Không cần biết bạn follow ai hay có bao nhiêu friend, TikTok vẫn hiểu rõ bạn thích gì đến mức đáng sợ Và đây chính là món "ngon" mà nước Mỹ đang thèm thuồng khi muốn thâu tóm app này!
Drama giữa TikTok và Mỹ lại nóng lên một lần nữa khi ByteDance - ông chủ Trung Quốc của app - vừa ký deal chuyển quyền kiểm soát hoạt động TikTok tại Mỹ cho các nhà đầu tư Mỹ và quốc tế, trong đó có Oracle.
Nhưng plot twist ở đây không phải là việc deal được ký hay không, mà là quyền sở hữu thuật toán - cái "viên ngọc quý" của TikTok - vẫn đang... mập mờ lắm luôn! Vậy thuật toán này xịn đến mức nào mà ByteDance từng tuyên bố thà đóng cửa app tại Mỹ còn hơn phải bán nó?
TikTok đọc vị bạn như thế nào cho chuẩn vậy?
Câu trả lời nằm ở chỗ TikTok hiểu người dùng theo một cách hoàn toàn khác biệt so với các nền tảng mạng xã hội truyền thống kiểu Facebook hay Instagram. Trong khi Meta xây dựng thuật toán dựa trên "social graph" - tức mạng lưới bạn bè và người bạn follow - thì TikTok lại chơi theo kiểu "interest signals" hay tín hiệu sở thích.
Đây chính là điểm khác biệt cốt lõi giải thích tại sao TikTok có thể gợi ý content chuẩn gu ngay cả khi bạn chẳng có người quen nào trên app.
Facebook và Instagram hoạt động theo logic: bạn sẽ thích những gì bạn bè bạn thích. TikTok lật ngược hoàn toàn: bạn sẽ thích những gì phù hợp với sở thích của bạn, bất kể ai tạo ra nó hay ai đang xem. Đây là lý do tại sao lần đầu mở TikTok mà chưa follow ai, app vẫn có thể nhanh chóng "bắt sóng" và show những video bạn thích chỉ sau vài lượt vuốt thôi!
Các chuyên gia phân tích cho rằng không chỉ riêng thuật toán, mà là cách nó kết hợp với định dạng video ngắn đã làm TikTok thành công toàn cầu. Định dạng video ngắn giúp thuật toán TikTok trở nên linh hoạt hơn nhiều và thậm chí có khả năng track được những thay đổi trong sở thích của bạn theo thời gian.
Đặc biệt, thuật toán có thể chi tiết đến mức nó biết bạn thích gì trong từng khoảng thời gian nhất định trong ngày luôn - ví dụ bạn có thể thích xem video nấu ăn vào buổi trưa nhưng lại thích video hài kịch vào lúc 11 giờ đêm
Một nghiên cứu do các nhà nghiên cứu từ Mỹ và Đức công bố năm ngoái đã phát hiện điều thú vị: thuật toán TikTok "khai thác sở thích người dùng trong 30% đến 50% video gợi ý" sau khi kiểm tra dữ liệu từ 347 người dùng TikTok và 5 bot tự động. Nói cách khác, từ 50% đến 70% video bạn xem trên TikTok thực ra nằm ngoài sở thích đã biết của bạn đó!
Tại sao TikTok lại làm vậy? Các nhà nghiên cứu giải thích trong bài báo "TikTok and the Art of Personalization" rằng thuật toán chọn gợi ý một số lượng lớn video khám phá nhằm hai mục đích: suy luận tốt hơn sở thích người dùng hoặc tối đa hóa khả năng giữ chân người dùng bằng cách gợi ý nhiều video nằm ngoài sở thích đã biết.
