Chắc nhiều bạn trẻ hay nghe bố mẹ kêu đau khớp đúng không nào? Theo Đông y, sưng đau các khớp thuộc chứng "tý" - nghe hơi lạ nhưng dễ hiểu lắm! Nó liên quan đến hệ cơ xương khớp ở tứ chi và cơ thịt nha.
"Tý" nghĩa là kinh lạc bị tắc nghẽn, khí huyết không lưu thông được, dẫn đến đau đớn ở các khớp. Tùy vào nguyên nhân mà chia ra 3 loại:
• Phong thắng → gọi là hành tý
• Hàn thắng → gọi là thống tý
• Thấp thắng → gọi là trước tý
Tại sao lại bị vậy? ️
Do thời tiết ẩm thấp, hoặc làm việc ở nơi ẩm ướt lâu ngày, hoặc khi làm việc mệt mỏi mà gặp mưa rét. Lúc này, 3 yếu tố phong - hàn - thấp "hợp lực" tấn công cơ thể lúc sức đề kháng yếu, chui vào kinh lạc, gân cốt, xương khớp làm khí huyết đình trệ → thế là đau nhức mỏi mệt liền!
Bài thuốc cho từng trường hợp nè:
1. Hành tý - do gió là chủ yếu ️
Triệu chứng: Sưng đau hoặc đau mỏi các khớp, gân cơ. Cái đặc biệt là đau "chạy lung tung" - hôm nay đau chỗ này, mai đau chỗ khác, có khi hết hẳn rồi lại xuất hiện. Sợ gió, lưỡi có rêu trắng, mạch phù.
Phương pháp: Xua tan gió, đuổi lạnh, trừ ẩm
Bài thuốc Phòng phong thang:
Phòng phong 16g, hoàng cầm 12g, xuyên quy 16g, cát căn 16g, xích phục linh 12g, khương hoạt 10g, hạnh nhân 8g, quế chi 8g, tần giao 12g, cam thảo 6g.
Cách dùng: Hạnh nhân bỏ vỏ, xuyên quy ngâm rượu, quế chi cạo bỏ vỏ. Sắc tất cả với 2 lít nước, lọc lấy 250ml. Uống ấm chia 5 phần, ngày uống 4 phần, tối uống 1 phần.
2. Thống tý - do lạnh là chính
Triệu chứng: Sưng đau các khớp, cơ, xương. Đau "đóng đinh" ở một chỗ, ít hoặc không di chuyển. Vùng đau không nóng, không đỏ, chân tay lạnh, sợ lạnh, lưỡi có rêu trắng, mạch phù chậm hoặc nhu hoãn.
Phương pháp: Đuổi lạnh, xua gió, trừ ẩm, hành khí, hoạt huyết
Bài thuốc Độc hoạt tang ký sinh gia giảm:
Độc hoạt 12g, thục địa 12g, đương quy 12g, phục linh 12g, thược dược 12g, khương hoạt 10g, ngưu tất 8g, tang ký sinh 8g, tần giao 8g, nhân sâm 8g, phòng phong 8g, xuyên quy 6g, quế tâm 6g, đỗ trọng 8g, cam thảo 4g.
Cách dùng: Sắc với 1.900ml nước, lọc lấy 300ml. Uống ấm chia 5 phần, ngày uống 4 phần, tối uống 1 phần.
3. Trước tý - do ẩm thấp là chính
Triệu chứng: Các khớp đau mỏi nặng nề, khó cử động, cảm giác tê tê. Đôi khi sưng đau, nếu ẩm kết hợp với nhiệt thì sưng nóng đỏ. Người mệt mỏi rã rời, lưỡi có rêu dính nhớt, mạch nhu hoãn.
Phương pháp điều trị:
• Nếu thiên về ẩm lạnh: Táo thấp, đuổi lạnh, tán phong
• Nếu thiên về ẩm nhiệt: Táo thấp, thanh nhiệt, tán phong
Bài thuốc:
Nếu thiên về ẩm lạnh - Bài trừ thấp quyên tý thang:
Thương truật 16g, trạch tả 16g, phục linh 16g, thược dược 12g, khương hoạt 12g, bạch truật 16g, cam thảo 6g, sinh khương trấp 4 giọt, trúc lịch 4 thìa cà phê.
Cách dùng: Thương truật ngâm nước gạo rồi sao. 7 vị (trừ sinh khương và trúc lịch) sắc với 1.500ml nước, lọc lấy 250ml. Uống ấm chia 5 phần, ngày uống 4 phần, tối uống 1 phần.
Nếu thiên về ẩm nhiệt - Bài Nhị diệu thang:
Thương truật 48g, hoàng bá 48g.
Cách dùng: Thương truật ngâm nước gạo sao, hoàng bá ngâm rượu sao nhẹ. Sắc với 1.200ml nước, lọc lấy 200ml. Uống ấm chia 5 phần, ngày uống 4 phần, tối uống 1 phần.
Lưu ý quan trọng nha các bạn!
3 loại phong - hàn - thấp thường kết hợp với nhau. Khi ẩm đã chuyển sang nhiệt, hoặc gặp thêm nhiệt hoặc lạnh từ bên ngoài, cần điều chỉnh thuốc cho phù hợp để hiệu quả tốt nhất nhé!
Nếu bệnh đã lâu ngày:
Làm cho khí huyết đều suy yếu, khi chữa phải bổ khí, đuổi gió, tán hàn, trừ thấp. Thường dùng bài Tam ký thang:
Hoàng kỳ 12g, bạch truật 12g, đương quy 12g, phục linh 12g, bạch thược 12g, hoàng kỳ 12g, bào ô đầu 2g, nhân sâm 8g, phòng phong 8g, phòng kỷ 12g, quế tâm 6g, tế tân 4g, cam thảo 4g, sinh khương 8g, đại táo 7 quả.
Cách dùng: Sắc với 1.900ml nước, lọc lấy 250ml. Uống ấm chia 6 phần, ngày uống 4 phần, tối uống 2 phần.
Những trường hợp đặc biệt:
• Nếu bệnh lâu ảnh hưởng đến tim, gan, thận → gây sưng đau khớp, gầy yếu xanh xao, hồi hộp đánh trống ngực, mất ngủ... Cần bổ gan thận, an thần, đuổi gió, trừ ẩm → thêm các vị: táo nhân, viễn chí, thạch xương bồ.
• Nếu khớp ngón tay, ngón chân to cứng, khó cử động do phong đàm tắc nghẽn kinh lạc → thêm: nam tinh, bán hạ, bạch giới (để hóa đàm); Thiên ma, tần giao (để thư cân).
Nguồn: soha.vn