạt. Công nghệ này cho phép các hãng chip tiếp tục thu nhỏ chip vì bước sóng ngắn hơn của ánh sáng EUV có thể in các linh kiện ở quy mô nanomet.
Các công ty khác như Nikon và Canon thì chỉ sản xuất được máy quang khắc đời cũ không dùng EUV, nên chỉ làm được chip thế hệ cũ cho các ứng dụng đơn giản thôi. Họ có kinh nghiệm, chuyên môn nhiều thập kỷ nhưng vẫn chưa đủ để bắt kịp ASML
Trung Quốc cũng như nhiều nước khác hầu như zero kinh nghiệm về quang khắc. Bất kỳ công ty nào muốn phát triển kỹ thuật EUV phải bắt đầu lại từ con số 0 luôn.
Phải thu hẹp khoảng cách với hàng tỷ đô, hàng chục năm kinh nghiệm của ASML, kinh nghiệm tích lũy và kiến thức của hàng chục nghìn nhân viên. Chính ASML ước tính công nghệ tiên tiến nhất của họ phức tạp đến mức phải mất ít nhất 15 năm để công ty khác có thể copy được!
ASML là công ty chuyên chế tạo máy sản xuất chip bán dẫn gần biên giới với Bỉ. Cuối năm 2021, nó được vinh danh là công ty công nghệ đại chúng lớn nhất châu Âu theo vốn hóa thị trường, được thúc đẩy bởi nhu cầu thiết bị và tình trạng thiếu chip toàn cầu. ASML được tách ra từ tập đoàn điện tử khổng lồ Philips của Hà Lan vào năm 1984.
Các chuyên gia mô tả ASML như một "nút thắt cổ chai": Công ty tuyên bố họ có từ 80-85% thị phần tổng thể cho các hệ thống quang khắc. Còn với loại máy quang khắc làm chip tiên tiến nhất (EUV), thị phần đó là... 100% luôn! Boss final vãi
Chris Miller, phó giáo sư lịch sử quốc tế tại Đại học Tufts (đang viết sách về lịch sử địa chính trị của chip máy tính), cho thấy định giá của ASML đã tăng lên hơn 300 tỷ đô và giá cổ phiếu tăng hơn gấp đôi kể từ đầu năm 2020.
Ngày càng có nhiều đồn đoán rằng ASML có thể trở thành công ty đầu tiên của châu Âu được định giá trên 1 nghìn tỷ đô la!
Việc chuyển đổi sang EUV kéo dài và tốn kém vô cùng. Công ty đã phải thuyết phục khách hàng - bao gồm Intel, Samsung và TSMC (công ty sản xuất chất bán dẫn Đài Loan) mua cổ phần để có đủ tiền nghiên cứu.
Đến khi ra mắt các máy EUV thương mại đầu tiên vào năm 2017, quá trình này đã "đốt" 9 tỷ đô la! Nhưng phần thưởng thì quá xứng đáng. Giờ đây là công ty duy nhất cung cấp máy EUV cho sản xuất chip tiên tiến nhất trong điện thoại và máy tính cho các ông lớn trong ngành
Tính đến tháng 9 năm 2021, công ty đã bán được 125 máy EUV. Nghe có vẻ ít nhưng thực ra không có nhiều công ty có khả năng sản xuất loại chip tiên tiến nhất bằng những chiếc máy này đâu nha!
Vào tháng 4 năm 2021, một báo cáo của hiệp hội công nghiệp bán dẫn và Tập đoàn tư vấn Boston cảnh báo rằng các quy tắc xuất khẩu đã khuyến khích Trung Quốc phát triển các nhà sản xuất máy móc thiết bị chip thay thế. Thiết bị điện tử vi mô Thượng Hải là một công ty được xác định sẽ thay thế ASML tại Trung Quốc. Liệu có thành công? Hẹn xem sau 15 năm nữa nhé!
Nguồn: soha.vn