Sống ngoài không gian cả năm trời, phi hành gia Scott Kelly đã trải qua những thay đổi cơ thể kiểu... không tưởng luôn á! Từ gene, hệ miễn dịch cho đến cách lão hóa và nhận thức – nghiên cứu đỉnh cao của NASA đang khiến mọi người phải đặt ra câu hỏi lớn: liệu con người có thể sống tốt ngoài Trái Đất không nhỉ?
Trong mấy chục năm qua, nhân loại cứ ôm mộng chinh phục vũ trụ xa xôi mênh mông. Từ việc đặt chân lên Mặt Trăng đến tham vọng lên tận Sao Hỏa, các cơ quan vũ trụ vẫn luôn tìm câu trả lời cho một câu hỏi cực kỳ quan trọng: cơ thể mình sẽ "biến hình" kiểu gì khi sống lâu dài ngoài Trái Đất?
Để có câu trả lời, NASA đã thực hiện một thí nghiệm siêu độc đáo trong lịch sử y học không gian – dùng luôn hai anh em sinh đôi giống hệt nhau là Scott Kelly và Mark Kelly làm đối tượng nghiên cứu!
Tháng 3/2015, Scott Kelly bắt đầu nhiệm vụ kéo dài 340 ngày trên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS. Còn Mark Kelly thì chill ở nhà, sống bình thường trên Trái Đất thôi. Vì có bộ gene gần như giống hệt nhau, cặp song sinh này chính là đối tượng "vàng" để các nhà khoa học theo dõi xem môi trường không gian ảnh hưởng thế nào đến cơ thể con người.
Phi hành gia Scott Kelly đã tự đề xuất bản thân và anh em sinh đôi cùng trứng của mình, Mark Kelly, làm chuột bạch cho NASA luôn! Nghiên cứu kéo dài gần một năm, từ ngày 27/3/2015 đến ngày 2/3/2016, kết quả được công bố vào năm 2019. Trong khi Scott thực hiện nhiệm vụ 340 ngày trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), Mark thì ở lại Trái Đất. NASA liên tục theo dõi và thu thập dữ liệu của cả hai anh em này suốt thời gian đó.
Suốt gần một năm, NASA cứ liên tục lấy mẫu máu, nước tiểu, dữ liệu sinh học và làm đủ thứ bài kiểm tra thể chất lẫn nhận thức cho cả hai anh em. Kết quả công bố năm 2019 khiến giới khoa học phải "ơ kìa" luôn đó!
Mặc dù sức khỏe tổng thể của Scott vẫn được đánh giá là ổn, nhưng cơ thể anh đã trải qua hàng loạt biến đổi đáng chú ý. Trong môi trường không trọng lực, cột sống giãn nở khiến anh cao thêm so với trước khi bay (flex height được luôn ). Tuy nhiên, giống như nhiều phi hành gia khác, Scott cũng bị suy giảm khối lượng cơ bắp do cơ thể không phải chống chọi với lực hấp dẫn như trên Trái Đất.
Điều gây sốc nhất lại nằm sâu bên trong các tế bào! Nhiều người từng hiểu nhầm rằng chuyến bay đã làm thay đổi ADN của Scott Kelly. Thực ra thì bộ gene của anh không biến thành thứ hoàn toàn khác đâu nhé. Điều thay đổi là cách các gene hoạt động ấy.
Các nhà nghiên cứu phát hiện khoảng 7% biểu hiện gene của Scott vẫn khác biệt ngay cả sau 6 tháng trở về Trái Đất rồi. Điều này có nghĩa là một số gene vẫn tiếp tục hoạt động theo cách khác so với trước chuyến bay.
Đáng chú ý hơn, có tới 811 gene chưa trở lại trạng thái ban đầu luôn! Phần lớn trong số này liên quan đến hệ miễn dịch và cơ chế sửa chữa ADN – những hệ thống đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể khỏi tổn thương.
Một phát hiện khác còn gây sốc hơn nữa nè! Nhóm nghiên cứu đã kiểm tra telomere – những đoạn ADN nằm ở đầu nhiễm sắc thể có chức năng bảo vệ vật chất di truyền. Trong nhiều nghiên cứu trước đây, telomere thường ngắn dần theo tuổi tác và được xem là một trong những dấu hiệu của quá trình lão hóa.
