Nghệ sĩ thiên tài Ludwig van Beethoven (1770–1827) người Đức đã phải đối mặt với bi kịch: mất dần thính lực từ tuổi 30 và cuối cùng điếc hoàn toàn. Nhưng điều kỳ diệu là ông vẫn cho ra đời những kiệt tác âm nhạc làm rung chuyển cả thế giới
"Trong ba năm qua, thính giác của tôi ngày càng yếu đi..." - đó là tâm sự đầy xót xa của Beethoven khi mới bước sang tuổi 30 trong một lá thư gửi bạn.
Thời trẻ, Beethoven được coi là ngôi sao sáng nhất sau Mozart. Tuổi đôi mươi, anh được Haydn - một ông thầy huyền thoại - chỉ dạy và nổi tiếng với khả năng chơi piano thần sầu. Trước 30 tuổi, ông đã cho ra mắt nhiều bản concerto piano, sáu bản tứ tấu dây và bản giao hưởng đầu tiên. Tương lai rực rỡ đang vẫy gọi phía trước. Nhưng rồi những tiếng ù ù kỳ lạ xuất hiện trong tai - và mọi thứ bắt đầu đổi khác
Drama bắt đầu từ năm 26 tuổi
Khoảng 26 tuổi, Beethoven bắt đầu nghe thấy tiếng reo và ù ù liên tục. Đến năm 1800, lúc 30 tuổi, ông tâm sự từ Vienna với người bạn thời thơ ấu:
"Suốt ba năm qua thính giác của tôi yếu dần. Chứng điếc kỳ quặc này khiến khi ở nhà hát, tôi phải lại gần dàn nhạc mới hiểu được người biểu diễn đang làm gì. Từ xa, tôi chẳng nghe thấy những nốt cao của nhạc cụ hay giọng hát... Đôi khi người khác nói khẽ thì tôi khó nghe lắm. Tôi nghe thấy âm thanh nhưng không hiểu từ ngữ. Nhưng mà nếu ai hét lên, tôi lại không chịu được luôn."
Plot twist là Beethoven đã giấu kín chuyện này vì sợ sự nghiệp tan nát nếu lộ. Ông viết: "Hai năm nay tôi đã tránh hầu hết các buổi họp mặt vì không thể nói với mọi người rằng 'Tôi bị điếc'. Nếu làm nghề khác thì có lẽ dễ thở hơn, nhưng với nghề của tôi, đây là tình cảnh kinh khủng."
Beethoven dường như vẫn nghe được phần nào lời nói và âm nhạc cho đến năm 1812. Nhưng đến 44 tuổi, ông gần như điếc hoàn toàn, không thể nghe giọng người hay những âm thanh thiên nhiên mà ông từng yêu thích
Tại sao Beethoven lại bị điếc?
Nguyên nhân chính xác vẫn là ẩn số. Các giả thuyết đưa ra từ bệnh giang mai, ngộ độc chì, sốt phát ban, đến cả thói quen kỳ lạ của ông - nhúng đầu vào nước lạnh để giữ tỉnh táo (!). Kết quả khám nghiệm sau khi qua đời cho thấy tai trong của ông bị biến dạng và có nhiều tổn thương phát triển theo thời gian.
Ông từng thử mọi cách chữa trị: tắm nước ấm ở sông Danube (ban đầu để trị bệnh dạ dày nhưng khiến chứng điếc nặng hơn), buộc vỏ cây ướt vào bắp tay cho đến khi khô và phồng rộp (method này nghe đau quá trời ). Tất nhiên không hiệu quả, mà còn khiến ông phải xa đàn piano hai tuần. Sau năm 1822, ông từ bỏ điều trị và dùng các máy trợ thính như chiếc kèn nghe đặc biệt.
Vậy làm sao Beethoven vẫn sáng tác được?
Beethoven đã nghe và chơi nhạc suốt ba thập kỷ đầu đời, nên ông hiểu rõ âm thanh của từng nhạc cụ và cách chúng hòa quyện. Chứng điếc phát triển từ từ chứ không đột ngột, nên ông luôn có thể tưởng tượng trong đầu các sáng tác sẽ vang lên ra sao.
