Những phát minh công nghệ thời cổ đại đến giờ vẫn khiến hội Gen Z phải "quỳ" vì quá xịn xò Mỗi nền văn minh đều có những thành tựu đỉnh của chóp mà người đời sau giải mã mãi không ra.
Thép Damascus (hay còn gọi là Wootz) chính là một trong những vật liệu bí ẩn nhất hành tinh luôn! Loại thép huyền thoại này được dùng để chế tạo những vũ khí cực kỳ uy lực thời Trung Cổ, đặc biệt là thanh kiếm Damascus - loại kiếm sắc đến mức "gớm"
Tuy nổi tiếng ầm ầm trên các chiến trường Trung Cổ, nhưng ít ai biết rằng thép Wootz còn lâu đời hơn thế nhiều á! Theo các nhà nghiên cứu, loại thép này có nguồn gốc từ hàng ngàn năm trước, từ thời Ấn Độ cổ đại luôn
## "Chém đứt tơ bay trên không" - Nghe xong run cả người
Vào thế kỷ 11, khi quân Thập tự chinh "đổ bộ" vào Trung Đông, họ đã gặp những chiến binh Hồi giáo cầm trên tay lưỡi kiếm chất lượng đỉnh của đỉnh khiến những anh chiến binh dũng cảm nhất cũng phải hoảng hốt. Đến tận cuối thế kỷ 17, thép Wootz vẫn được sản xuất với quy mô gần như công nghiệp, với hàng chục nghìn thỏi thép được ship từ bờ biển Coromandel sang Iran
Dựa vào các bằng chứng khảo cổ, các nhà nghiên cứu xác định được rằng trước Công nguyên, loại thép Wootz để làm kiếm Damascus được sản xuất ở khu vực thuộc tiểu bang Tamil Nadu của Ấn Độ ngày nay.
Kỹ thuật chế tạo thép Wootz được các bác thợ luyện kim xa xưa của Ấn Độ giữ bí mật cực kỳ nghiêm ngặt trong suốt thời gian dài. Chính vì thế, người Ấn Độ gần như "độc quyền" trong việc sản xuất và xuất khẩu thứ thép rèn vũ khí xịn xò này
Thép Wootz sản xuất ở Ấn Độ được xuất khẩu dưới dạng thỏi và vận chuyển đến những khu vực thuộc thế giới La Mã ở phía Tây và Trung Quốc.
Sau đó, trong thời kỳ Trung Cổ, thép Wootz được xuất khẩu sang Trung Đông và lan truyền khắp châu Âu, với tên gọi Damascus - đặt theo tên thủ đô Syria (vì trước đó người Ả Rập đã mang loại thép Wootz đến Damascus, nơi nghề rèn vũ khí đang phát triển cực mạnh lúc bấy giờ) ️
## Chỉ thép Wootz của Ấn Độ mới được dùng để rèn dao Damascus nha!
Đã có nhiều thuyết khác nhau trong hàng trăm năm, nhưng người ta thường tin rằng phương pháp luyện thép đặc biệt của thép Wootz - được rèn ở nhiệt độ thấp dưới 1000℃ - có lẽ đó là lý do chính khiến nó trở thành lựa chọn số 1 của các danh kiếm thế giới
Nhiệt độ thấp ở đây là so với các lò luyện thép khác nha, vì nhiệt độ của lò luyện thép thông thường sẽ trên 1600℃ đó!
Và các kỹ nghệ thủ công của nó cũng đặc biệt lắm. Nó phải được rèn ở nhiệt độ thấp, gọi là "rèn nguội". Nhiệt độ trong quá trình rèn chỉ khống chế khoảng 300 độ, không được quá cao cũng không được quá thấp. Anh thợ rèn phải nhìn vào màu lửa để đoán nhiệt độ của phôi, rồi chọn thời điểm thích hợp để rèn - đúng là "bí kíp võ lâm" thật sự
Khi nhiệt độ hơi cao một chút thôi, thành phẩm có thể trở thành đồ phế nếu không đạt cấp độ chém sắt như bùn. Điều này đòi hỏi kinh nghiệm và kỹ thuật cực kỳ cao siêu. Và trong quá trình "thối hỏa" (tôi, ram) tiếp theo, nhiệt độ cũng không được quá cao.
Điều này quan trọng cực kỳ nè! Vì trong quá trình luyện thép nói chung, nhiệt độ càng cao thì các tạp chất càng dễ loại bỏ sạch, chất lượng thành phẩm càng tốt.
Khi chế tạo dao kiếm, người ta thường chọn rèn ở nhiệt độ cao, vì thép có độ dẻo tốt hơn ở nhiệt độ cao và cũng dễ thao tác hơn.