Thế mà trong thời gian sống ngoài không gian, telomere của Scott Kelly lại dài ra! Hiện tượng này khiến nhiều người nghĩ ngay đến chuyện phi hành gia đã "trẻ lâu hơn" khi ở ngoài Trái Đất. Tuy nhiên, các nhà khoa học nhanh chóng cảnh báo rằng ý nghĩa thực sự của phát hiện này vẫn chưa rõ ràng lắm. Sau khi trở về, telomere của Scott lại ngắn đi và quay về mức gần giống ban đầu rồi.
NASA và các nhà khoa học sẽ cần tiến hành thêm nhiều nghiên cứu trên số lượng đối tượng lớn hơn để xác định liệu những kết quả này có thể áp dụng rộng rãi cho nhiều người hay chỉ là trường hợp đặc biệt liên quan đến sinh lý của Scott Kelly thôi.
Không chỉ tác động đến cấp độ tế bào, môi trường không gian còn ảnh hưởng đến hoạt động của não bộ nữa chứ! Các bài kiểm tra nhận thức cho thấy Scott bị giảm tốc độ xử lý thông tin cũng như độ chính xác trong một số nhiệm vụ. Đáng chú ý là những thay đổi này vẫn còn đó sau khi anh trở về Trái Đất chứ không biến mất ngay lập tức.
Những phát hiện này đang trở nên cực kỳ quan trọng khi nhân loại chuẩn bị bước vào kỷ nguyên khám phá không gian sâu. Một hành trình tới Sao Hỏa có thể kéo dài hơn hai năm đấy! Nếu môi trường không gian thực sự gây ra những thay đổi kéo dài đối với hệ miễn dịch, ADN và chức năng nhận thức, các cơ quan vũ trụ sẽ phải phát triển những biện pháp bảo vệ hiệu quả hơn cho phi hành đoàn mới được.
Từ chế độ dinh dưỡng, tập luyện, hỗ trợ tâm lý cho tới các công nghệ giảm tác động của bức xạ vũ trụ – mọi yếu tố đều có thể trở thành chìa khóa quyết định sự thành công của các sứ mệnh tương lai đó!
Dẫu vậy, chính NASA cũng thừa nhận rằng đây mới chỉ là bước khởi đầu thôi. Nghiên cứu trên cặp song sinh Kelly là nghiên cứu đầu tiên thuộc loại này và chưa đủ để đưa ra kết luận cho toàn bộ nhân loại được.
Cần thêm nhiều nghiên cứu với số lượng phi hành gia lớn hơn để xác định liệu những thay đổi này có phải là phản ứng phổ biến của cơ thể con người trước môi trường không gian hay chỉ là đặc điểm riêng của Scott Kelly.
Nguồn: soha.vn
Trong mấy chục năm qua, nhân loại cứ ôm mộng chinh phục vũ trụ xa xôi mênh mông. Từ việc đặt chân lên Mặt Trăng đến tham vọng lên tận Sao Hỏa, các cơ quan vũ trụ vẫn luôn tìm câu trả lời cho một câu hỏi cực kỳ quan trọng: cơ thể mình sẽ "biến hình" kiểu gì khi sống lâu dài ngoài Trái Đất?
Để có câu trả lời, NASA đã thực hiện một thí nghiệm siêu độc đáo trong lịch sử y học không gian – dùng luôn hai anh em sinh đôi giống hệt nhau là Scott Kelly và Mark Kelly làm đối tượng nghiên cứu!
Tháng 3/2015, Scott Kelly bắt đầu nhiệm vụ kéo dài 340 ngày trên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS. Còn Mark Kelly thì chill ở nhà, sống bình thường trên Trái Đất thôi. Vì có bộ gene gần như giống hệt nhau, cặp song sinh này chính là đối tượng "vàng" để các nhà khoa học theo dõi xem môi trường không gian ảnh hưởng thế nào đến cơ thể con người.
Phi hành gia Scott Kelly đã tự đề xuất bản thân và anh em sinh đôi cùng trứng của mình, Mark Kelly, làm chuột bạch cho NASA luôn! Nghiên cứu kéo dài gần một năm, từ ngày 27/3/2015 đến ngày 2/3/2016, kết quả được công bố vào năm 2019. Trong khi Scott thực hiện nhiệm vụ 340 ngày trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), Mark thì ở lại Trái Đất. NASA liên tục theo dõi và thu thập dữ liệu của cả hai anh em này suốt thời gian đó.
Suốt gần một năm, NASA cứ liên tục lấy mẫu máu, nước tiểu, dữ liệu sinh học và làm đủ thứ bài kiểm tra thể chất lẫn nhận thức cho cả hai anh em. Kết quả công bố năm 2019 khiến giới khoa học phải "ơ kìa" luôn đó!
