Nói đến đảo Phục Sinh là nghĩ ngay đến những bức tượng đá Moai siêu khổng lồ phải không nào? Nhưng ít ai biết rằng, trên hòn đảo này còn ẩn chứa một bí ẩn "hack não" hơn cả – đó chính là hệ thống ký hiệu Rongorongo!
Đây là những biểu tượng được khắc trên các tấm gỗ, mà người Rapa Nui (dân bản địa) gọi là Rongorongo, nghĩa là "những tấm gỗ biết nói". Nghe tên đã thấy bí ẩn rồi đúng không? Dù được phát hiện từ thế kỷ XIX (tức cách đây 160+ năm rồi đó), đến giờ các nhà khoa học vẫn... "đọc không ra chữ" luôn!
Fake news tràn lan, sự thật vẫn mù mờ
Lướt Internet thỉnh thoảng lại thấy những bài viết kiểu "Rongorongo đã được giải mã 100% rồi nha!" Có câu chuyện về một người tên Irina được cho là đã dịch toàn bộ các tấm gỗ thành những câu nói về khoai lang, mía và các tù trưởng.
Nhưng mà các bạn ơi, đây là fake news đó!
Theo tình hình nghiên cứu hiện tại, không có bằng chứng nào cho thấy bản dịch này được giới khoa học "tích xanh" cả. Rongorongo vẫn nằm trong list những hệ thống chữ viết "chưa giải được" của nhân loại, cùng hàng với mấy loại chữ cổ siêu khó khác trên thế giới.
Chỉ còn 24 tấm gỗ, quý như vàng!
Hiện tại, chỉ còn khoảng 24 tấm gỗ Rongorongo được lưu giữ ở các bảo tàng và bộ sưu tập tư nhân trên khắp thế giới. Plot twist là Rongorongo nhiều khả năng là hệ thống chữ viết bản địa DUY NHẤT của Polynesia mà người Rapa Nui tự sáng tạo ra đó!
Các tấm gỗ có size và hình dạng khác nhau nhưng đều được phủ kín những ký hiệu nhỏ xíu được chạm khắc siêu cẩn thận. Các biểu tượng mô tả con người, động vật, thực vật cùng nhiều hình học trừu tượng – nhìn vào là biết không phải dạng họa tiết trang trí cho vui đâu!
Điểm đặc biệt nhất của Rongorongo là cách trình bày văn bản theo kiểu "bò cày" (chứ không phải "con bò cày" nhé ). Tức là sau khi đọc hết một dòng từ trái sang phải, bạn phải xoay ngược tấm gỗ rồi đọc tiếp dòng sau theo chiều ngược lại. Kiểu viết này hiếm có khó tìm trong các hệ thống chữ viết còn tồn tại đấy!
Lịch sử đau thương khiến bí mật mất mãi
Câu chuyện đằng sau việc mất đi bí mật Rongorongo thực sự rất buồn...
Từ đầu thế kỷ XIX, người Rapa Nui liên tục bị thực dân phương Tây săn bắt làm nô lệ. Phần lớn đàn ông trên đảo bị bắt đi lao động cưỡng bức. Chỉ một số ít quay về, nhưng họ lại mang theo bệnh đậu mùa, khiến dân số trên đảo giảm nghiêm trọng.
Đến khoảng năm 1863, các nhà truyền giáo Pháp đặt chân lên đảo và cải đạo gần như toàn bộ cư dân. Trong quá trình xóa bỏ tín ngưỡng và văn hóa bản địa, họ yêu cầu phá hủy gần như toàn bộ các tấm gỗ Rongorongo. Chỉ một số ít được người dân bí mật cất giấu mới còn sót lại đến bây giờ.
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng chính việc mất đi những người cuối cùng biết đọc Rongorongo đã khiến bí mật này không thể truyền lại cho hậu thế. Đau lòng quá đi!
Hệ thống chữ viết tự sáng tạo – siêu hiếm!
Điểm khiến Rongorongo càng đặc biệt hơn là có nhiều bằng chứng cho thấy đây có thể là hệ thống chữ viết bản địa DUY NHẤT từng được phát triển tại Polynesia!
Các phân tích định tuổi bằng carbon-14 cho thấy một số tấm gỗ được làm từ cây bị đốn hạ trong giai đoạn 1493-1509. Điều này có nghĩa chúng đã xuất hiện TRƯỚC KHI người châu Âu đặt chân tới đảo Phục Sinh hơn 200 năm!
