Bạo lực học đường không phải chuyện mới đâu các bạn ơi, mà là "nỗi đau" đã âm ỉ trong trường lớp từ lâu rồi Cứ mỗi lần một vụ việc nổ ra, MXH lại dậy sóng, mọi người bàn tán xôn xao. Nhưng rồi sau đó thì sao? Cùng nghe ý kiến các chuyên gia để hiểu rõ hơn về vấn đề này nhé!
Những tín hiệu đỏ đáng báo động
Năm 2022, một nữ sinh lớp 8 bị đưa vào nhà vệ sinh đánh và lột đồ quay clip (vụ việc xảy ra vào chiều ngày 27/6 tại khu bể bơi ở Khu đô thị Lò Gạch, xã Đông Sơn, huyện Đô Lương, Nghệ An). Chỉ vì mâu thuẫn cá nhân mà bạn nữ này phải hứng chịu hành hung từ nhóm bạn khác, bị đánh đập bằng tay chân và dép. Đau hơn là clip còn bị quay lại và lan truyền khắp MXH. Vết thương trên người có thể lành, nhưng tổn thương tâm lý thì biết đến bao giờ mới hết...
Chỉ 4 tháng sau, một nam sinh lớp 11 đâm bạn lớp 12 tử vong, khai "do chống đỡ màn đánh hội đồng". Trong lúc bị đánh hội đồng, nam sinh này đã dùng dao mang sẵn đâm một nhát khiến bạn lớp 12 tử vong. Sau khi gây án, được gia đình vận động, bạn ấy đã đến công an đầu thú. Điều tra ban đầu xác định Nguyễn Tiến Thuận (SN 2005) ở huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh) và Phan Quang Minh (SN 2006) - học sinh lớp 11G cùng trường có mâu thuẫn từ trước. Một người đã ra đi, để lại nỗi đau và ám ảnh cho những người còn ở lại...
Mới đây nhất, vụ việc nữ sinh ở Nghệ An nghi tự tử tại nhà riêng. Em N.T.Y.N trường Chuyên ĐH Vinh được cho là bị đánh, ngược đãi, cô lập và áp đảo tâm lý. Tuy chưa có kết luận chính thức từ cơ quan chức năng, nhưng vụ việc lại một lần nữa đặt ra câu hỏi: Liệu bạo lực học đường đã trở thành "vấn nạn quốc gia"?
Hàng loạt vụ bạo lực nghiêm trọng xảy ra liên tiếp như hồi chuông cảnh báo: vấn đề này cần được quan tâm và xử lý kịp thời hơn nữa, đừng để "lửa to mới dập" nha các bạn!
Theo Khoản 5 Điều 2 Nghị định 80/2017/NĐ-CP:
Bạo lực học đường là hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của người học xảy ra trong cơ sở giáo dục hoặc lớp độc lập.
Vậy ai là người "đi bắt nạt"?
Để xử lý đúng, mình cần hiểu rõ bản chất tâm lý của cả nạn nhân lẫn kẻ bạo lực. TS. Đặng Hoàng Ngân – Chuyên gia Tâm lý học về tâm lý Phát triển trẻ em và thanh thiếu niên chia sẻ: "Trước hết, chúng ta cần thống nhất rằng bạo lực học đường có nhiều hình thức: tấn công thể chất, tinh thần, bạo lực online, cô lập... Có hành vi vượt quá sức chịu đựng, gây hậu quả nặng nề. Nhưng cũng có hành vi không xuất phát từ ác ý mà do thiếu ý thức về tổn thương của người khác. Vì vậy, tâm lý của những học sinh gây bạo lực ở mỗi mức độ là khác nhau."
"Những bạn thực hiện hành vi bạo lực thường có 'quyền lực' trong trường, kèm theo nhận thức sai lệch về cách ứng xử với người khác. Quyền lực đó đến từ nhiều yếu tố: khỏe hơn, chơi với nhóm bạn lớn tuổi hơn, hoặc có ba mẹ là người có ảnh hưởng, tin rằng ba mẹ sẽ lo mọi chuyện cho mình. Các bạn này nghĩ không ai có thể ngăn được mình, và nạn nhân 'đáng bị như vậy' vì những khiếm khuyết, lỗi lầm hay hoàn cảnh của họ. Những hành vi vượt quá ranh giới đạo đức, pháp luật như thế được gọi là 'hành vi chống đối xã hội'. Ngoài ra, nhiều nghiên cứu Tâm lý học còn cho thấy những bạn gây bạo lực nghiêm trọng thường là những người từng bị ngược đãi, bạo hành trong gia đình; hoặc bị cô lập, kỳ thị trên lớp."
Bên cạnh đó, có những bạn gây bạo lực do chưa ý thức được hành động của mình và nỗi đau của người khác. Ví dụ như gọi tên bạn theo kiểu trêu đùa, nhưng người nghe lại cảm thấy bị miệt thị. Những hành vi này thường sẽ dừng lại khi người gây ra hiểu được cảm giác của nạn nhân. Tâm lý của nhóm này thường là chưa đủ trải nghiệm để đồng cảm và chưa biết cách ứng xử đúng mực."