Và đây là bí mật: Những người giúp việc kể lại rằng, khi thính lực tệ hại, ông thường ngồi bên đàn piano, ngậm một chiếc bút chì, chạm đầu kia của bút vào bảng cộng hưởng của đàn để cảm nhận rung động của từng nốt nhạc!
Chứng điếc có ảnh hưởng đến âm nhạc của ông không?
Có đấy! Thời kỳ đầu khi còn nghe đầy đủ, ông dùng nhiều nốt cao. Khi thính lực giảm, ông chuyển sang dùng các nốt trầm mà ông nghe rõ hơn. Các tác phẩm như Moonlight Sonata, vở opera duy nhất Fidelio và 6 bản giao hưởng được viết trong giai đoạn này. Những nốt cao chỉ quay lại trong các sáng tác cuối đời, chứng tỏ lúc này ông đã nghe mọi thứ hoàn toàn bằng trí tưởng tượng.
Và không chỉ sáng tác, ông còn tiếp tục biểu diễn luôn! Tuy nhiên hậu quả là ông đã làm hỏng nhiều cây đàn piano vì nện quá mạnh để cố nghe thấy các nốt nhạc
Khoảnh khắc xúc động nhất trong sự nghiệp
Trong buổi ra mắt Bản giao hưởng số 9 (Choral Symphony) vào ngày 7 tháng 5 năm 1824, Beethoven khăng khăng đòi chỉ huy. Dàn nhạc đã phải thuê thêm Michael Umlauf đứng cạnh và yêu cầu các nhạc công bỏ qua sự điều khiển của Beethoven (sad quá ).
Buổi biểu diễn nhận được những tràng pháo tay nồng nhiệt mà Beethoven không thể nghe thấy. Tương truyền rằng, nữ ca sĩ trẻ Carolina Unger đã tiến lại gần và xoay người vị nhạc trưởng vĩ đại về phía khán giả, để ông có thể tận mắt nhìn thấy sự tán thưởng cuồng nhiệt dành cho thứ âm nhạc vĩ đại được tạo ra từ chính nỗi đau khổ của mình
Nguồn: kenh14.vn
"Trong ba năm qua, thính giác của tôi ngày càng yếu đi..." - đó là tâm sự đầy xót xa của Beethoven khi mới bước sang tuổi 30 trong một lá thư gửi bạn.
Thời trẻ, Beethoven được coi là ngôi sao sáng nhất sau Mozart. Tuổi đôi mươi, anh được Haydn - một ông thầy huyền thoại - chỉ dạy và nổi tiếng với khả năng chơi piano thần sầu. Trước 30 tuổi, ông đã cho ra mắt nhiều bản concerto piano, sáu bản tứ tấu dây và bản giao hưởng đầu tiên. Tương lai rực rỡ đang vẫy gọi phía trước. Nhưng rồi những tiếng ù ù kỳ lạ xuất hiện trong tai - và mọi thứ bắt đầu đổi khác
Drama bắt đầu từ năm 26 tuổi
Khoảng 26 tuổi, Beethoven bắt đầu nghe thấy tiếng reo và ù ù liên tục. Đến năm 1800, lúc 30 tuổi, ông tâm sự từ Vienna với người bạn thời thơ ấu:
"Suốt ba năm qua thính giác của tôi yếu dần. Chứng điếc kỳ quặc này khiến khi ở nhà hát, tôi phải lại gần dàn nhạc mới hiểu được người biểu diễn đang làm gì. Từ xa, tôi chẳng nghe thấy những nốt cao của nhạc cụ hay giọng hát... Đôi khi người khác nói khẽ thì tôi khó nghe lắm. Tôi nghe thấy âm thanh nhưng không hiểu từ ngữ. Nhưng mà nếu ai hét lên, tôi lại không chịu được luôn."