Nếu giả thuyết này đúng, Rongorongo sẽ gia nhập club siêu VIP gồm những hệ thống chữ viết được con người tự sáng tạo độc lập, cùng với chữ hình nêm của Lưỡng Hà, chữ tượng hình Ai Cập hay chữ Hán cổ. Ngầu không nào!
Nghiên cứu mới: Phát hiện "lịch âm thứ hai"?
Những năm gần đây, Rongorongo vẫn tiếp tục "làm mưa làm gió" trong giới nghiên cứu. Một nhà khoa học người Australia vừa công bố bản thảo cho rằng ông phát hiện một "bộ lịch âm thứ hai" trên các tấm gỗ.
Qua phân tích các chuỗi ký hiệu lặp lại và biểu tượng giống "đầu gậy cùng nụ hoa", ông nhận thấy một chuỗi gồm 29 ký hiệu có thể đại diện cho chu kỳ 29-30 ngày của lịch âm hoặc chu kỳ nông nghiệp.
Tuy nhiên các bạn ơi, đây mới chỉ là nghiên cứu tiền công bố và chưa qua phản biện độc lập đâu nhé!
Vì vậy, giới khoa học vẫn chưa coi đây là bằng chứng đủ mạnh để thay đổi hiểu biết hiện tại về Rongorongo.
Fun fact: Từ năm 1958, các học giả đã nhận diện được một chuỗi ký hiệu phản ánh lịch Mặt Trăng của người Rapa Nui với khoảng 30-31 biểu tượng tương ứng các pha của Mặt Trăng rồi đó. Phát hiện mới, nếu được xác nhận trong tương lai, sẽ trở thành "bộ lịch âm thứ hai" được ghi nhận trên hệ thống chữ viết bí ẩn này.
Kết luận: Bí ẩn vẫn là bí ẩn!
Sau hơn 150 năm nghiên cứu, Rongorongo vẫn chưa chịu "spoil" bí mật của mình. Mỗi phát hiện mới đều mang đến thêm hy vọng, nhưng cũng cho thấy việc giải mã hệ thống ký hiệu này khó khăn "muốn xỉu" luôn!
Nguồn: kenh14.vn
Đây là những biểu tượng được khắc trên các tấm gỗ, mà người Rapa Nui (dân bản địa) gọi là Rongorongo, nghĩa là "những tấm gỗ biết nói". Nghe tên đã thấy bí ẩn rồi đúng không? Dù được phát hiện từ thế kỷ XIX (tức cách đây 160+ năm rồi đó), đến giờ các nhà khoa học vẫn... "đọc không ra chữ" luôn!
Fake news tràn lan, sự thật vẫn mù mờ
Lướt Internet thỉnh thoảng lại thấy những bài viết kiểu "Rongorongo đã được giải mã 100% rồi nha!" Có câu chuyện về một người tên Irina được cho là đã dịch toàn bộ các tấm gỗ thành những câu nói về khoai lang, mía và các tù trưởng.
Nhưng mà các bạn ơi, đây là fake news đó!
Theo tình hình nghiên cứu hiện tại, không có bằng chứng nào cho thấy bản dịch này được giới khoa học "tích xanh" cả. Rongorongo vẫn nằm trong list những hệ thống chữ viết "chưa giải được" của nhân loại, cùng hàng với mấy loại chữ cổ siêu khó khác trên thế giới.
Chỉ còn 24 tấm gỗ, quý như vàng!
Hiện tại, chỉ còn khoảng 24 tấm gỗ Rongorongo được lưu giữ ở các bảo tàng và bộ sưu tập tư nhân trên khắp thế giới. Plot twist là Rongorongo nhiều khả năng là hệ thống chữ viết bản địa DUY NHẤT của Polynesia mà người Rapa Nui tự sáng tạo ra đó!
Các tấm gỗ có size và hình dạng khác nhau nhưng đều được phủ kín những ký hiệu nhỏ xíu được chạm khắc siêu cẩn thận. Các biểu tượng mô tả con người, động vật, thực vật cùng nhiều hình học trừu tượng – nhìn vào là biết không phải dạng họa tiết trang trí cho vui đâu!
