Hơn nửa thế kỷ qua, giới học thuật cứ đâm đầu vào nghiên cứu Cryptic B như mắc bug não, nhưng chả ai crack nổi. Thế mà giờ đây, bức màn bí ẩn này cuối cùng cũng đã bị vén lên rồi các bạn ơi!
**Từ "mission impossible" đến "ezpz lemon squeezy"**
Trong hơn 50 năm qua, Cryptic B là cơn ác mộng của mọi nhà nghiên cứu. Khác với anh em Cryptic A (đã được giải mã từ năm 1955 bởi học giả Józef Milik), thằng Cryptic B này hardcore vãi chưởng luôn á! Nó chỉ xuất hiện lẻ tẻ trên hai cuộn giấy 4Q362 và 4Q363, cộng thêm vài dấu vết mờ nhạt rải rác khắp nơi.
Tư liệu ít ỏi đến mức nhiều chuyên gia đỉnh cao phải bó tay, kể cả khi xài cả machine learning hiện đại vào thì vẫn... flop!
Nhưng Emmanuel Oliveiro từ Đại học Groningen không phải dạng bỏ cuộc dễ dàng đâu nhé! Anh bạn này lấy cảm hứng từ tiền bối, cầm giả thuyết rằng Cryptic B hoạt động theo kiểu "mật mã thay thế đơn" (tức mỗi ký hiệu = một chữ cái) rồi... cày như trâu luôn!
**Plot twist: Tất cả bắt đầu từ từ "Yisrael"**
Bước ngoặt lịch sử xảy ra khi công nghệ hồng ngoại độ phân giải cao kết hợp với IQ 200 của Oliveiro. Khi zoom vào một chuỗi 5 ký tự bí ẩn, bác ý chợt nhận ra: "ê đợi đã, cái này trông giống từ 'Yisrael' (Israel) trong tiếng Do Thái cổ mà!"
"Sau khi phát hiện ra Yisrael, mọi thứ đã thay đổi", Oliveiro chia sẻ với tờ Haaretz. Từ 5 ký tự gốc này, toàn bộ hệ thống mật mã bắt đầu sụp đổ như domino. Và bùm! Chỉ trong hai tháng (TWO MONTHS nhé các bạn, so với mấy chục năm bế tắc thì đây là tốc độ Flash luôn), ông đã giải được 17/22 chữ cái của bảng chữ cái bí ẩn này!
**Vậy nội dung là gì? Có phải thần chú dark magic không? **
Trước giờ mọi người cứ nghĩ Cryptic B chứa toàn bí mật siêu nhiên, lời tiên tri đen tối hay ma thuật huyền bí gì đó. Nhưng plot twist nữa: sự thật lại wholesome hơn nhiều!
Hóa ra những dòng chữ này chỉ là... ghi chép học thuật và nghi lễ thôi! Kiểu như các thành ngữ Kinh thánh quen thuộc, tham chiếu đến vùng đất Judah, hay các mô típ truyền thống kiểu "những chiếc lều của Jacob". Oliveiro còn phát hiện luôn các cấu trúc số học giống hệt công thức ghi niên đại trong sách Ezra.
Kết luận: Cryptic B không phải để giấu gì xấu xa, mà là... flex địa vị! Trong cộng đồng Qumran cổ đại, việc xài một hệ thống chữ viết phức tạp thế này là đặc quyền của giới tinh hoa hoặc những cao thủ chép sách. Nét chữ trên mảnh vỡ tuy hơi phóng khoáng nhưng cực kỳ chính xác, chứng tỏ được viết bởi những bàn tay lão luyện chứ không phải newbie đâu nhé!
**Tương lai như thế nào?**
Công trình của Emmanuel Oliveiro được đăng trên tạp chí uy tín Dead Sea Discoveries, chính thức đưa ông lên hàng "legend" trong giới học thuật. Dù vẫn còn 5 ký tự chưa được xác định (do thiếu tư liệu mẫu), nhưng việc đọc được Cryptic B đã mở ra cả một chân trời mới để hiểu về đời sống trí tuệ và cấu trúc xã hội thời xưa.
Nguồn: genk.vn