Có những người nhiễm rồi mà không lây cho ai cả. Nhưng cũng có những "siêu lây nhiễm" - người bệnh có năng lực lây lan virus cho cả một đội quân người khác luôn á
Về mặt khoa học thì bình thường một người nhiễm virus - kể cả các loại virus cũ hay virus corona chủng mới (Covid-19) - thường lây cho khoảng 2-3 người thôi.
Nhưng đó chỉ là con số trung bình nhé! Thực tế có người nhiễm rồi mà không lây cho ai luôn. Và cũng có những trường hợp "siêu lây nhiễm" - những bệnh nhân có khả năng phát tán virus cho nhiều người hơn thế nhiều.
Một case điển hình về siêu lây nhiễm là anh doanh nhân người Anh. Bác này nhiễm virus tại Singapore trong buổi họp doanh nghiệp ở khách sạn Grand Hyatt, rồi trên đường về lây thêm cho 11 người nữa. Hay gần đây nhất là ở Hàn Quốc, bệnh nhân thứ 31 - một chị 61 tuổi đã lây cho ít nhất 23 người cùng đi lễ nhà thờ ở thành phố Daegu.
23 còn chưa phải con số cuối cùng đâu nha! Theo dự đoán của các chuyên gia, số người nhiễm từ chị này rơi vào khoảng 40 người, chưa kể chị còn tiếp xúc với 166 người khác, và buổi lễ hôm đó có tận 1000 người tham dự nữa
Đến đây chắc bạn cũng tò mò phải không, chính xác thì những bệnh nhân "siêu lây nhiễm" là gì? Và liệu đây có phải là mối lo lớn trong cuộc chiến chống lại sự lây lan của virus corona Covid-19 không?
## "Siêu lây nhiễm" thực sự là gì?
Theo giáo sư Tikki Pangestu từ Trường Y Lee Kuan của Singapore, "siêu lây nhiễm" là những trường hợp bệnh nhân nhiễm bệnh rồi lại di chuyển lung tung khắp nơi, khiến virus lan rộng đến nhiều người ở các địa điểm khác nhau.
Thực ra trong quá khứ, các dịch bệnh bùng nổ cũng đều có xuất hiện những trường hợp "siêu lây nhiễm", kể cả SARS và MERS luôn.
Leong Hoe Nam - chuyên gia bệnh truyền nhiễm từ Trung tâm Mount Elizabeth Novena (Singapore) cho biết thêm, một bệnh nhân cần lây nhiễm cho ít nhất 5-10 người khác mới được coi là "siêu lây nhiễm".
Tuy nhiên, các chuyên gia nói rằng thông tin về những trường hợp này thực ra vẫn còn quá ít. Vì thế, khoa học hiện vẫn chưa giải thích được tại sao một số bệnh nhân có thể trở thành "siêu lây nhiễm", trong khi số khác thì không. Ngoài ra, giáo sư Pangestu cũng nhấn mạnh rằng con số 2-3 người chỉ là ước tính trung bình, dựa trên các dữ liệu thu thập được đến thời điểm hiện tại thôi.
"Thực sự rất khó để xác định số ca lây nhiễm bắt nguồn từ một người, nhất là khi tình hình thay đổi mỗi ngày" - Pangestu chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn.
"Có thể có trường hợp 1 người lây cho 100 người, nhưng cũng có thể 10 người chẳng lây cho bất kỳ ai."
## Nguồn gốc của các "siêu lây nhiễm" và liệu họ có khiến mầm bệnh lan nhanh hơn không?
Thật ra không có câu trả lời nào chắc chắn về việc các bệnh nhân "siêu lây nhiễm" có lây lan virus nhanh và mạnh hơn người thường hay không. Tuy nhiên, một số chuyên gia về bệnh truyền nhiễm cũng đưa ra được vài giả thuyết cho câu chuyện này.
Ooi Eng Eong, giám đốc Chương trình Bệnh truyền nhiễm tại Trường Y Duke-NUS (Singapore), nói rằng mọi chuyện có khi đơn giản chỉ nằm ở việc người bệnh có giao tiếp xã hội nhiều hay không thôi.
