Hồi xưa giữa lúc chống Mỹ, bao diêm không chỉ để đốt lửa thôi đâu, mà còn là công cụ tuyên truyền cực mạnh luôn á!
Từ cái tên đến thiết kế bao bì, Diêm Thống Nhất - cũng như các "ông lớn" cùng thời kiểu Điện cơ Thống Nhất, Xe đạp Thống Nhất - đều mang trong mình khát vọng hòa bình cháy bỏng của người Việt mình.
Nhắc đến Diêm Thống Nhất là ai cũng nhớ ngay đến bao bì huyền thoại: chim bồ câu trắng ngậm cành hoa đỏ bay trên nền trời xanh thơ mộng. Nhưng đợi đã, đó không phải là thiết kế duy nhất mang ý nghĩa sâu sắc của thương hiệu này đâu nhé!
Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, bao diêm không đơn thuần chỉ để sinh lửa nữa mà còn là "vũ khí" tuyên truyền cực xịn.
Những bao diêm đỏ viền trắng in chữ "THỐNG NHẤT" và "Quốc doanh sản xuất diêm" - kèm hình ảnh 3 miền Chùa Một Cột (Hà Nội), Chùa Thiên Mụ (Huế), Chợ Bến Thành (Sài Gòn) theo phong cách cổ động - thể hiện ước mơ thiêng liêng về một ngày đất nước thống nhất, non sông một dải. Xúc động quá đi mất!
Fun fact: Nhà tù Hỏa Lò vẫn còn giữ nguyên bao diêm Thống Nhất từ năm 1972 với thiết kế này đấy, vốn là một trong những vật dụng được cấp cho Walter Eugene Wilber - Trung tá Hải quân Mỹ bị bắt trong chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không".
Những năm tháng chiến tranh chống Mỹ, với tinh thần "vừa sản xuất vừa sẵn sàng chiến đấu", nhà máy đã tiễn những người con ưu tú nhất ra mặt trận. Nhiều người trong số đó đã hy sinh vì nền độc lập tự do của Tổ quốc. Những người ở lại thì gồng mình thay thế, bám trụ giữ vững sản xuất dù phải sơ tán lung tung khắp nơi.
Hồi đó khi điện còn khan hiếm lắm, diêm chính là công cụ sinh lửa duy nhất, là nguồn sáng trong đêm tối của gần như tất cả gia đình Việt Nam. Tưởng tượng xem!
Năm 1965, Mỹ leo thang đánh bom Miền Bắc. Là nhà máy nằm trong vùng bị tập trung đánh phá, Diêm Thống Nhất đã hai lần phải di dời, sơ tán nhưng sản xuất vẫn cứ duy trì bền bỉ, góp phần phục vụ cuộc kháng chiến.
Sau chiến tranh, nhà máy bị thiệt hại nghiêm trọng, nhưng các cán bộ công nhân đã phấn đấu ngày đêm, nhanh chóng khắc phục hậu quả, ổn định sản xuất kịp thời phục vụ xây dựng đất nước và đời sống nhân dân.
Suốt những năm chiến tranh khốc liệt, đã có nhiều cán bộ, công nhân hy sinh, lao động quên mình góp phần làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc như: Liệt sỹ Giang Lệ Bồng, Liệt sỹ Nguyễn Văn Liêm...
Diêm Thống Nhất là nhà máy sản xuất đầu tiên được xây dựng tại Miền Bắc, chính thức hoạt động từ tháng 6/1956, ban đầu với bốn phân xưởng công nghệ và một bộ phận phục vụ điện nước, sửa chữa bảo dưỡng.
Giai đoạn đầu, đội ngũ cán bộ công nhân viên nhà máy có hơn 300 người - toàn những người lính vừa rời tay súng trở về sau hòa bình lập lại năm 1954, nhiều cán bộ Miền Nam tập kết, một số công nhân xưởng Diêm Hưng Việt và con em địa phương.
Nhà máy được đặt tại khu vực Cầu Đuống - trước đây là điểm trung tâm giao thông của các quốc lộ 1, 2, 3 - kết nối với các tỉnh phía Bắc nơi khai thác nguyên liệu gồm Lào Cai, Yên Bái, Tuyên Quang, Hà Giang, Phú Thọ, Lạng Sơn, Bắc Giang, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Hòa Bình, Sơn La.