Đây chính là nghệ thuật cá nhân hóa - không chỉ cho bạn những gì bạn biết mình thích, mà còn giúp bạn khám phá những thứ bạn chưa biết mình sẽ thích nữa! Nghe xong mà muốn bái phục luôn
Lợi thế của người đi trước
TikTok cũng có lợi thế từ việc được build cho thiết bị di động ngay từ đầu, thay vì phải điều chỉnh giao diện từ màn hình máy tính như các nền tảng đối thủ. Việc gia nhập sớm vào thị trường video ngắn cũng mang lại lợi thế lớn cho người đi trước. Instagram của Meta không ra mắt Reels cho đến năm 2020 trong khi YouTube của Alphabet ra mắt Shorts vào năm 2021 - cả hai đều tụt hậu TikTok nhiều năm về dữ liệu và kinh nghiệm phát triển sản phẩm rồi.
Chính sức mạnh của thuật toán này giải thích tại sao Mỹ khao khát thâu tóm TikTok. Rush Doshi, người từng phục vụ tại Hội đồng An ninh Quốc gia dưới Tổng thống Joe Biden, đặt câu hỏi trên mạng xã hội X rằng không rõ liệu thuật toán đã được chuyển giao, cấp phép hay vẫn thuộc sở hữu và kiểm soát bởi công ty mẹ tại Trung Quốc, với Oracle chỉ cung cấp "giám sát". Đây là câu hỏi then chốt vì thuật toán được coi là cốt lõi cho thành công toàn cầu của TikTok đấy!
Theo thỏa thuận được công bố, ByteDance sẽ duy trì quyền sở hữu hoạt động kinh doanh TikTok tại Mỹ nhưng nhường quyền kiểm soát dữ liệu, nội dung và thuật toán của ứng dụng cho liên doanh.
Liên doanh sẽ xử lý dữ liệu người dùng Mỹ và thuật toán, trong khi một bộ phận riêng vẫn thuộc sở hữu hoàn toàn của ByteDance sẽ kiểm soát các hoạt động kinh doanh tạo doanh thu như thương mại điện tử và quảng cáo. Thực thể TikTok Mỹ do ByteDance kiểm soát sẽ là thực thể tạo doanh thu, trong khi liên doanh mới sẽ nhận một phần doanh thu cho các dịch vụ công nghệ và dữ liệu.
Nguồn: genk.vn
Drama giữa TikTok và Mỹ lại nóng lên một lần nữa khi ByteDance - ông chủ Trung Quốc của app - vừa ký deal chuyển quyền kiểm soát hoạt động TikTok tại Mỹ cho các nhà đầu tư Mỹ và quốc tế, trong đó có Oracle.
Nhưng plot twist ở đây không phải là việc deal được ký hay không, mà là quyền sở hữu thuật toán - cái "viên ngọc quý" của TikTok - vẫn đang... mập mờ lắm luôn! Vậy thuật toán này xịn đến mức nào mà ByteDance từng tuyên bố thà đóng cửa app tại Mỹ còn hơn phải bán nó?
TikTok đọc vị bạn như thế nào cho chuẩn vậy?
Câu trả lời nằm ở chỗ TikTok hiểu người dùng theo một cách hoàn toàn khác biệt so với các nền tảng mạng xã hội truyền thống kiểu Facebook hay Instagram. Trong khi Meta xây dựng thuật toán dựa trên "social graph" - tức mạng lưới bạn bè và người bạn follow - thì TikTok lại chơi theo kiểu "interest signals" hay tín hiệu sở thích.
Đây chính là điểm khác biệt cốt lõi giải thích tại sao TikTok có thể gợi ý content chuẩn gu ngay cả khi bạn chẳng có người quen nào trên app.
Facebook và Instagram hoạt động theo logic: bạn sẽ thích những gì bạn bè bạn thích. TikTok lật ngược hoàn toàn: bạn sẽ thích những gì phù hợp với sở thích của bạn, bất kể ai tạo ra nó hay ai đang xem. Đây là lý do tại sao lần đầu mở TikTok mà chưa follow ai, app vẫn có thể nhanh chóng "bắt sóng" và show những video bạn thích chỉ sau vài lượt vuốt thôi!