Điểm đặc biệt nhất của Rongorongo là cách trình bày văn bản theo kiểu "bò cày" (chứ không phải "con bò cày" nhé ). Tức là sau khi đọc hết một dòng từ trái sang phải, bạn phải xoay ngược tấm gỗ rồi đọc tiếp dòng sau theo chiều ngược lại. Kiểu viết này hiếm có khó tìm trong các hệ thống chữ viết còn tồn tại đấy!
Lịch sử đau thương khiến bí mật mất mãi
Câu chuyện đằng sau việc mất đi bí mật Rongorongo thực sự rất buồn...
Từ đầu thế kỷ XIX, người Rapa Nui liên tục bị thực dân phương Tây săn bắt làm nô lệ. Phần lớn đàn ông trên đảo bị bắt đi lao động cưỡng bức. Chỉ một số ít quay về, nhưng họ lại mang theo bệnh đậu mùa, khiến dân số trên đảo giảm nghiêm trọng.
Đến khoảng năm 1863, các nhà truyền giáo Pháp đặt chân lên đảo và cải đạo gần như toàn bộ cư dân. Trong quá trình xóa bỏ tín ngưỡng và văn hóa bản địa, họ yêu cầu phá hủy gần như toàn bộ các tấm gỗ Rongorongo. Chỉ một số ít được người dân bí mật cất giấu mới còn sót lại đến bây giờ.
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng chính việc mất đi những người cuối cùng biết đọc Rongorongo đã khiến bí mật này không thể truyền lại cho hậu thế. Đau lòng quá đi!
Hệ thống chữ viết tự sáng tạo – siêu hiếm!
Điểm khiến Rongorongo càng đặc biệt hơn là có nhiều bằng chứng cho thấy đây có thể là hệ thống chữ viết bản địa DUY NHẤT từng được phát triển tại Polynesia!
Các phân tích định tuổi bằng carbon-14 cho thấy một số tấm gỗ được làm từ cây bị đốn hạ trong giai đoạn 1493-1509. Điều này có nghĩa chúng đã xuất hiện TRƯỚC KHI người châu Âu đặt chân tới đảo Phục Sinh hơn 200 năm!
Nếu giả thuyết này đúng, Rongorongo sẽ gia nhập club siêu VIP gồm những hệ thống chữ viết được con người tự sáng tạo độc lập, cùng với chữ hình nêm của Lưỡng Hà, chữ tượng hình Ai Cập hay chữ Hán cổ. Ngầu không nào!
Nghiên cứu mới: Phát hiện "lịch âm thứ hai"?
Những năm gần đây, Rongorongo vẫn tiếp tục "làm mưa làm gió" trong giới nghiên cứu. Một nhà khoa học người Australia vừa công bố bản thảo cho rằng ông phát hiện một "bộ lịch âm thứ hai" trên các tấm gỗ.
Qua phân tích các chuỗi ký hiệu lặp lại và biểu tượng giống "đầu gậy cùng nụ hoa", ông nhận thấy một chuỗi gồm 29 ký hiệu có thể đại diện cho chu kỳ 29-30 ngày của lịch âm hoặc chu kỳ nông nghiệp.
Tuy nhiên các bạn ơi, đây mới chỉ là nghiên cứu tiền công bố và chưa qua phản biện độc lập đâu nhé!
Vì vậy, giới khoa học vẫn chưa coi đây là bằng chứng đủ mạnh để thay đổi hiểu biết hiện tại về Rongorongo.Fun fact: Từ năm 1958, các học giả đã nhận diện được một chuỗi ký hiệu phản ánh lịch Mặt Trăng của người Rapa Nui với khoảng 30-31 biểu tượng tương ứng các pha của Mặt Trăng rồi đó. Phát hiện mới, nếu được xác nhận trong tương lai, sẽ trở thành "bộ lịch âm thứ hai" được ghi nhận trên hệ thống chữ viết bí ẩn này.
Kết luận: Bí ẩn vẫn là bí ẩn!
Sau hơn 150 năm nghiên cứu, Rongorongo vẫn chưa chịu "spoil" bí mật của mình. Mỗi phát hiện mới đều mang đến thêm hy vọng, nhưng cũng cho thấy việc giải mã hệ thống ký hiệu này khó khăn "muốn xỉu" luôn!
Nguồn: kenh14.vn