Plot twist là Beethoven đã giấu kín chuyện này vì sợ sự nghiệp tan nát nếu lộ. Ông viết: "Hai năm nay tôi đã tránh hầu hết các buổi họp mặt vì không thể nói với mọi người rằng 'Tôi bị điếc'. Nếu làm nghề khác thì có lẽ dễ thở hơn, nhưng với nghề của tôi, đây là tình cảnh kinh khủng."
Beethoven dường như vẫn nghe được phần nào lời nói và âm nhạc cho đến năm 1812. Nhưng đến 44 tuổi, ông gần như điếc hoàn toàn, không thể nghe giọng người hay những âm thanh thiên nhiên mà ông từng yêu thích
Tại sao Beethoven lại bị điếc?
Nguyên nhân chính xác vẫn là ẩn số. Các giả thuyết đưa ra từ bệnh giang mai, ngộ độc chì, sốt phát ban, đến cả thói quen kỳ lạ của ông - nhúng đầu vào nước lạnh để giữ tỉnh táo (!). Kết quả khám nghiệm sau khi qua đời cho thấy tai trong của ông bị biến dạng và có nhiều tổn thương phát triển theo thời gian.
Ông từng thử mọi cách chữa trị: tắm nước ấm ở sông Danube (ban đầu để trị bệnh dạ dày nhưng khiến chứng điếc nặng hơn), buộc vỏ cây ướt vào bắp tay cho đến khi khô và phồng rộp (method này nghe đau quá trời ). Tất nhiên không hiệu quả, mà còn khiến ông phải xa đàn piano hai tuần. Sau năm 1822, ông từ bỏ điều trị và dùng các máy trợ thính như chiếc kèn nghe đặc biệt.
Vậy làm sao Beethoven vẫn sáng tác được?
Beethoven đã nghe và chơi nhạc suốt ba thập kỷ đầu đời, nên ông hiểu rõ âm thanh của từng nhạc cụ và cách chúng hòa quyện. Chứng điếc phát triển từ từ chứ không đột ngột, nên ông luôn có thể tưởng tượng trong đầu các sáng tác sẽ vang lên ra sao.
Và đây là bí mật: Những người giúp việc kể lại rằng, khi thính lực tệ hại, ông thường ngồi bên đàn piano, ngậm một chiếc bút chì, chạm đầu kia của bút vào bảng cộng hưởng của đàn để cảm nhận rung động của từng nốt nhạc!
Chứng điếc có ảnh hưởng đến âm nhạc của ông không?
Có đấy! Thời kỳ đầu khi còn nghe đầy đủ, ông dùng nhiều nốt cao. Khi thính lực giảm, ông chuyển sang dùng các nốt trầm mà ông nghe rõ hơn. Các tác phẩm như Moonlight Sonata, vở opera duy nhất Fidelio và 6 bản giao hưởng được viết trong giai đoạn này. Những nốt cao chỉ quay lại trong các sáng tác cuối đời, chứng tỏ lúc này ông đã nghe mọi thứ hoàn toàn bằng trí tưởng tượng.
Và không chỉ sáng tác, ông còn tiếp tục biểu diễn luôn! Tuy nhiên hậu quả là ông đã làm hỏng nhiều cây đàn piano vì nện quá mạnh để cố nghe thấy các nốt nhạc
Khoảnh khắc xúc động nhất trong sự nghiệp
Trong buổi ra mắt Bản giao hưởng số 9 (Choral Symphony) vào ngày 7 tháng 5 năm 1824, Beethoven khăng khăng đòi chỉ huy. Dàn nhạc đã phải thuê thêm Michael Umlauf đứng cạnh và yêu cầu các nhạc công bỏ qua sự điều khiển của Beethoven (sad quá ).
Buổi biểu diễn nhận được những tràng pháo tay nồng nhiệt mà Beethoven không thể nghe thấy. Tương truyền rằng, nữ ca sĩ trẻ Carolina Unger đã tiến lại gần và xoay người vị nhạc trưởng vĩ đại về phía khán giả, để ông có thể tận mắt nhìn thấy sự tán thưởng cuồng nhiệt dành cho thứ âm nhạc vĩ đại được tạo ra từ chính nỗi đau khổ của mình
Nguồn: kenh14.vn