"Liệu tụi mình có bị coi là mấy thằng điên không?" - đây là dòng nhật ký cuối cùng đầy ám ảnh mà Salomon August Andrée, trùm của đoàn thám hiểm Bắc Cực bằng khinh khí cầu năm 1896, đã viết trước khi qua đời
Ngày 11/7/1897, ba anh chàng Thụy Điển - Salomon August Andrée, Nils Strindberg và Knut Frankel - đã khởi hành một trong những cuộc phiêu lưu crazy nhất lịch sử Bắc Cực: bay qua Cực Bắc bằng khinh khí cầu có tên "The Eagle" (tạm dịch là Đại Bàng, nghe oách chưa! )
Spoiler alert: chuyến đi này không có happy ending như mong đợi.
Suốt 33 năm, số phận của bộ ba này vẫn là bí ẩn nặng nề, cho đến tháng 8/1930 khi một nhóm thợ săn hải mã người Na Uy tình cờ phát hiện ra manh mối trên đảo Kvitoya - một hòn đảo 647 km2 phủ đầy băng nằm ở cực Đông Bắc Cực thuộc quần đảo Svalbard.
Các thợ săn tìm thấy phần còn lại của một chiếc thuyền nhỏ chôn vùi dưới tuyết. Gần đó, họ phát hiện thi thể của 2 người. Tháng sau, một nhóm khác lại tìm thấy thêm một thi thể nữa, cùng vài quyển nhật ký và đồ dùng rải rác khắp nơi
Trong cuốn sách "A Fabulous Kingdom: The Exploration of the Arctic" viết 70 năm sau, Charles Officer và Jake Page cho biết những cuốn nhật ký này tiết lộ rằng Andrée và đồng đội đã nhận ra cái chết đang đến gần.
"Chúng tôi nghĩ rằng chúng tôi có thể đối mặt với cái chết, vì đã làm những gì chúng tôi đã làm. Liệu chúng tôi có bị coi là những kẻ điên không?" - Andrée viết trong nhật ký.
Mọi chuyện bắt đầu từ đâu?
Cuộc thám hiểm này là ý tưởng của Andrée - một kỹ sư người Thụy Điển làm ở văn phòng cấp bằng sáng chế, cực kỳ mê khinh khí cầu và khám phá Bắc Cực. Sau khi được giới thiệu về khinh khí cầu tại Hội chợ Thế giới năm 1876 ở Philadelphia, anh bạn này đã tự mua cho mình một chiếc vào năm 1893 và thực hiện nhiều chuyến bay, trong đó có cả chuyến bay qua biển Baltic.
Năm 1894, Adolf-Erik Nordenskiold - một nhà thám hiểm người Thụy Điển khác và là người đầu tiên vượt qua Tuyến đường biển Đông Bắc vào năm 1878 - đã hỏi Andrée về việc dùng khinh khí cầu bay lên trên lớp băng để quan sát từ trên cao. Andrée trả lời luôn: "Đó là một cuộc khám phá!"
Năm 1895, Andrée đã đứng trước Hội Địa lý Hoàng gia và thuyết trình kế hoạch của mình. Lúc đó, anh ấy nói rằng người ta đã cố vượt qua lớp băng Bắc Cực bằng tàu thuyền nhưng thường xuyên bị stuck, rồi phải kéo xe trượt tuyết qua băng. Đã đến lúc thử phương án khác. "Tôi nói đến khinh khí cầu đây!", ông tuyên bố.
Theo Andrée, có thể điều khiển khinh khí cầu bằng cách gắn một cái buồm vào túi khí và dùng "dây kéo nặng" để giảm tốc độ khi dây kéo qua nước hoặc trên bề mặt băng. Khi có người lo ngại khinh khí cầu bay không đủ lâu, anh ấy phản bác rằng chuyến đi sẽ ngắn hơn một nửa dự kiến, vì ánh sáng ban ngày suốt 24 giờ vào mùa hè ở Bắc Cực cho phép bay và quan sát cả ngày lẫn đêm luôn
Khi tướng Adolphus Greely - người vừa trở về từ chuyến thám hiểm đến Greenland và đảo Ellesmere - đứng lên chất vấn về độ an toàn, Andrée đã "phản dame" cực gắt: 18/25 người trong đoàn của Greely đã chết.