Mặc dù sức khỏe tổng thể của Scott vẫn được đánh giá là ổn, nhưng cơ thể anh đã trải qua hàng loạt biến đổi đáng chú ý. Trong môi trường không trọng lực, cột sống giãn nở khiến anh cao thêm so với trước khi bay (flex height được luôn ). Tuy nhiên, giống như nhiều phi hành gia khác, Scott cũng bị suy giảm khối lượng cơ bắp do cơ thể không phải chống chọi với lực hấp dẫn như trên Trái Đất.
Điều gây sốc nhất lại nằm sâu bên trong các tế bào! Nhiều người từng hiểu nhầm rằng chuyến bay đã làm thay đổi ADN của Scott Kelly. Thực ra thì bộ gene của anh không biến thành thứ hoàn toàn khác đâu nhé. Điều thay đổi là cách các gene hoạt động ấy.
Các nhà nghiên cứu phát hiện khoảng 7% biểu hiện gene của Scott vẫn khác biệt ngay cả sau 6 tháng trở về Trái Đất rồi. Điều này có nghĩa là một số gene vẫn tiếp tục hoạt động theo cách khác so với trước chuyến bay.
Đáng chú ý hơn, có tới 811 gene chưa trở lại trạng thái ban đầu luôn! Phần lớn trong số này liên quan đến hệ miễn dịch và cơ chế sửa chữa ADN – những hệ thống đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể khỏi tổn thương.
Một phát hiện khác còn gây sốc hơn nữa nè! Nhóm nghiên cứu đã kiểm tra telomere – những đoạn ADN nằm ở đầu nhiễm sắc thể có chức năng bảo vệ vật chất di truyền. Trong nhiều nghiên cứu trước đây, telomere thường ngắn dần theo tuổi tác và được xem là một trong những dấu hiệu của quá trình lão hóa.
Thế mà trong thời gian sống ngoài không gian, telomere của Scott Kelly lại dài ra! Hiện tượng này khiến nhiều người nghĩ ngay đến chuyện phi hành gia đã "trẻ lâu hơn" khi ở ngoài Trái Đất. Tuy nhiên, các nhà khoa học nhanh chóng cảnh báo rằng ý nghĩa thực sự của phát hiện này vẫn chưa rõ ràng lắm. Sau khi trở về, telomere của Scott lại ngắn đi và quay về mức gần giống ban đầu rồi.
NASA và các nhà khoa học sẽ cần tiến hành thêm nhiều nghiên cứu trên số lượng đối tượng lớn hơn để xác định liệu những kết quả này có thể áp dụng rộng rãi cho nhiều người hay chỉ là trường hợp đặc biệt liên quan đến sinh lý của Scott Kelly thôi.
Không chỉ tác động đến cấp độ tế bào, môi trường không gian còn ảnh hưởng đến hoạt động của não bộ nữa chứ! Các bài kiểm tra nhận thức cho thấy Scott bị giảm tốc độ xử lý thông tin cũng như độ chính xác trong một số nhiệm vụ. Đáng chú ý là những thay đổi này vẫn còn đó sau khi anh trở về Trái Đất chứ không biến mất ngay lập tức.
Những phát hiện này đang trở nên cực kỳ quan trọng khi nhân loại chuẩn bị bước vào kỷ nguyên khám phá không gian sâu. Một hành trình tới Sao Hỏa có thể kéo dài hơn hai năm đấy! Nếu môi trường không gian thực sự gây ra những thay đổi kéo dài đối với hệ miễn dịch, ADN và chức năng nhận thức, các cơ quan vũ trụ sẽ phải phát triển những biện pháp bảo vệ hiệu quả hơn cho phi hành đoàn mới được.
Từ chế độ dinh dưỡng, tập luyện, hỗ trợ tâm lý cho tới các công nghệ giảm tác động của bức xạ vũ trụ – mọi yếu tố đều có thể trở thành chìa khóa quyết định sự thành công của các sứ mệnh tương lai đó!
Dẫu vậy, chính NASA cũng thừa nhận rằng đây mới chỉ là bước khởi đầu thôi. Nghiên cứu trên cặp song sinh Kelly là nghiên cứu đầu tiên thuộc loại này và chưa đủ để đưa ra kết luận cho toàn bộ nhân loại được.
Cần thêm nhiều nghiên cứu với số lượng phi hành gia lớn hơn để xác định liệu những thay đổi này có phải là phản ứng phổ biến của cơ thể con người trước môi trường không gian hay chỉ là đặc điểm riêng của Scott Kelly.
Nguồn: soha.vn