Bí mật đằng sau cổng Parabol ĐH Bách khoa: Từ lối phụ thành biểu tượng huyền thoại

904f6aa5d18b5ac77e48.webp


Ít ai ngờ rằng cổng Parabol huyền thoại của ĐH Bách khoa Hà Nội - địa điểm check-in quen thuộc của bao thế hệ sinh viên - lại có xuất phát điểm từ một lối đi phụ để... chở vật liệu xây dựng thôi nha!

GS Thái Thanh Sơn - một trong những "OG" đầu tiên của trường - đã hé lộ những câu chuyện cực kỳ thú vị về công trình mang hình tượng "ngọn sóng thần cô độc" này. Spoiler: Nó được thi công hoàn toàn thủ công trong gần cả năm trời, với sự hướng dẫn tận tình của các chuyên gia Liên Xô đấy!

Plot twist: Từ cổng phụ thành huyền thoại ️

Làm việc tại ĐH Bách khoa từ tháng 7/1956 - trước cả khi cổng Parabol ra đời, GS Thái Thanh Sơn như "sống mái" với từng giai đoạn hình thành của công trình này. Theo ông kể, vị trí đặt cổng Parabol ngày nay ban đầu chỉ là một cánh cổng phụ dùng để chở vật liệu xây dựng vào những năm 1960, khi Liên Xô đang giúp trường xây dựng cơ sở vật chất.

"Hồi đó, từ chỗ cổng Parabol ra đến đường Giải Phóng toàn là ruộng của dân làng luôn. Ngoài trường có hàng rào sắt, mở một cổng nhỏ để xe chở đồ vào công trường thôi", GS Thái Thanh Sơn hồi tưởng.

f1aa8e56c3c952119656.jpg


Nhưng rồi các chuyên gia Liên Xô nghĩ ra một ý tưởng cực đỉnh: Tạo một cổng trường có kiến trúc chưa từng có! Lý do? Kiểu cổ kính truyền thống thì không thể qua mặt Văn Miếu - Quốc Tử Giám rồi, theo kiến trúc phương Tây thì lại giống Viện Đại học Đông Dương của Pháp quá. Vậy nên ĐH Bách khoa cần một thứ gì đó hoàn toàn mới mẻ, thể hiện tinh thần khoa học và sáng tạo!

Ngọn sóng Soliton - Câu chuyện toán học "sống ảo"

Và thế là hình tượng ngọn sóng Soliton (hay "ngọn sóng thần cô độc") được chọn - một ngọn sóng vươn cao, tượng trưng cho sự tỏa sáng và lan tỏa. Fun fact: Đây là thiết kế cổng chưa từng có tiền lệ trên thế giới vào thời điểm đó!

Theo GS Thái Thanh Sơn, trong toán học hình học (nền tảng của mọi ngành khoa học kỹ thuật), có ba đường conic cơ bản: parabol, hyperbol và elip. Vì không thể làm cổng hình elip hay hyperbol được (tưởng tượng xem sao ), mà lại phải thể hiện ngọn sóng Soliton, nên parabol là lựa chọn perfect nhất!

Thi công cực hardcore: Gần 1 năm làm thủ công 100%

b7a0f32417395b4338bf.jpg


Đây mới là phần "nát tay" nhất! Theo GS Thái Thanh Sơn, vì ý tưởng quá học thuật nên yêu cầu thi công cũng phải chuẩn không cần chỉnh. Đường cong parabol phải theo đúng phương trình y=ax² - không thể nhìn bằng mắt hay vẽ tay được đâu nha! Trong điều kiện kỹ thuật năm xưa còn hạn chế, toàn bộ đều do công nhân Việt Nam làm thủ công dưới sự giám sát trực tiếp của kiến trúc sư Liên Xô.

Quy trình làm việc cũng "chịu chơi" lắm: Phải xẻ nhỏ các tấm gỗ, uốn cong rồi ghép lại làm ván khuôn, lắp lưới thép thủ công và đổ bê tông từng đoạn một. Người thợ vừa đổ bê tông, vừa gõ, vừa trát và miết bằng tay để lớp vỏ bê tông chỉ dày 10-12cm thôi, phải mỏng đều, nhẵn mịn, ít bọt khí nhất có thể. Tưởng tượng độ kỹ năng cần có là cỡ nào!

Nhưng khó khăn lớn nhất lại là... rào cản ngôn ngữ! Mọi chuyện phải nói qua phiên dịch, mà phiên dịch tiếng Nga hồi đó mới học được khoảng 2 năm, chưa có kiến thức chuyên ngành kỹ thuật. Thế nên các kiến trúc sư Liên Xô phải tự mình thị phạm từng động tác, chỉ dẫn tận nơi, giải thích tỉ mỉ ngay tại công trường. Chiếc cổng được thi công ròng rã từ cuối 1964 đến đầu 1965 mới xong - gần cả năm trời đấy!

Chứng nhân lịch sử không thể thay thế

Dù không phải cổng chính trong quy hoạch ban đầu, nhưng với vị trí và hình dáng độc đáo, cổng Parabol đã trở thành biểu tượng, chứng kiến biết bao dấu mốc lịch sử của trường. Đầu những năm 1970, các đoàn giảng viên và sinh viên lên đường bảo vệ Tổ quốc theo lệnh tổng động viên đều xuất phát qua cổng này. Năm 1986, đoàn xe tang đưa linh cữu GS Tạ Quang Bửu - nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, nguyên Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp - cũng đi qua cổng Parabol trên đường về Nghĩa trang Mai Dịch.

Sắp "chuyển nhà" nhưng vẫn giữ nguyên DNA ️

f9234dfa155eca44b668.jpg


9148423b9e4fa6142b44.jpg


Để phục vụ dự án mở rộng trục không gian quốc lộ 1A trong tháng 11, cổng Parabol sẽ được di dời nguyên khối, lùi vào sâu trong khuôn viên trường khoảng 20m. Mục tiêu là bảo tồn trọn vẹn kết cấu kiến trúc độc đáo và giá trị lịch sử hơn 6 thập kỷ của công trình này.

GS Thái Thanh Sơn cho biết việc giữ lại được biểu tượng này là niềm mong mỏi chung của các thế hệ cán bộ, giảng viên và sinh viên từng gắn bó với trường. GS Lê Anh Tuấn - Giám đốc ĐH Bách khoa Hà Nội cũng khẳng định lãnh đạo nhà trường đang tính toán kỹ lưỡng để bảo vệ tối đa tính nguyên gốc của cổng Parabol.

Theo đại diện đơn vị thi công, để đảm bảo an toàn kết cấu, họ phải đào móng, lắp đặt hệ khung gông giằng và nẹp cứng gia cường nặng khoảng 30 tấn để cố định hình dạng vòm. Sau đó cắt móng và dùng hệ thống con lăn dịch chuyển toàn bộ công trình vào phía trong với tốc độ siêu chậm: chỉ 2-3m/giờ thôi! Tại vị trí mới, công trình sẽ được bố trí khoảng lùi thị giác đủ rộng và quy hoạch đồng bộ với cảnh quan xung quanh để tiếp tục tỏa sáng như xưa. ✨

44fcb79dd7f4db0f6ad3.jpg


a39ef4a323bb449f9f6c.jpg


f4bb5442aeda5a76ae80.jpg


Nguồn: svvn.tienphong.vn
 
Back
Top