Chào mọi người! Hôm nay mình lại quay trở lại với những chia sẻ cực kỳ thú vị từ sách vở và kinh nghiệm thực tế luôn nè
Chắc hẳn ai cũng nghĩ rằng: muốn thành công, muốn thay đổi thì quan trọng nhất là bản thân phải cố gắng, còn môi trường xung quanh thì... không ảnh hưởng mấy đâu. Có quyết tâm là được rồi! Nhưng thật ra, chúng ta đã bị ảnh hưởng quá nhiều bởi những câu chuyện truyền cảm hứng của vài trường hợp "thần thánh" thành công, mà đôi khi mình cũng không biết hết toàn bộ bối cảnh đằng sau câu chuyện đó. So sánh kiểu này hơi... sai sai á
Thực ra sẽ chuẩn hơn nếu để cùng một người, nhưng ở hai hoàn cảnh khác nhau, với cùng một mức độ nỗ lực thì kết quả sẽ ra sao nhỉ?
Có một thuyết siêu nổi tiếng của hai nhà tội phạm học James Q. Wilson và George Kelling tên là "Thuyết cửa sổ vỡ" (Broken Windows Theory) đấy. Hai ông này đã nghiên cứu về tác động của môi trường đến tỷ lệ phạm tội. Theo thuyết này, nếu một cửa sổ bị vỡ mà không ai sửa, thì người qua đường sẽ nghĩ rằng: "Ừ thì chẳng ai quan tâm đâu, cứ thế đi". Và rồi không lâu sau, các cửa sổ khác cũng bị đập vỡ theo, ý thức về sự vô chủ và hỗn loạn bắt đầu lan rộng
Đó chính là lý do các hành vi trái luật, trái đạo đức dễ lây lan như vậy - không phải do một cá nhân nào đó đặc biệt xấu xa, mà là do môi trường xung quanh đã tạo điều kiện cho những hành vi sai trái đó diễn ra. Dễ hiểu thôi mà: nếu không ai care, mà làm sai lại còn có lợi thì... ai chả làm
Ví dụ nhé: nếu một người vượt đèn đỏ mà vẫn qua đường an toàn, không bị phạt, không ai nói gì, thì chắc chắn sau đó sẽ có nhiều người vượt đèn đỏ theo. Và giờ đây, ở Việt Nam mình, việc vượt đèn đỏ đã trở thành chuyện "bình thường" rồi đúng không?
Nếu một cửa hàng chiếm vỉa hè để bán hàng mà không bị phạt, không bị nhắc nhở, thì đương nhiên là vỉa hè không còn là đường cho người đi bộ nữa rồi.
Nếu một người đi làm muộn mà không bị nhắc nhở, hoặc có nhắc nhở nhưng vẫn cứ đi muộn tiếp mà không có hậu quả gì, thì chẳng mấy chốc cả công ty sẽ đi muộn hết luôn, chỉ có vài người "lạc loài" đi đúng giờ thôi
Cũng không khó hiểu khi các nội dung "trash" trên YouTube, Facebook, TikTok nhiều vô kể, vì đó là những nội dung thu hút view, mà người làm content thì không phải chịu hậu quả gì - người xem và làm theo mới là người gánh chịu thôi.
Đó là cách các hành vi sai trái lan rộng khi môi trường thiếu kiểm soát. Và có một case study kinh điển cho thuyết này luôn: tình trạng tội phạm ở thành phố New York những năm 1990
Năm 1992, New York có 2,154 vụ giết người và 628,182 vụ phạm tội nghiêm trọng. Nhưng rồi một "kỳ tích" đã xảy ra! Trong vòng 5 năm, số vụ giết người giảm từ 64.3% xuống còn 7.7%. Tổng số vụ phạm tội giảm một nửa luôn!
Vậy chuyện gì đã xảy ra? Năm 1994, sở cảnh sát New York đã áp dụng "Thuyết cửa sổ vỡ" để tập trung xử lý các hành vi tội phạm nhỏ nhặt, tưởng chừng không nghiêm trọng như: ăn mày quấy rối người qua đường, xin tiền, lậu vé, vẽ bậy nơi công cộng, đi tiểu bừa bãi, vứt rác ra đường, thậm chí cả những kẻ chỉ dính líu chút xíu đến việc phá hoại tài sản... Kết quả là tỷ lệ phạm tội giảm "thẳng đứng" luôn! Điều này cho thấy việc xử lý những hành vi phạm tội nhỏ lẻ lại chính là giải pháp siêu hiệu quả đấy
Vậy quay lại với những vấn đề quen thuộc ở Việt Nam thì sao nhỉ? Liệu có thể áp dụng bằng cách tập trung vào các vấn đề hàng ngày như: công an đi dẹp vỉa hè và thực sự thu đồ đạc về phường, tịch thu bàn ghế, cấm kinh doanh? Nhưng đương nhiên phải làm công bằng chứ không phải kiểu gặp ai "lót tay" thì phường bỏ qua, rồi từ đó ai cũng lót tay, công an phường chỉ đi "nhắc nhở xã giao" thì đúng là không giải quyết được gì cả.
Với chuyện đi muộn ở công ty, mình từng nghe một câu chuyện là: nếu có ai đi muộn thì sếp tổng hoặc sếp HR sẽ gọi điện hỏi thăm lý do tận tình luôn. Không có ngoại lệ! Sau khoảng 2 tuần thì không còn ai đi muộn nữa. Kể cũng "rén" khi được sếp tổng hỏi thăm nhỉ
Vậy đấy, yếu tố môi trường, hoàn cảnh có tác động đến cách hành xử của đám đông mạnh mẽ như vậy đó. Còn tác động của môi trường vi mô xung quanh một con người đến việc hình thành tính cách, thói quen, cách cư xử ra sao thì mình sẽ tìm hiểu ở bài sau nhé!
Cảm ơn mọi người đã đọc bài viết của mình. Gửi yêu thương đến tất cả mọi người nha
P/S: Không có bài #9 nha vì mình đánh số theo blog của mình. Bài #1 ở đây là bài review về sách "Thói quen nguyên tử" đấy!
Source tham khảo:
Sách "Điểm bùng phát" của Malcolm Gladwell. P/S: Đây cũng là tác giả yêu thích của mình. Tất cả các cuốn sách của ông đều có góc nhìn thú vị về tâm lý và mình đã đọc hết tất cả . Mọi người nên đọc nha!
Bài viết trên blog Spiderum về phần tác động của hoàn cảnh vào các đại dịch - ngoài ra thì bài viết này cũng có tóm tắt lại kha khá điểm hay khác của cuốn sách "Điểm bùng phát". Do mình copy lại style viết của bạn ấy cũng kha khá nên mình thấy cần phải để lại source: https://spiderum.com/bai-dang/Dung-coi-thuong-nuoc-duong-vVCqeYpQaahg
Nguồn: tinhte.vn