Có lẽ vì thế mà điểm đặc biệt ở những thanh kiếm Damascus là lưỡi dao được đúc từ thép Damascus cực kỳ sắc bén và bền bỉ dù trải qua bao nhiêu trận chiến ác liệt hay sau nhiều năm chinh chiến
Minh chứng cho đặc điểm này là những huyền thoại về thép Damascus. Như chặt đứt nhanh một khẩu súng trường hay có thể cắt đứt một sợi tóc bay trên không khiến quân địch khiếp sợ khi giao chiến Còn có truyền thuyết cho rằng những lưỡi dao tốt nhất được luyện trong máu rồng nữa cơ
Vào những năm giữa thế kỷ 19, một thanh kiếm cong tên gọi Persian Shamshir được chế tạo bằng thép Damascus và khắc chữ bằng tiếng Ả Rập. Thanh kiếm dài 91cm, được mạ vàng và chạm khắc bằng bạc với hoa văn cực kỳ tinh tế, bao kiếm bằng gỗ và phủ một lớp bạc lấp lánh sang chảnh
Những thanh kiếm này dễ nhận ra lắm nhờ những họa tiết trang trí giống như dòng nước được khắc trên lưỡi dao. Thép Damascus không chỉ là thành tựu về công nghệ chế tác kim loại mà còn mang cả vẻ đẹp nghệ thuật nữa nha
## Vũ khí cổ mà chứa công nghệ... hiện đại?
Vào khoảng năm 1750, việc sản xuất và chế tạo kiếm Damascus bắt đầu sụt giảm và bí kíp rèn kiếm đều rơi hết vào tay những người thợ rèn kim khí. Đến nay, nhiều giả thuyết đã được đưa ra để giải thích lý do tại sao những thanh kiếm này không được sản xuất tiếp.
Có thuyết cho rằng súng bắt đầu xuất hiện nhiều hơn trên chiến trường và dần thay thế kiếm nên việc sản xuất bị ngưng trệ. Cũng có ý kiến cho rằng công thức luyện kiếm Damascus chỉ được truyền cho vài người và theo thời gian thì dần bị thất truyền...
Hiện nay, trong quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học tại Đại học Kỹ thuật Dresden (Đức) đã sử dụng tia X và kính hiển vi điện tử để kiểm tra thép Damascus trên các mẫu vật thu được. Họ đã phát hiện ra các thành phần của dây nano cementit và ống nano cacbon - đúng là "sốc não" luôn á!
Điều này cho thấy những người thợ cổ xưa đã biết cách ứng dụng công nghệ nano khi chế tạo thép Damascus rồi nha! Những cấu trúc nano "đi trước thời đại" này là kết quả của quá trình rèn thép. Cụ thể, vật liệu được đưa vào quá trình rèn thép để tạo ra những phản ứng hóa học ở cấp độ lượng tử luôn
Tiến sĩ Jeffey Wadsworth và Oleg D. Sherby từ Đại học Stanford (Vương quốc Anh) cho biết, các nhà luyện kim lành nghề nhận định thép Damascus có hàm lượng carbon cực cao. Lượng carbon trong thép Damascus có từ 1% đến 2%, so với chỉ một phần rất nhỏ trong 1% của thép bình thường.
Một yếu tố quan trọng khác trong sản xuất kiếm Damascus chính là nhiệt độ rèn khá thấp - khoảng 1.700 độ Fahrenheit (khoảng 927°C). Sau khi định hình thông qua rèn và đập, các lưỡi kiếm lại được làm nóng tới nhiệt độ trên rồi sau đó nhanh chóng làm lạnh bằng một loại chất lỏng có tên gọi là "Máu rồng"
Có thể chính nhờ có yếu tố trên mà vũ khí làm từ thép Damascus giúp quân đội Thập tự chinh chiến thắng nhiều trận đánh và tiến sâu vào lãnh thổ Trung Đông với mục đích giải phóng Jerusalem và Đất Thánh khỏi ách thống trị của Hồi giáo
Với kỹ thuật hiện đại ngày nay, con người đang rất nỗ lực để tìm kiếm những công thức bí ẩn và tái tạo loại thép có chất lượng tuyệt vời này nhưng chưa ai thành công hoàn toàn cả Thép Damascus mà người hiện đại chế tạo ra chỉ là được làm từ một số loại thép và sắt lát hàn để tạo thành một phôi chứ không giống như những gì người cổ đại đã làm.
Thuật ngữ "damascus" hiện nay mặc dù không đúng về mặt kỹ thuật nhưng nó vẫn được sử dụng rộng rãi để mô tả các miếng thép hàn hiện đại trong thương mại. Các mẫu phôi tùy thuộc vào cách thợ hàn xử lý với phôi - phôi được rút ra và xếp lớp lại cho đến khi đạt được số lớp cần thiết.
Chính vì vậy, thép Damascus đích thực là một nghệ thuật kim khí tuyệt vời và thể hiện một công nghệ tiên tiến của người cổ đại. Cho dù nhiều người đã cố gắng tìm tòi, nghiên cứu, thậm chí đảo ngược kỹ thuật quá trình sản xuất loại thép này nhưng cho đến nay chưa ai có thể thành công
Nguồn: kenh14.vn