Hiểu được tâm lý của người gây bạo lực sẽ giúp tìm ra phương án xử lý phù hợp và xây dựng kế hoạch phòng ngừa lâu dài đấy!
Có ai "tự nhiên" trở thành nạn nhân không?
Bạn N.N.T.L (20 tuổi, Hà Nội) từng là nạn nhân của bạo lực học đường. L. bị một nhóm bạn nói xấu, xúc phạm, miệt thị về ngoại hình. Thậm chí nhóm này còn ví mặt bạn ấy với diễn viên phim người lớn, ghép ảnh bêu xấu trong nhóm kín. Quá đáng hơn, một bạn trong nhóm đã gọi L. bằng tên diễn viên đó suốt những năm cấp 3. Chuyện này đã trở thành cú sốc tâm lý khiến L. sợ hãi, áp lực mỗi khi đến trường trong nhiều năm
Theo TS. Đặng Hoàng Ngân, nạn nhân của bạo lực học đường có thể là bất kỳ ai, vì lỗi thuộc về người dùng bạo lực. Tuy nhiên, những bạn có nguy cơ cao hơn gồm:
• Những bạn không được chấp nhận, thiếu bạn thân hoặc nhóm bạn. Việc có khiếm khuyết ngoại hình, tính cách khác biệt, không có tiếng nói, từng mắc lỗi, hoặc hoàn cảnh đặc biệt... thường là cái cớ để bị bạo lực. Nhưng ngược lại, những bạn quá ưu tú cũng có thể bị bạo lực do bị ghen ghét, đố kị, hoặc là "hình mẫu so sánh" khiến người bắt nạt cảm thấy tự ti.
• Những bạn từng bị bắt nạt trước đây có nguy cơ rất cao tiếp tục trở thành nạn nhân. Các bạn này đã hình thành niềm tin rằng mình sẽ không bao giờ được buông tha và việc lên tiếng chỉ làm mọi chuyện tệ hơn. Hoặc tệ hơn nữa, các bạn tin rằng mình "đáng bị như vậy" vì chưa đủ tốt.
• Những bạn chưa biết cách khẳng định bản thân, đứng lên vì chính mình, tìm sự ủng hộ từ nhóm bạn hay người lớn cũng dễ bị bạo lực hơn.
Xử lý thế nào với người gây bạo lực?
Khi những vụ bạo lực nghiêm trọng xảy ra, mọi người thắc mắc: Pháp luật xử lý như thế nào, nhất là khi nhiều vụ nạn nhân tự tử do bạo lực tinh thần chứ không phải bạo lực thể chất?
Theo luật sư Dương Lê Ước An (Công ty luật hợp danh Đại An Phát): "Nếu điều tra được những em trên 16 tuổi có hành vi miệt thị, bài trừ dẫn đến người khác tự tử thì sẽ bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm. Còn những trường hợp dưới 16 tuổi nếu miệt thị, làm nhục người khác dẫn đến tự tử sẽ bị xử phạt hành chính tại Điều 5 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012." Căn cứ theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi bởi điểm e khoản 2 Điều 2 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017) quy định về tội làm nhục người khác.
Ngoài ra, người chưa đủ mười lăm tuổi gây thiệt hại mà còn cha mẹ thì cha mẹ phải bồi thường toàn bộ; nếu tài sản cha mẹ không đủ mà con có tài sản riêng thì lấy tài sản đó bồi thường phần thiếu. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu không đủ thì cha mẹ phải bồi thường phần còn thiếu."
Luật sư Dương Lê Ước An cũng chỉ ra vai trò của Pháp luật Việt Nam trong việc ngăn chặn, xử lý bạo lực học đường. Theo đó, Điều 6 Nghị định 80/2017/NĐ-CP quy định các biện pháp phòng ngừa; Điều 7 Thông tư 38/2019/TT-BLDTBXH cũng quy định biện pháp phòng ngừa; Điều 8, Điều 9 Thông tư 38/2019/TT-BLĐTBXH quy định về hỗ trợ và xử lý khi có nguy cơ bạo lực học đường...
Vậy tại sao dù có quy định nhưng thực trạng vẫn diễn ra và ngày càng phức tạp? Có nhiều lý do như: nhà trường, giáo viên chỉ tập trung giảng dạy mà quên yếu tố môi trường giáo dục, chưa quan tâm sát sao. Tiếp theo là những hiểu lầm về bạo lực học đường từ cả gia đình và nhà trường. Quan trọng nữa là tâm lý của nạn nhân thường chọn im lặng và những người chứng kiến sợ trình báo sẽ biến mình thành nạn nhân tiếp theo.
Vậy làm thế nào để tháo gỡ nút thắt cho các nạn nhân? Có giải pháp gì để phòng chống bạo lực học đường hiệu quả? Mời các bạn đón xem phần 2 nhé!
Nguồn: svvn.tienphong.vn