"Chẳng hạn, họ vô tình lấy tay che miệng khi ho rồi chưa rửa mà đã bắt tay người khác, hoặc ăn chung bàn thôi... đó là cách virus lây lan" - Eong cho biết.
Một khả năng khác được chuyên gia Leong chia sẻ, là có những người bản thân chứa lượng virus lớn hơn số còn lại do hệ miễn dịch quá yếu. Họ có khả năng giải phóng lượng virus lớn hơn qua các chất dịch trong cơ thể. Ngoài ra, một số người với ý thức không cao (ho hoặc hắt hơi không che miệng tại nơi công cộng) cũng có thể khiến nhiều người khác mắc bệnh
Tuy nhiên, tất cả vẫn chỉ là giả thuyết thôi. Theo Ooi, dù có nhiều yếu tố sinh học trong câu chuyện này, nhưng khoa học khó mà có câu trả lời chính xác trong một sớm một chiều.
"Chúng ta vẫn chưa hoàn toàn hiểu về virus mới, và tôi không nghĩ khoa học sẽ sớm làm được, bởi số lượng các bệnh nhân như vậy là rất nhỏ" - Ooi chia sẻ. "Khi số lượng quá nhỏ, chúng ta không thể biết đây là ngẫu nhiên, hay thực sự tồn tại những con người như vậy."
Trả lời cho câu hỏi liệu các trường hợp "siêu lây nhiễm" có dễ xuất hiện khi virus lan ra ngoài biên giới không, Pangetsu cho rằng hiện tại không có bằng chứng khoa học nào ủng hộ quan điểm này. "Siêu lây nhiễm" dễ xảy ra hơn ở những chốn đông người, và những đối tượng dễ trở thành "siêu lây nhiễm" thường là người già, trẻ nhỏ, hoặc những ai đang mắc bệnh nặng khiến hệ miễn dịch suy yếu.
"Sự tồn tại của các bệnh nhân siêu lây nhiễm là đáng lo ngại, nhưng cũng cần hiểu rằng đây vốn là hiện tượng bình thường trong các dịch bệnh" - Hsu Li Yang, giám đốc chương trình truyền nhiễm tại ĐH Quốc gia Singapore.
"Về tổng quan, không nên phân biệt đối xử với những người siêu lây nhiễm. Đa số các trường hợp đó không phải lỗi của họ."
## Các bệnh nhân "siêu lây nhiễm" có khiến quá trình kiểm soát dịch bệnh thay đổi không?
Về cơ bản thì có đó! Việc một nguồn bệnh có khả năng lây lan nhanh xuất hiện sẽ đòi hỏi phản ứng hết sức nhanh chóng. Trong hầu hết các trường hợp, cách hiệu quả nhất để chặn đứng hiện tượng siêu lây nhiễm là phải đảm bảo người tiếp xúc bị cách ly nhanh chóng.
Leong cho biết, cách tốt nhất để xác định có tồn tại trường hợp siêu lây nhiễm là phải đảm bảo tính chính xác khi theo dõi dữ liệu. "Theo dõi càng chính xác bao nhiêu, khả năng kiểm soát dịch bệnh sẽ nhanh chóng bấy nhiêu."
*Tình hình dịch bệnh tại Trung Quốc đang có chuyển biến phức tạp. Theo dõi thêm tại đây.
Theo Ooi, dù là siêu lây nhiễm hay không, các biện pháp phòng ngừa đối với từng cá nhân thì vẫn như vậy thôi. Ông cho biết tất cả mọi người nên tập thói quen giữ vệ sinh tốt - rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang, và đặc biệt là không chạm tay lên mặt sau khi sờ vào những bề mặt nơi công cộng. Ngoài ra, các bạn nào thấy triệu chứng bị cúm thông thường như đau họng, sổ mũi, sốt... thì hạn chế ra ngoài nha
(Theo SCMP)
Nguồn: kenh14.vn