Mặt khác, sông Đuống là nhánh phụ lưu của sông Hồng thông với sông Đà, sông Thao, sông Lô - thuận lợi cho việc vận chuyển gỗ nguyên liệu và sản phẩm đi các nơi.
Khâu sản xuất chủ yếu là thủ công, một số bộ phận quan trọng được trang bị thiết bị cơ khí bán tự động với sự hướng dẫn trực tiếp của chuyên gia Trung Quốc. Dù trình độ kỹ thuật chưa được đào tạo nhiều nhưng ai cũng nhiệt huyết, hăng say lắm. Ngay năm đầu 1956, nhà máy đã đạt 24 triệu bao diêm – đạt 99,8% kế hoạch. Đỉnh chưa!
Sau 2 tháng Diêm Thống Nhất hoạt động, ngày 16/8/1956, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tới thăm nhà máy. Bác đến thăm nhà tập thể, nhà ăn, nhà trẻ. Bác rất vui khi thấy tuy chỉ là nhà tranh, vách nứa nhưng đều sạch sẽ gọn gàng.
Lãnh đạo mời Bác vào phòng giám đốc nhưng Bác không vào mà đi thẳng ra các phân xưởng sản xuất luôn. Bác dừng lại khá lâu ở các phân xưởng nan, dán, dầu thuốc và bao kiện.
Đứng bên máy chặt que diêm tại phân xưởng nan, Bác chăm chú nhìn công nhân thao tác và cầm trên tay mấy que rồi nói:
- Các chú làm que hơi to và dài.
Hồi đó, cỡ que diêm là 50mmx2mm. Đồng chí giám đốc đứng bên liền báo cáo:
- Thưa Bác, nhân dân ta thường dùng diêm để hút thuốc lào nên phải làm to và dài ạ!
Bác nói:
- Nếu thế thì các chú nên làm hai loại. Bây giờ nhiều người dùng thuốc lá, làm que ngắn tiện bỏ túi mà lại tiết kiệm.
Thực hiện lời Bác dạy, sau đó ít lâu, que diêm được chỉnh lại ngắn và nhỏ hơn (40mmx1.6mm). Detail đến từng chi tiết nhỏ!
Những người con của Diêm Thống Nhất ngày ấy còn nhớ như in lời Bác dạy, thực hiện dân chủ, đẩy mạnh thi đua sản xuất "để góp phần thiết thực củng cố Miền Bắc, chiếu cố Miền Nam, thực hiện một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh".
Tháng 4/1975 đất nước hoàn toàn giải phóng, những khó khăn gian khổ nhất đã qua, một lần nữa Nhà máy Diêm Thống Nhất lại khôi phục và ổn định sản xuất. Bước vào kế hoạch 5 năm lần thứ hai (1976-1980), đội ngũ cán bộ quản lý, kỹ thuật được tăng cường tạo bước chuyển lớn trong quản lý và đầu tư.
Đến năm 1988, nhờ sự giúp đỡ của Chính phủ Thụy Điển trong khuôn khổ chương trình đầu tư phục hồi một số nhà máy, Ủy ban kế hoạch nhà nước, Bộ Công nghiệp Nhẹ đã quyết định đầu tư cho Diêm Thống Nhất một dây chuyền sản xuất que diêm hiện đại, năng suất cao, sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế, do chuyên gia Thụy Điển trực tiếp hướng dẫn lắp đặt và vận hành.
Tháng 5/1990 dây chuyền chính thức hoạt động. Ngoài việc đáp ứng nhu cầu nội địa, nhà máy đã ký hợp đồng xuất khẩu que diêm cho Malaysia - mở ra hướng làm ăn mới với đối tác nước ngoài, tạo tiền đề xuất khẩu diêm thành phẩm sau này cho đến hôm nay. Level up!
Cuối năm 2019, ban lãnh đạo công ty đã đưa ra quyết định táo bạo: "khai tử" sản phẩm bao diêm truyền thống, kết thúc 63 năm của thương hiệu vang bóng một thời (hiện nay diêm Thống Nhất không còn sản xuất đại trà, chỉ nhận đơn đặt hàng), chuyển sang tập trung sản xuất bật lửa, thùng carton và quà tặng doanh nghiệp theo xu thế thời đại.
Bao diêm Thống Nhất, từng là vật dụng thân thuộc với bao nhiêu thế hệ người Việt, giờ đây trở thành kỷ vật gợi nhớ một thời gian khó khăn nhưng hào hùng đã qua và là minh chứng cho di sản công nghiệp nhẹ Việt Nam thời kỳ đầu.
