## Hệ thống tính toán thời gian đỉnh cao của người Maya
Long count chính là bộ lịch "xịn xò" nhất của người Maya và cũng là một trong những bộ lịch cổ đại còn sót lại đến tận bây giờ. Và đây cũng chính là lý do mà lời đồn về ngày tận thế 21/12/2012 lan truyền khắp nơi. Bởi vì đúng vào ngày đó, bộ lịch Long Count của người Maya bỗng nhiên... kết thúc luôn!
Như mọi người đã biết, dân tộc Maya nổi đình nổi đám về những kiến thức siêu xịn trong lĩnh vực thiên văn và toán học. Những thành tựu này thể hiện rõ ràng qua cách họ tính toán thời gian và làm lịch. Người Maya không "đu" theo một bộ lịch duy nhất đâu nhé, họ tạo ra cả tá bộ lịch khác nhau để phục vụ từng mục đích riêng: làm nông nghiệp, tổ chức nghi lễ, v.v...
Cụ thể hơn, người Maya đã tính toán chuẩn không cần chỉnh rằng một năm có 365 và ¼ ngày (xịn vãi!). Mỗi năm Maya được chia làm 18 tháng, mỗi tháng 20 ngày có tên riêng, cộng thêm 5 ngày "trôi nổi" vào cuối năm. 5 ngày này được gọi là Wayeb và được coi là "5 ngày cực kỳ nguy hiểm" (nghe hơi đáng sợ ). Đây là cách tính thời gian mà người Maya gọi là Haab.
## Long Count - Bộ lịch tổng hợp "bá đạo"
Long count chính là bộ lịch tập hợp tất tần tật kiến thức của người Maya về việc tính toán thời gian. Nó là cách tổng hợp từ tất cả các chu kỳ thời gian khác của người Maya. Thực ra mục đích của bộ Long Count vẫn còn là một dấu hỏi lớn, nhưng khả năng cao nhất đây là cách mà người Maya theo dõi các sự kiện diễn ra trong khoảng thời gian dài.
Bộ lịch Long count có chu kỳ đúng 5126 năm, bắt đầu từ ngày 11/8/3114 trước công nguyên và sẽ kết thúc vào ngày 21/12/2012. Tại sao bộ lịch huyền thoại này lại kết thúc đúng vào thời điểm đó? Chắc chỉ có những người làm lịch của dân tộc này mới hiểu rõ thôi. Có nhiều thuyết âm mưu xoay quanh ngày 20/12/2012 lắm luôn!
## Cách viết ngày theo Long Count (hơi hack não tí)
Để ký hiệu 1 ngày theo lịch Long Count, người ta dùng tới 5 con số có dạng:
**aa.bb.cc.dd.ee** trong đó:
- **ee** là 1 k'in = 1 ngày (từ 00 đến 19)
- **dd** là 1 winal (tháng) = 20 ngày (từ 00 đến 19)
- **cc** là tun (năm) = 18 winal = 360 ngày (từ 00 đến 17)
- **bb** là k'atun = 20 tun ≈ 19,7 năm (từ 00 đến 19)
- **aa** là b'ak'tun = 20 k'atun ≈ 394 năm (từ 00 đến 12)
Để tính một ngày trong lịch Maya, bạn chỉ cần nhân tương ứng các số trong ngày đó với giá trị của từng đơn vị sẽ ra số thứ tự của ngày đó tính từ ngày đầu tiên. Ví dụ ngày 9.12.2.0.16 tương ứng với ngày thứ 1383136 tính từ ngày (k'in) đầu tiên của chu kỳ. Ez game!
## 21/12/2012 - Ngày tận thế hay chỉ là... hết lịch?
Với cách tính như trên, một chu kỳ của người Maya bắt đầu từ ngày 0.0.0.0.1 cho đến ngày 12.19.19.17.19. Đây chính là một chu kỳ Long Count. Chu kỳ Long Count hiện tại bắt đầu từ ngày 11/8/3114 TCN và sẽ kết thúc vào ngày 20/12/2012.
Vậy tại sao lịch của người Maya lại kết thúc vào b'ak'tun thứ 12? Đến giờ chúng ta vẫn chưa có câu trả lời chính xác (có lẽ chỉ các nhà làm lịch của vương quốc này mới biết), nhưng các nhà khoa học có một vài giả thiết sau:
**Giả thiết 1: Ngày tận thế thật sự! **
Đây là giả thiết nổi tiếng nhất và cũng là đề tài của nhiều bộ phim, truyện và cả những lời đồn trên khắp thế giới: đây là thời điểm kết thúc, ngày tận thế, ngày mà toàn bộ nhân loại bị tận diệt. Người Maya, một trong những dân tộc bí ẩn nhất thế giới được cho là nắm giữ các dữ liệu đáng tin cậy từ vũ trụ, với bộ lịch Long Count của mình, đã cảnh báo hậu thế. Điều này có cơ sở bởi niềm tin của người Maya rằng thời gian có chu kỳ của nó.
Tất nhiên, với những hiểu biết có hạn của chúng ta về vũ trụ, chưa thể khẳng định người Maya đúng hay sai.
**Giả thiết 2: Kiêng số 13 thôi mà! **
Người Maya cũng "kiêng" con số 13 như người phương Tây hiện nay và do vậy, họ chọn chu kỳ thời gian là 12 b'ak'tun. Thật ra, đây là một giả thiết không hợp lý lắm bởi nguồn gốc của việc "kiêng" số 13 đến từ cái chết của Chúa vào năm thứ nhất sau công nguyên.
Nguồn: gamek.vn