Ai cũng biết nhậu nhẹt ảnh hưởng sức khỏe rồi, nhưng mà thực tế thì tình trạng "quẩy" rượu bia vẫn không hề giảm chút nào. Tại Việt Nam mình đây, việc dùng rượu bia đang tăng ở mức báo động luôn á, đặc biệt là ở giới trẻ và thể hiện qua ba chỉ số "nguy hiểm" sau: lượng tiêu thụ bình quân/đầu người (tính ra cồn nguyên chất), tỉ lệ dùng rượu bia ở cả nam lẫn nữ, và tình trạng uống ở mức nguy hại – tất cả đều ở mức cao ngất ngưởng
Thông tin này vừa được công bố tại hội nghị tập huấn về tác hại của thuốc lá, rượu bia, đồ uống có đường do Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với Tổ chức HealthBridge tổ chức gần đây.
Các chuyên gia cho rằng có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng "báo đỏ" này, nhưng chủ yếu là do mọi người hiểu biết còn hạn chế, kiến thức chưa đủ vì thiếu các biện pháp tuyên truyền giáo dục về tác hại của rượu bia đối với sức khỏe.
Thạc sĩ Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, theo Báo cáo toàn cầu năm 2018, mức tiêu thụ rượu bia bình quân/người trưởng thành (quy đổi ra cồn nguyên chất) đã tăng từ 3,8 lít/người (2005) lên 8,3 lít năm 2018 (cao hơn mức trung bình thế giới là 6,4 lít). Việt Nam xếp thứ 2 trong các nước Đông Nam Á, thứ 3 châu Á về mức tiêu thụ rượu bia/người. Tình trạng uống quá độ đến mức nguy hại cũng đang siêu phổ biến ở người trưởng thành VN: 44,2% nam giới năm 2015 – tăng gần gấp đôi so với năm 2010 (25,1%)
TS. Trần Quốc Bảo, Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) thẳng thắn cảnh báo số ca tử vong do rượu bia với con số khá sốc. Thống kê gần nhất, mỗi năm có khoảng hơn 548.000 trường hợp tử vong do ung thư, bệnh tim mạch, tâm thần, tiêu hóa, nhiễm trùng và một số bệnh khác, trong đó ước tính có khoảng hơn 40.800 ca tử vong liên quan đến rượu bia (chiếm 7,5%). Ngoài ra, rượu bia còn là nguyên nhân trực tiếp của ít nhất 30 bệnh, chấn thương và nguyên nhân gián tiếp của ít nhất 200 loại bệnh tật nằm trong danh mục phân loại bệnh tật quốc tế. Rượu bia là yếu tố nguy cơ xếp thứ 2 trong 10 nguy cơ gây tàn tật và tử vong hàng đầu tại Việt Nam
Không chỉ vậy, rượu bia còn là nguyên nhân lớn nhất gây ra 30% các vụ gây rối trật tự xã hội và 33,7% các vụ bạo lực gia đình ở Việt Nam. Dùng rượu bia cũng là một trong những nguyên nhân làm tăng bất bình đẳng giới và bất bình đẳng kinh tế xã hội, thách thức các nỗ lực giảm nghèo bền vững.
Kết quả Điều tra yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm năm 2021 cho thấy tỉ lệ nam giới Việt Nam uống rượu bia rất cao. Theo thống kê, năm 2021 có tới 64% nam giới và 10% nữ giới uống rượu bia trong 30 ngày qua. Đáng lưu ý, tỉ lệ uống ở mức nguy hại tăng cao qua các năm, nhất là ở nam giới – cứ 3 anh thì có 1 người uống ở mức nguy hại Tỉ lệ dùng rượu bia ở thanh thiếu niên nam giảm nhẹ nhưng ở nữ lại tăng.
Thuế thuốc lá của Việt Nam còn rất thấp. Việt Nam là nước có mức thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá thấp gần nhất trong khu vực ASEAN và rất thấp so với các nước phát triển.
Cần phải tăng thuế ngay và luôn!
Ước tính chi phí trực tiếp cho tiêu dùng rượu bia ở Việt Nam vào năm 2017 là 4 tỉ USD, gần bằng 7% số thu ngân sách nhà nước (chưa tính chi phí gián tiếp), trong khi đóng góp cho ngân sách nhà nước toàn ngành năm 2017 chỉ khoảng 50.000 tỉ đồng (tương đương 2 tỉ USD).
Thạc sĩ Nguyễn Tuấn Lâm cho hay hiện nay thuế rượu bia tại Việt Nam vẫn đang ở mức thấp. Theo tính toán, tỉ trọng thuế trên giá bán lẻ chỉ chiếm khoảng 30%, trong khi ở nhiều nước thuế rượu bia chiếm khoảng 40%-85% giá bán lẻ.
Hiện sức mua rượu bia tăng mạnh mà một trong những nguyên nhân là do giá rượu bia tăng chậm hơn nhiều so với mức tăng thu nhập bình quân/người/năm. WHO khuyến cáo, chính sách thuế là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để kiểm soát tác hại của rượu bia, giảm gánh nặng bệnh tật và tử vong do rượu bia gây ra.
Theo đánh giá tác động của Đại học Thương mại và HealthBridge, năm 2016 khi tăng thuế, tổng sản lượng tiêu thụ bia vẫn tăng 3,6%, sản lượng tiêu thụ rượu dưới 20 độ cồn giảm 4%, sản lượng tiêu thụ rượu trên 20 độ tăng 1,1%, tổng cộng sản lượng tiêu thụ đồ uống có cồn tăng 3,5%. Năm tăng thuế 2018, tổng sản lượng tiêu thụ bia chỉ giảm nhẹ 0,1%, sản lượng tiêu thụ rượu dưới 20 độ tăng 1,3%, sản tiêu thụ rượu trên 20 độ tăng 1,5%, tổng cộng sản lượng tiêu thụ đồ uống có cồn không thay đổi.
Tại hội nghị, nhiều ý kiến từ chuyên gia của WHO, Bộ Y tế và Tổ chức HealthBridge cho thấy kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới: cần phải tăng thuế để ít nhất giữ cho sức mua không tăng và cần tăng thuế mạnh để giảm sức mua, từ đó giảm thiểu hậu quả đối với sức khỏe, kinh tế, xã hội. Nguyên nhân là do việc tăng thuế để tăng giá các mặt hàng rượu bia đem lại nhiều lợi ích cho y tế công cộng, kinh tế và xã hội. Cụ thể: giảm tiêu dùng, giảm tử vong, bệnh tật liên quan đến rượu bia, giảm chi phí y tế, cải thiện hiệu quả làm việc, giảm hậu quả về mặt xã hội của lạm dụng rượu bia và tăng thu ngân sách cho Chính phủ. Đây là chính sách mà Nhà nước và người dân cùng hưởng lợi – win-win luôn!
Nguồn: soha.vn