Nguồn: kenh14.vn
Từ cái tên đến thiết kế bao bì, Diêm Thống Nhất - cũng như các "ông lớn" cùng thời kiểu Điện cơ Thống Nhất, Xe đạp Thống Nhất - đều mang trong mình khát vọng hòa bình cháy bỏng của người Việt mình.
Nhắc đến Diêm Thống Nhất là ai cũng nhớ ngay đến bao bì huyền thoại: chim bồ câu trắng ngậm cành hoa đỏ bay trên nền trời xanh thơ mộng. Nhưng đợi đã, đó không phải là thiết kế duy nhất mang ý nghĩa sâu sắc của thương hiệu này đâu nhé!
Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, bao diêm không đơn thuần chỉ để sinh lửa nữa mà còn là "vũ khí" tuyên truyền cực xịn.
Những bao diêm đỏ viền trắng in chữ "THỐNG NHẤT" và "Quốc doanh sản xuất diêm" - kèm hình ảnh 3 miền Chùa Một Cột (Hà Nội), Chùa Thiên Mụ (Huế), Chợ Bến Thành (Sài Gòn) theo phong cách cổ động - thể hiện ước mơ thiêng liêng về một ngày đất nước thống nhất, non sông một dải. Xúc động quá đi mất!
Fun fact: Nhà tù Hỏa Lò vẫn còn giữ nguyên bao diêm Thống Nhất từ năm 1972 với thiết kế này đấy, vốn là một trong những vật dụng được cấp cho Walter Eugene Wilber - Trung tá Hải quân Mỹ bị bắt trong chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không".
Những năm tháng chiến tranh chống Mỹ, với tinh thần "vừa sản xuất vừa sẵn sàng chiến đấu", nhà máy đã tiễn những người con ưu tú nhất ra mặt trận. Nhiều người trong số đó đã hy sinh vì nền độc lập tự do của Tổ quốc. Những người ở lại thì gồng mình thay thế, bám trụ giữ vững sản xuất dù phải sơ tán lung tung khắp nơi.
Hồi đó khi điện còn khan hiếm lắm, diêm chính là công cụ sinh lửa duy nhất, là nguồn sáng trong đêm tối của gần như tất cả gia đình Việt Nam. Tưởng tượng xem!
Năm 1965, Mỹ leo thang đánh bom Miền Bắc. Là nhà máy nằm trong vùng bị tập trung đánh phá, Diêm Thống Nhất đã hai lần phải di dời, sơ tán nhưng sản xuất vẫn cứ duy trì bền bỉ, góp phần phục vụ cuộc kháng chiến.
Sau chiến tranh, nhà máy bị thiệt hại nghiêm trọng, nhưng các cán bộ công nhân đã phấn đấu ngày đêm, nhanh chóng khắc phục hậu quả, ổn định sản xuất kịp thời phục vụ xây dựng đất nước và đời sống nhân dân.
Suốt những năm chiến tranh khốc liệt, đã có nhiều cán bộ, công nhân hy sinh, lao động quên mình góp phần làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc như: Liệt sỹ Giang Lệ Bồng, Liệt sỹ Nguyễn Văn Liêm...
Diêm Thống Nhất là nhà máy sản xuất đầu tiên được xây dựng tại Miền Bắc, chính thức hoạt động từ tháng 6/1956, ban đầu với bốn phân xưởng công nghệ và một bộ phận phục vụ điện nước, sửa chữa bảo dưỡng.
Giai đoạn đầu, đội ngũ cán bộ công nhân viên nhà máy có hơn 300 người - toàn những người lính vừa rời tay súng trở về sau hòa bình lập lại năm 1954, nhiều cán bộ Miền Nam tập kết, một số công nhân xưởng Diêm Hưng Việt và con em địa phương.
Nhà máy được đặt tại khu vực Cầu Đuống - trước đây là điểm trung tâm giao thông của các quốc lộ 1, 2, 3 - kết nối với các tỉnh phía Bắc nơi khai thác nguyên liệu gồm Lào Cai, Yên Bái, Tuyên Quang, Hà Giang, Phú Thọ, Lạng Sơn, Bắc Giang, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Hòa Bình, Sơn La.
Mặt khác, sông Đuống là nhánh phụ lưu của sông Hồng thông với sông Đà, sông Thao, sông Lô - thuận lợi cho việc vận chuyển gỗ nguyên liệu và sản phẩm đi các nơi.