Các chuyên gia phân tích cho rằng không chỉ riêng thuật toán, mà là cách nó kết hợp với định dạng video ngắn đã làm TikTok thành công toàn cầu. Định dạng video ngắn giúp thuật toán TikTok trở nên linh hoạt hơn nhiều và thậm chí có khả năng track được những thay đổi trong sở thích của bạn theo thời gian.
Đặc biệt, thuật toán có thể chi tiết đến mức nó biết bạn thích gì trong từng khoảng thời gian nhất định trong ngày luôn - ví dụ bạn có thể thích xem video nấu ăn vào buổi trưa nhưng lại thích video hài kịch vào lúc 11 giờ đêm
Một nghiên cứu do các nhà nghiên cứu từ Mỹ và Đức công bố năm ngoái đã phát hiện điều thú vị: thuật toán TikTok "khai thác sở thích người dùng trong 30% đến 50% video gợi ý" sau khi kiểm tra dữ liệu từ 347 người dùng TikTok và 5 bot tự động. Nói cách khác, từ 50% đến 70% video bạn xem trên TikTok thực ra nằm ngoài sở thích đã biết của bạn đó!
Tại sao TikTok lại làm vậy? Các nhà nghiên cứu giải thích trong bài báo "TikTok and the Art of Personalization" rằng thuật toán chọn gợi ý một số lượng lớn video khám phá nhằm hai mục đích: suy luận tốt hơn sở thích người dùng hoặc tối đa hóa khả năng giữ chân người dùng bằng cách gợi ý nhiều video nằm ngoài sở thích đã biết.
Đây chính là nghệ thuật cá nhân hóa - không chỉ cho bạn những gì bạn biết mình thích, mà còn giúp bạn khám phá những thứ bạn chưa biết mình sẽ thích nữa! Nghe xong mà muốn bái phục luôn
Lợi thế của người đi trước
TikTok cũng có lợi thế từ việc được build cho thiết bị di động ngay từ đầu, thay vì phải điều chỉnh giao diện từ màn hình máy tính như các nền tảng đối thủ. Việc gia nhập sớm vào thị trường video ngắn cũng mang lại lợi thế lớn cho người đi trước. Instagram của Meta không ra mắt Reels cho đến năm 2020 trong khi YouTube của Alphabet ra mắt Shorts vào năm 2021 - cả hai đều tụt hậu TikTok nhiều năm về dữ liệu và kinh nghiệm phát triển sản phẩm rồi.
Chính sức mạnh của thuật toán này giải thích tại sao Mỹ khao khát thâu tóm TikTok. Rush Doshi, người từng phục vụ tại Hội đồng An ninh Quốc gia dưới Tổng thống Joe Biden, đặt câu hỏi trên mạng xã hội X rằng không rõ liệu thuật toán đã được chuyển giao, cấp phép hay vẫn thuộc sở hữu và kiểm soát bởi công ty mẹ tại Trung Quốc, với Oracle chỉ cung cấp "giám sát". Đây là câu hỏi then chốt vì thuật toán được coi là cốt lõi cho thành công toàn cầu của TikTok đấy!
Theo thỏa thuận được công bố, ByteDance sẽ duy trì quyền sở hữu hoạt động kinh doanh TikTok tại Mỹ nhưng nhường quyền kiểm soát dữ liệu, nội dung và thuật toán của ứng dụng cho liên doanh.
Liên doanh sẽ xử lý dữ liệu người dùng Mỹ và thuật toán, trong khi một bộ phận riêng vẫn thuộc sở hữu hoàn toàn của ByteDance sẽ kiểm soát các hoạt động kinh doanh tạo doanh thu như thương mại điện tử và quảng cáo. Thực thể TikTok Mỹ do ByteDance kiểm soát sẽ là thực thể tạo doanh thu, trong khi liên doanh mới sẽ nhận một phần doanh thu cho các dịch vụ công nghệ và dữ liệu.
Nguồn: genk.vn