Các nhà thiên văn học luôn mải mê săn lùng tín hiệu vô tuyến từ ngoài vũ trụ . Trên Trái Đất, mình dùng những tín hiệu này cho hầu hết mọi kiểu liên lạc không dây luôn. Bluetooth hay Wi-Fi là hai loại bạn chắc biết rõ rồi đúng không, nhưng plot twist là nhiều hành tinh và thiên thể khác cũng tự phát ra sóng radio riêng của chúng nha!
Nhờ công nghệ xịn sò gần đây, giờ các nhà thiên văn đã có thể xài những tín hiệu này để phá án nguồn gốc của chúng, kể cả trên những hành tinh quay quanh các ngôi sao xa xôi.
Tín hiệu đến từ ngoài hệ Mặt Trời
Giữa năm 2026, giới thiên văn vừa có một phát hiện bom tấn: Sóng radio phát ra từ một hành tinh nằm ngoài hệ Mặt Trời! Theo đó, hành tinh Beta Pictoris b (một gã khổng lồ khí có khối lượng gấp khoảng 10 lần sao Mộc, cách Trái Đất khoảng 63 năm ánh sáng) đã tạo ra các tín hiệu radio liên tục.
Các nhà thiên văn bắt được những tín hiệu này bằng hệ thống kính viễn vọng radio MeerKAT - gồm 64 ăng-ten vệ tinh kết nối với nhau. Tên này không chỉ là từ viết tắt cool ngầu đâu nhé; hệ thống này nằm trong Vườn quốc gia Meerkat ở Nam Phi, nơi là nhà của loài chồn đất Meerkat luôn .
Giờ hầu hết mọi người nghe "hành tinh phát tín hiệu vô tuyến" là nghĩ ngay đến người ngoài hành tinh đúng không? Xét cho cùng, mình vẫn hay bắn sóng vô tuyến vào vũ trụ qua tín hiệu truyền hình và đài phát thanh mà.
Tuy nhiên, dù đó thực sự là tín hiệu vô tuyến nhân tạo, nhưng chưa thể kết luận gì vì vũ trụ cũng có thể tự tạo ra sóng vô tuyến của riêng nó. Trong case này, các nhà thiên văn mô tả tín hiệu đó là "phát xạ vô tuyến cực quang", thứ không thể xảy ra nếu không có từ trường hoặc bầu khí quyển.
Breakthrough khổng lồ cho nhân loại
Cần note rằng Beta Pictoris b không phải là lần đầu tiên phát hiện tín hiệu vô tuyến ngoài hành tinh. Sao Mộc cũng phát ra tín hiệu vô tuyến tương tự, và năm ngoái hệ thống MeerKAT đã ghi nhận được tín hiệu từ sao chổi 3I/Atlas, nhưng đó là do các gốc hydroxyl hấp thụ sóng vô tuyến xung quanh. Ý nghĩa của các tín hiệu từ Beta Pictoris b khác biệt hẳn, không chỉ đối với hành tinh này mà còn cho cả khoa học nói chung!
Ban đầu, team thiên văn đặt câu hỏi liệu tín hiệu có phải từ hành tinh hay từ ngôi sao chủ Beta Pictoris. Nhưng với sự trợ giúp của hình ảnh vô tuyến và các khung tham chiếu, nhóm nghiên cứu đã kết luận rằng các sóng này thực sự phát ra từ Beta Pictoris b.
Cụ thể, các sóng điện từ là kết quả của "sự ghép nối giữa từ quyển và tầng ion", có thể tạo ra các hiệu ứng visual như cực quang. Điều quan trọng không chỉ là Beta Pictoris b có thể tạo ra những show ánh sáng mà chúng ta sẽ không bao giờ được chiêm ngưỡng tận mắt trong đời .
Thay vào đó, các nhà nghiên cứu tuyên bố Beta Pictoris b là case đầu tiên mà họ phát hiện ra bức xạ vô tuyến từ một hành tinh ngoài hệ Mặt Trời và dùng chúng để đo từ trường của nó. Theo data, từ trường của Beta Pictoris b mạnh hơn Trái Đất hơn 1.000 lần luôn á!
Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ dừng lại ở đó. Một trong những tác giả của bài báo, Yvette Cendes, đã chia sẻ với tờ New York Times rằng sự hiện diện của từ quyển có thể cho thấy tiềm năng về khả năng sinh sống.
Nguồn: soha.vn
Nhờ công nghệ xịn sò gần đây, giờ các nhà thiên văn đã có thể xài những tín hiệu này để phá án nguồn gốc của chúng, kể cả trên những hành tinh quay quanh các ngôi sao xa xôi.
Tín hiệu đến từ ngoài hệ Mặt Trời
Giữa năm 2026, giới thiên văn vừa có một phát hiện bom tấn: Sóng radio phát ra từ một hành tinh nằm ngoài hệ Mặt Trời! Theo đó, hành tinh Beta Pictoris b (một gã khổng lồ khí có khối lượng gấp khoảng 10 lần sao Mộc, cách Trái Đất khoảng 63 năm ánh sáng) đã tạo ra các tín hiệu radio liên tục.
Các nhà thiên văn bắt được những tín hiệu này bằng hệ thống kính viễn vọng radio MeerKAT - gồm 64 ăng-ten vệ tinh kết nối với nhau. Tên này không chỉ là từ viết tắt cool ngầu đâu nhé; hệ thống này nằm trong Vườn quốc gia Meerkat ở Nam Phi, nơi là nhà của loài chồn đất Meerkat luôn .
Giờ hầu hết mọi người nghe "hành tinh phát tín hiệu vô tuyến" là nghĩ ngay đến người ngoài hành tinh đúng không? Xét cho cùng, mình vẫn hay bắn sóng vô tuyến vào vũ trụ qua tín hiệu truyền hình và đài phát thanh mà.
Tuy nhiên, dù đó thực sự là tín hiệu vô tuyến nhân tạo, nhưng chưa thể kết luận gì vì vũ trụ cũng có thể tự tạo ra sóng vô tuyến của riêng nó. Trong case này, các nhà thiên văn mô tả tín hiệu đó là "phát xạ vô tuyến cực quang", thứ không thể xảy ra nếu không có từ trường hoặc bầu khí quyển.
Breakthrough khổng lồ cho nhân loại
Cần note rằng Beta Pictoris b không phải là lần đầu tiên phát hiện tín hiệu vô tuyến ngoài hành tinh. Sao Mộc cũng phát ra tín hiệu vô tuyến tương tự, và năm ngoái hệ thống MeerKAT đã ghi nhận được tín hiệu từ sao chổi 3I/Atlas, nhưng đó là do các gốc hydroxyl hấp thụ sóng vô tuyến xung quanh. Ý nghĩa của các tín hiệu từ Beta Pictoris b khác biệt hẳn, không chỉ đối với hành tinh này mà còn cho cả khoa học nói chung!
Ban đầu, team thiên văn đặt câu hỏi liệu tín hiệu có phải từ hành tinh hay từ ngôi sao chủ Beta Pictoris. Nhưng với sự trợ giúp của hình ảnh vô tuyến và các khung tham chiếu, nhóm nghiên cứu đã kết luận rằng các sóng này thực sự phát ra từ Beta Pictoris b.
Cụ thể, các sóng điện từ là kết quả của "sự ghép nối giữa từ quyển và tầng ion", có thể tạo ra các hiệu ứng visual như cực quang. Điều quan trọng không chỉ là Beta Pictoris b có thể tạo ra những show ánh sáng mà chúng ta sẽ không bao giờ được chiêm ngưỡng tận mắt trong đời .
Thay vào đó, các nhà nghiên cứu tuyên bố Beta Pictoris b là case đầu tiên mà họ phát hiện ra bức xạ vô tuyến từ một hành tinh ngoài hệ Mặt Trời và dùng chúng để đo từ trường của nó. Theo data, từ trường của Beta Pictoris b mạnh hơn Trái Đất hơn 1.000 lần luôn á!
Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ dừng lại ở đó. Một trong những tác giả của bài báo, Yvette Cendes, đã chia sẻ với tờ New York Times rằng sự hiện diện của từ quyển có thể cho thấy tiềm năng về khả năng sinh sống.
Nguồn: soha.vn