Khâu sản xuất chủ yếu là thủ công, một số bộ phận quan trọng được trang bị thiết bị cơ khí bán tự động với sự hướng dẫn trực tiếp của chuyên gia Trung Quốc. Dù trình độ kỹ thuật chưa được đào tạo nhiều nhưng ai cũng nhiệt huyết, hăng say lắm. Ngay năm đầu 1956, nhà máy đã đạt 24 triệu bao diêm – đạt 99,8% kế hoạch. Đỉnh chưa!
Sau 2 tháng Diêm Thống Nhất hoạt động, ngày 16/8/1956, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tới thăm nhà máy. Bác đến thăm nhà tập thể, nhà ăn, nhà trẻ. Bác rất vui khi thấy tuy chỉ là nhà tranh, vách nứa nhưng đều sạch sẽ gọn gàng.
Lãnh đạo mời Bác vào phòng giám đốc nhưng Bác không vào mà đi thẳng ra các phân xưởng sản xuất luôn. Bác dừng lại khá lâu ở các phân xưởng nan, dán, dầu thuốc và bao kiện.
Đứng bên máy chặt que diêm tại phân xưởng nan, Bác chăm chú nhìn công nhân thao tác và cầm trên tay mấy que rồi nói:
- Các chú làm que hơi to và dài.
Hồi đó, cỡ que diêm là 50mmx2mm. Đồng chí giám đốc đứng bên liền báo cáo:
- Thưa Bác, nhân dân ta thường dùng diêm để hút thuốc lào nên phải làm to và dài ạ!
Bác nói:
- Nếu thế thì các chú nên làm hai loại. Bây giờ nhiều người dùng thuốc lá, làm que ngắn tiện bỏ túi mà lại tiết kiệm.
Thực hiện lời Bác dạy, sau đó ít lâu, que diêm được chỉnh lại ngắn và nhỏ hơn (40mmx1.6mm). Detail đến từng chi tiết nhỏ!
Những người con của Diêm Thống Nhất ngày ấy còn nhớ như in lời Bác dạy, thực hiện dân chủ, đẩy mạnh thi đua sản xuất "để góp phần thiết thực củng cố Miền Bắc, chiếu cố Miền Nam, thực hiện một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh".
Tháng 4/1975 đất nước hoàn toàn giải phóng, những khó khăn gian khổ nhất đã qua, một lần nữa Nhà máy Diêm Thống Nhất lại khôi phục và ổn định sản xuất. Bước vào kế hoạch 5 năm lần thứ hai (1976-1980), đội ngũ cán bộ quản lý, kỹ thuật được tăng cường tạo bước chuyển lớn trong quản lý và đầu tư.
Đến năm 1988, nhờ sự giúp đỡ của Chính phủ Thụy Điển trong khuôn khổ chương trình đầu tư phục hồi một số nhà máy, Ủy ban kế hoạch nhà nước, Bộ Công nghiệp Nhẹ đã quyết định đầu tư cho Diêm Thống Nhất một dây chuyền sản xuất que diêm hiện đại, năng suất cao, sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế, do chuyên gia Thụy Điển trực tiếp hướng dẫn lắp đặt và vận hành.
Tháng 5/1990 dây chuyền chính thức hoạt động. Ngoài việc đáp ứng nhu cầu nội địa, nhà máy đã ký hợp đồng xuất khẩu que diêm cho Malaysia - mở ra hướng làm ăn mới với đối tác nước ngoài, tạo tiền đề xuất khẩu diêm thành phẩm sau này cho đến hôm nay. Level up!
Cuối năm 2019, ban lãnh đạo công ty đã đưa ra quyết định táo bạo: "khai tử" sản phẩm bao diêm truyền thống, kết thúc 63 năm của thương hiệu vang bóng một thời (hiện nay diêm Thống Nhất không còn sản xuất đại trà, chỉ nhận đơn đặt hàng), chuyển sang tập trung sản xuất bật lửa, thùng carton và quà tặng doanh nghiệp theo xu thế thời đại.
Bao diêm Thống Nhất, từng là vật dụng thân thuộc với bao nhiêu thế hệ người Việt, giờ đây trở thành kỷ vật gợi nhớ một thời gian khó khăn nhưng hào hùng đã qua và là minh chứng cho di sản công nghiệp nhẹ Việt Nam thời kỳ đầu.
Nguồn: kenh14.vn