"Tôi chỉ mạo hiểm 3 mạng sống trong cái mà ông gọi là 'liều lĩnh', còn ông đã mạo hiểm bao nhiêu? Cả tàu người đó!" - anh ấy tuyên bố rất oách
Khán giả đã đứng dậy và vỗ tay rần rần!
Lần thử đầu tiên: Thất bại toàn tập
Vào năm 1896, Andrée và hai người bạn đồng hành đã khởi hành tới Svalbard với chiếc khinh khí cầu The Eagle được mua đặc biệt cho cuộc thám hiểm này. Tại đó, họ chờ gió từ phía Nam để nâng họ lên và đưa về phía Bắc.
Nhưng plot twist: gió Nam không đến, thay vào đó là gió mạnh từ phía Bắc khiến Andrée cảm thấy thất bại và mất tinh thần. Cuối cùng họ không còn cách nào khác ngoài thu dọn đồ về
Bị chỉ trích nặng nề trên các phương tiện truyền thông và thậm chí bị một số người chế giễu là "kẻ lừa đảo", Andrée quyết định thử lại một lần nữa - vì kiểu gì cũng phải chứng minh mình!
Lần thử thứ hai: Không bao giờ quay trở lại
Năm sau, với tài trợ từ nhà phát minh và doanh nhân Thụy Điển Alfred Nobel (ông vua Nobel Prize đó), Andrée đã comeback - cùng với nhiếp ảnh gia và nhà khoa học 24 tuổi Strindberg và kỹ sư 26 tuổi Frankel.
Vào sáng 11/7/1897, Andrée gửi điện tín thông báo tới Nhà vua Oscar của Thụy Điển và tờ báo Aftonbladet. Khinh khí cầu The Eagle rời mặt đất và bắt đầu hành trình. Nó bay lên rất cao, cao hơn dự tính, vút vào khoảng không... và không bao giờ quay trở lại
Sự thật được hé lộ 33 năm sau
Mãi cho đến khi các thi thể, nhật ký cùng với những bức ảnh của Strindberg được phát hiện vào năm 1930, các nhà nghiên cứu mới có thể ghép lại câu chuyện.
The Eagle chỉ bay tự do được hơn 10 giờ, sau đó tiếp tục bay lên cao và xuống thấp suốt 40 giờ, rồi bị kéo tụt xuống vì độ ẩm. Các nhà thám hiểm đã chất đồ lên xe trượt tuyết và hướng về một kho tiếp tế đã được setup trước đó trên quần đảo Franz Josef Land ở Bắc Cực.
Nhưng drama tiếp tục: trong khi họ cố đi về phía Đông, dòng băng lại cuốn họ về phía Tây. Họ hầu như không tiến được, quần áo không đủ ấm, xe trượt tuyết thì quá nặng và cứng ngắc.
Họ quyết định đổi hướng về phía Tây Nam, nhưng lại phát hiện địa hình băng biển gập ghềnh và đầy nguy hiểm ở hướng này. Cuối cùng họ dựng trại trên một tảng băng phẳng và trôi về phía Kvitoya.
Họ lên được bờ vào ngày 3/10, nhưng chỉ vài ngày sau đó, cả ba đều đã qua đời
Thi thể của Frankel bị chôn vùi một nửa và là thi thể cuối cùng được tìm thấy, nhưng có lẽ là người chết đầu tiên. Nhật ký cuối cùng của Strindberg đề ngày 5/10, có lẽ là người thứ hai qua đời. Andrée viết bài nhật ký cuối cùng vào ngày 7/10 và thi thể của ông được tìm thấy đang ngồi dựa vào một tảng đá, với nhật ký và súng trường bên cạnh.
Các thi thể sau đó được đưa về Thụy Điển.
Nguồn: kenh14.vn